Νίκη Ευελπίδου

Για πολύ καιρό ήθελα να γράψω ένα παιδικό βιβλίο για την κλιματική αλλαγή. Όχι απλώς για να περιγράψω ένα φαινόμενο, αλλά για να μεταφέρω στα παιδιά –και κατ’ επέκταση στην κοινωνία– τι ακριβώς συμβαίνει. Γιατί μιλάμε για κλιματική αλλαγή, ενώ πάντα υπήρξαν αλλαγές στο κλίμα της Γης; Τι διαφορετικό υπάρχει σήμερα; Γιατί τώρα τη βιώνουμε ως κρίση; Και ποια είναι τελικά η θέση του ανθρώπου σε αυτήν την ιστορία;

Ήθελα να βρω έναν τρόπο να εξηγήσω δύσκολες επιστημονικές έννοιες με τρόπο απλό, ανθρώπινο, φιλικό προς την παιδική σκέψη. Να μιλήσω για τις συνέπειες της ανθρώπινης παρέμβασης, για τις εποχές που αλλάζουν, για τις παραλίες που εξαφανίζονται, για την ταχύτητα της αλλαγής, που οδηγεί σε ανατροφοδοτούμενες φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες, καταιγίδες και παρατεταμένες ξηρασίες. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν ολοένα και πιο συχνά την καθημερινή ζωή των ανθρώπων και δημιουργούν ένα δυσοίωνο μέλλον, εάν δεν τις αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα και φροντίδα, ατομικά και συλλογικά. Ήθελα, με άλλα λόγια, να πω μια ιστορία για όλα αυτά με τρόπο που να ευαισθητοποιεί, όχι να φοβίζει.

Η αφορμή ήρθε ένα καλοκαίρι, όταν διάβασα δημοσιεύματα σχετικά με αντιδράσεις πολιτών προς έναν δήμαρχο, επειδή δεν αφαιρούσε από την παραλία τις φυσικές πλάκες, τους ακτόλιθους, όπως λέγονται επιστημονικά. Τα δημοσιεύματα με τάραξαν. Γιατί φανέρωναν πόσο λείπει η γνώση και η ενημέρωση. Αν αυτοί οι άνθρωποι γνώριζαν πόσο πολύτιμες είναι αυτές οι πλάκες για την προστασία των παραλιών τους από τη θαλάσσια διάβρωση, πιθανόν να μη ζητούσαν την αφαίρεσή τους. Κι αν ήξεραν πως, σε όλον τον κόσμο, οι παραλίες χάνονται με ταχύτατους ρυθμούς λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της έντασης των καταιγίδων, ίσως να ένιωθαν τυχεροί που διαθέτουν αυτό το φυσικό «τείχος» προστασίας. Ίσως τότε να έβλεπαν με διαφορετικό βλέμμα και το πρόβλημα… και τη λύση.

Έτσι, γεννήθηκε το βιβλίο: Πού πήγε η Άνοιξη; Ξεκίνησα να το γράφω σε χαρτί. Ο γιος μου, ο Αλέξανδρος, ήταν αυτός που πληκτρολόγησε τα χειρόγραφά μου. Του άρεσε που ήταν ο πρώτος που το διάβασε κι εγώ ένιωσα για άλλη μια φορά ότι η επιστήμη μπορεί να γίνει γεφύρι ανάμεσα στις γενιές, αρκεί να βρούμε τον σωστό τρόπο να την πούμε.

{jb_quote}Ήθελα να βρω έναν τρόπο να εξηγήσω δύσκολες επιστημονικές έννοιες με τρόπο απλό, ανθρώπινο, φιλικό προς την παιδική σκέψη.{/jb_quote}

Το βιβλίο βασίζεται σε πραγματικά φαινόμενα και επιστημονικά δεδομένα, μεταφρασμένα με απλό, αφηγηματικό τρόπο, κατάλληλο για παιδιά έως 10 ετών. Παρ’ όλα αυτά, το έχουν αγαπήσει και ενήλικες. Και ίσως αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι οι αλλαγές που περιγράφει μας απασχολούν όλους.

Η περιγραφή της φυσικής «κόλλας» που σχηματίζει τις πλάκες στην παραλία είναι αληθινή· είναι αντικείμενο ερευνητικής εργασίας της ομάδας μου εδώ και πάνω από 15 χρόνια. Έχουμε φτάσει στο σημείο να τη μιμούμαστε για να δημιουργούμε τεχνητούς υφάλους, που προστατεύουν παραλίες που απειλούνται με εξαφάνιση. Μέσα από το παραμύθι, αυτό το ερευνητικό έργο δεν παρουσιάζεται τεχνικά, αλλά γίνεται ζωντανή, μαγική αφήγηση, μια φωνή της φύσης προς τα παιδιά.

Το πιο συγκινητικό όμως είναι πως, κάθε φορά που διαβάζεται το βιβλίο, γεννιούνται ερωτήσεις: «Εμείς τι μπορούμε να κάνουμε;» «Μπορούμε να σώσουμε την άνοιξη;» Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι πέτυχε τον σκοπό του. Γιατί αυτά τα ερωτήματα δεν είναι μικρά. Είναι πολιτικά, ηθικά και περιβαλλοντικά ερωτήματα, σε μέγεθος παιδιού.

Στην έκδοση υπάρχει γλωσσάρι αλλά και QR code, που επιτρέπει την πρόσβαση σε ψηφιακούς αφηγηματικούς χάρτες για την κλιματική αλλαγή, τους οποίους έκανε ο Ευάγγελος Σπύρου, επίσης γεωλόγος-γεωμορφολόγος, ειδικός σε θέματα ψηφιακής χαρτογραφίας, ενώ η εικονογράφος Zafouko Yamamoto (Ζαφειρούλα Σιμοπούλου) συμπλήρωσε την ιστορία με τα σκίτσα της. Απόλαυσα τη συνεργασία μας.

Το Πού πήγε η Άνοιξη; είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς «Περιβαλλοντικές Ιστορίες», η οποία γεννήθηκε από την ανάγκη να ενώσουμε την επιστήμη με την αφήγηση, τη σκέψη του ενήλικα με την καρδιά του παιδιού. Δεν υπάρχει τίποτε πιο ελπιδοφόρο από ένα παιδί που κατανοεί και ρωτά. Γιατί εκεί, στην ερώτηση, αρχίζει κάθε αλλαγή.

Πού πήγε η Άνοιξη;
Νίκη Ευελπίδου
Εικονογράφηση: Zafouko Yamamoto
Αφηγηματικοί χάρτες: Ευάγγελος Σπύρου
Ελληνοεκδοτική
48 σελ.
ISBN 978-960-563-586-2
Τιμή €12,25