«Cleansed» της Σάρα Κέιν

Όταν το «Cleansed» της Σάρα Κέιν πρωτοπαρουσιάστηκε στο Royal Court Theatre του Λονδίνου, το 1998, προκάλεσε σοκ στο θεατρόφιλο κοινό. Ένα κοινό, ωστόσο, που σε μεγάλο βαθμό ήταν συνηθισμένο σε έργα ακραίας βίας. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και όταν το έργο παίχτηκε το 2016 στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας, το ίδιο το θέατρο δήλωσε

Η Κέιν θεωρήθηκε ως μία queer συγγραφέας. Η ίδια αρνήθηκε αυτόν τον χαρακτηρισμό, καθώς ιδιαίτερα στο «Cleanced» ο λόγος της διαπερνά τα όρια ανδρικού/γυναικείου φύλου, ετεροφυλοφιλίας/ομοφυλοφιλίας. Ωστόσο η συγγραφέας μαζί με τους Μαρκ Ρέιβινχιλ, Μάρτιν Μακ Ντόνα, Πάτρικ Μάρμπερ, Ντένις Κέλι κ.ά., εντάχθηκε στο θεατρικό κίνημα in yer face, που άνθησε στη Μεγάλη Βρετανία τη δεκαετία του ’90, σε μια εποχή ανεργίας, βαναυσότητας, καταπάτησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων και εναντίωσης στο δικαίωμα των σεξουαλικών διαφοροποιήσεων.

Το συγκεκριμένο κείμενό της είναι ωμά ρεαλιστικό, συμβολικό, επηρεασμένο από το εξπρεσιονιστικό θέατρο και βαθιά πολιτικό, διαπνέεται ωστόσο από ευαισθησία και ποιητική αίσθηση. Εκείνη, εξάλλου, υποστήριζε πως είναι ένα έργο για την αγάπη. Μια αγάπη που αντιμετωπίζεται από το σύστημα ως ασθένεια, αλλά που τελικά είναι η μοναδική μορφή αντίστασης.

Η πλοκή εξελίσσεται στο κακοποιητικό περιβάλλον ενός απροσδιόριστου ιδρύματος, που λειτουργεί ως χώρος εκκαθάρισης, στο οποίο επικεφαλής είναι ο σαδιστής γιατρός Τίνκερ. Λέγεται, μάλιστα, ότι η συγγραφέας χρησιμοποίησε γι’ αυτόν τον ρόλο το όνομα του κριτικού Τίνκερ, ο οποίος στο άρθρο του για το πρώτο της έργο – το «Blasted» – είχε βάλει τον τίτλο «Αυτή η αηδιαστική γιορτή της βρομιάς».

Στο «Cleanced» έξι εγκλωβισμένα άτομα, που η κοινωνία της εποχής θεωρούσε άκρως περιθωριακά – ομοφυλόφιλοι, ψυχασθενείς, εκδιδόμενες γυναίκες, ανάπηροι και τοξικομανείς – αναζητούν τη θρυμματισμένη τους ταυτότητα, την ελευθερία, την κάθαρση και εν τέλει την αγάπη, απορρίπτοντας τις συμβάσεις που επιβάλλει η αφυδατωμένη κοινωνία. Ο Τίνκερ, από την άλλη, ως τιμωρός θα τους υποβάλει σε μια σειρά από απάνθρωπες δοκιμασίες (από ηλεκτροσόκ μέχρι ακρωτηριασμούς).

Σε όλα της τα έργα, εξάλλου, η Σάρα Κέιν εκφράζει την τρομερή της (αθεράπευτη) συναισθηματική αγωνία – αποτέλεσμα της διαταραγμένης της ψυχοσύνθεσης, που την οδήγησε στην αυτοχειρία σε ηλικία μόλις 28 ετών (δεν είναι τυχαίο που ο Ρόμπιν, ήρωας του «Cleanced, κρεμάστηκε με τον ίδιο τρόπο που η ίδια αυτοκτόνησε στη διάρκεια μιας νοσηλείας της).

Η παράσταση του Δημήτρη Καραντζά φέρνει, για άλλη μία φορά, την προσωπική του σφραγίδα. Είναι μια εξαιρετικά ρυθμισμένη παράσταση, εκτελεσμένη στην εντέλεια, που λειτουργεί σαν μια βίαιη γροθιά στο στομάχι. Σαν μια κραυγή – όπως αυτήν στον πίνακα του Μουνκ – που αναζητά την απάντησή της. Ταυτόχρονα τονίζει την ανάγκη για αγάπη ως μέσο λύτρωσης απέναντι στη βία και την εξουσία. Μια παράσταση που η εύστοχη μετάφραση του Αντώνη Γαλέου, ο αφαιρετικός, ποιητικός και γεμάτος εκπλήξεις σκηνικός χώρος (Εύα Μανιδάκη), οι ατμοσφαιρικοί φωτισμοί (Ελίζα Αλεξανδροπούλου) και η γεμάτη ένταση και ενίοτε απειλητική μουσική του Γιώργου Ραμαντάνη, την απογείωσαν.

Και φυσικά κύριο ρόλο έπαιξαν οι ηθοποιοί της. Με πρώτο τον Χρήστο Λούλη που, ψυχρός ώς το μεδούλι του, υποδύεται άψογα τον Τίνκερ. Και είναι ενδιαφέρον ότι στο τέλος ακόμη και αυτός αναζητά την αγάπη στο πρόσωπο μιας γυναίκας της νύχτας (Νατάσα Εξηνταβελώνη). Από την άλλη, η Μαίρη Μηνά ερμήνευσε σπαρακτικά την Γκρέις, ενώ το γκέι ζευγάρι (Ν. Ζεγκίνογλου και Γιώργος Ζυγούρης), που υπέστη τα μεγαλύτερα βασανιστήρια, συγκλόνισε με την αμόλυντη σχέση του – από τις πιο ωραίες ερωτικές σκηνές που έχω δει στο θέατρο. Τέλος, ο ευάλωτος Θανάσης Ραφτόπουλος, που συντρίβεται από τη βιαιότητα και αυτοκτονεί, ο Δημήτρης Καπουράνης και η Νατάσα Εξηνταβελώνη συμπλήρωσαν επάξια τον θίασο της παράστασης.

Διαβάστε επίσης:

«Το ξενοδοχείο η νύχτα που πέφτει» του Νάνου Βαλαωρίτη στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

«Οι Καρέκλες» του Ευγένιου Ιονέσκο στο θέατρο του Νέου Κόσμου

Chiara Mastroianni: Η κόρη του Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι και της Κατρίν Ντενέβ για πρώτη φορά στην Ελλάδα