Stefan Ihrig: «Ερντογάν»

Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι ένας από τους πιο επικίνδυνους ανθρώπους στον πλανήτη αυτή τη στιγμή. Ελέγχει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, πρέπει να ταΐζει συνεχώς το τέρας του υπερεθνικισμού και των συνωμοσιολογικών θεωριών που έχει δημιουργήσει και πάνω στο οποίο βασίζει την πολιτική του ύπαρξη, είναι εκδικητικός κι έχει εγκαταστήσει ένα σκληρό καθεστώς, που αν καταρρεύσει θα τον παρασύρει στην άβυσσο. Ο δεύτερος, μετά τον Κεμάλ Ατατούρκ, πιο σημαντικός ηγέτης της νεότερης Τουρκίας είναι ιδιαίτερα προσεχτικός στην οικοδόμηση του μύθου του, αποκρύπτοντας επιμελώς λεπτομέρειες της ζωής του, ενώ οι βιογραφίες του που κυκλοφορούν στην Τουρκία είναι δοξαστικές αφηγήσεις που υμνούν τις αποφάσεις και τις επιλογές του. Η βιογραφία του Στέφαν Ίριγκ, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα, είναι η πρώτη απόπειρα καταγραφής, στα αγγλικά, όλης της πορείας του Ερντογάν με συστηματικό και εκλαϊκευμένο τρόπο. Ο Ίριγκ στην προσπάθειά του συνάντησε μεγάλες δυσκολίες, καθώς δεν είχε πρόσβαση στα τουρκικά αρχεία, ενώ χρειάστηκε να μελετήσει σαράντα τόμους τετρακοσίων χιλιάδων λέξεων ο καθένας, που περιέχουν τις ομιλίες του Ερντογάν όλα αυτά τα χρόνια και εξηγούν τον τρόπο σκέψης, τη ρητορική και τη νοοτροπία του.

{jb_quote}Μια ευκαιρία να εξηγηθούν σε βάθος οι μηχανισμοί κατάληψης της εξουσίας και οι διαδικασίες μετατροπής των δημοκρατικών καθεστώτων σε δικτατορίες ενός ανδρός που ελέγχει τα πάντα.{/jb_quote}

Το βιβλίο του Στέφαν Ίριγκ είναι μια προειδοποίηση για τους λαούς του κόσμου που βλέπουν τη δημοκρατία να απειλείται από πολιτικούς με δικτατορική νοοτροπία, όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Ντόναλντ Τραμπ ή ο Μπένζαμιν Νετανιάχου. Ο τρόπος με τον οποίο τα ισχυρά καθεστώτα διευθετούν ενοχλητικές –για κείνα– ­υποθέσεις παρουσιάζεται ανάγλυφα σε ένα από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια του βιβλίου, αυτό που αφορά τη δολοφονία του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι από πράκτορες της Σαουδικής Αραβίας στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, τον Οκτώβριο του 2018. Η ενδελεχής μελέτη της τουρκικής περίπτωσης, από την άλλη μεριά, είναι μια ευκαιρία να εξηγηθούν σε βάθος οι μηχανισμοί κατάληψης της εξουσίας και οι διαδικασίες μετατροπής των δημοκρατικών καθεστώτων σε δικτατορίες ενός ανδρός που ελέγχει τα πάντα. Ο Ερντογάν δεν διστάζει να ρίξει στη φυλακή εξέχοντες πολιτικούς του αντιπάλους που νιώθει ότι τον απειλούν, διαπρεπείς δημοσιογράφους και συγγραφείς που ασκούν κριτική στα πεπραγμένα του και κάθε άνθρωπο που εναντιώνεται στη θέλησή του και ασκεί κριτική στον υπερπολυτελή τρόπο ζωής του. Στις φυλακές της Τουρκίας υπάρχουν έγκυες γυναίκες και παιδιά, οι κρατούμενοι μεταφέρονται νύχτα μέσα σε συνθήκες φόβου που εντείνουν την αίσθηση υπεροχής και παντοδυναμίας του καθεστώτος, έχουν καταγγελθεί βιασμοί, ενώ η σιωπή των τουρκικών μέσων ενημέρωσης για τέτοιες υποθέσεις είναι σκανδαλώδης.

Παρά τη ζοφερή ατμόσφαιρα που επικρατεί στην Τουρκία, σύμφωνα με τον Στέφαν Ίριγκ, οι αντοχές του τουρκικού λαού είναι αξιοσημείωτες απέναντι στο σιδερένιο καθεστώς του Ερντογάν. Το κόμμα του Τούρκου ηγέτη έχει διολισθήσει συν τω χρόνω σε ακραίες συμμαχίες χάνοντας βαθμιαία τη δημοκρατική λαϊκή του βάση, ενώ η νέα γενιά δείχνει να του γυρίζει την πλάτη νιώθοντας ξένη απέναντι στις εξαγγελίες και τις μουσουλμανικές εμμονές του. Για μας τους Έλληνες, που ζούμε κάθε μέρα υπό την απειλή μιας χώρας που έχει ξεκάθαρες αναθεωρητικές βλέψεις, η μελέτη του Ίριγκ είναι εξόχως σημαντική, επειδή μας δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τον τρόπο λειτουργίας της τούρκικης ελίτ που κατευθύνει τα πράγματα και χαράσσει πολιτικές, τη στρατηγική και μια πιθανή επόμενή της κίνηση. Όπως γράφει στην κατακλείδα της ανάλυσης του: «Η ιστορία του Ερντογάν δεν είναι μόνο μια μελέτη περίπτωσης για το πώς καταλαμβάνεις την εξουσία σε μια δημοκρατία και ύστερα αδειάζεις και καταστρέφεις αυτή τη δημοκρατία με ένα απλό πενήντα-κάτι τοις εκατό των ψήφων. Είναι επίσης μια μελέτη περίπτωσης για το τι κάνει πραγματικά ένας τέτοιος ισχυρός άνδρας όταν φτάσει στον στόχο του: μια ανεμπόδιστη, σχεδόν απόλυτη εξουσία. Ο Πούτιν ξεκίνησε έναν πόλεμο με την Ουκρανία. Ο Ερντογάν, άραγε, τι θα κάνει;»

Ερντογάν
Η ιστορία του
Stefan Ihrig
Μετάφραση: Χρύσα Φραγκιαδάκη
Εκδόσεις Παπαδόπουλος
464 σελ.
ISBN 978-618-232-197-3
Τιμή €24,99