Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή

Το Τάμα ψυχής, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Βακχικόν, αποτελεί έργο ζωής. Συγγραφείς του είναι η μητέρα μου, Βαρβάρα Αποστόλοβνα Τεκμιτσέβα-Κοζάκου (1909-1997), ποντιακής καταγωγής από την Τραπεζούντα, που γεννήθηκε στο Σουχούμ της Γεωργίας, και εγώ.

Προτού φύγει από τη ζωή, μας άφησε έναν πολύτιμο θησαυρό, ένα χειρόγραφο κείμενο στη ρωσική γλώσσα, με την αυτοβιογραφία της και αρκετά ποιήματα, επίσης στα ρωσικά. Λόγω του ότι το επίπεδό μου γνώσης της ρωσικής είναι περιορισμένο, ζήτησα να μου κάνουν μια περίληψη στα ελληνικά. Διαβάζοντάς το, εντυπωσιάστηκα. Εκτός από τις οικογενειακές και προσωπικές πληροφορίες για την καταγωγή της οικογένειας και τη ζωή τους στον Καύκασο και στην Αθήνα, που ήταν πολύτιμες, υπήρχε ένας πλούτος από πρωτογενείς μαρτυρίες για ιστορικά γεγονότα της εποχής, όπως τη μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, την είσοδο του Κόκκινου Στρατού στο Σουχούμ το 1921, τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, τη γερμανική κατοχή στην Αθήνα και τα Δεκεμβριανά του 1944, που έκρινα ότι ήταν ευρύτερου ενδιαφέροντος.

Αποφάσισα να μεταφράσω ολόκληρο το κείμενο και άρχισα να σκέφτομαι ποιος θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να εκδοθεί. Κατέληξα στη μορφή της παρούσας έκδοσης, δηλαδή με την αυτοβιογραφία και το ποιητικό έργο της μητέρας μου να αποτελεί τον κορμό και με τον δικό μου πρόλογο και τρία παραρτήματα που αφορούν τον Πόντο και τον ποντιακό ελληνισμό, την Τραπεζούντα και το Σουχούμ, να θέτουν το ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, που συμπληρώνει την αφήγηση. Έτσι, υπάρχει μια τέλεια σύζευξη της προσωπικής και οικογενειακής πορείας με τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής. Το κείμενο πλαισιώνεται από έναν θησαυρό φωτογραφιών που αποτελούν κειμήλια, όχι μόνο οικογενειακής αξίας, αλλά και ιστορικής.

{jb_quote}Προτού φύγει από τη ζωή, μας άφησε έναν πολύτιμο θησαυρό.{/jb_quote}

Όταν ένα όνειρο, μια υπόσχεση, ένα τάμα ψυχής γίνεται πραγματικότητα, αυτό προσφέρει τη μεγαλύτερη ικανοποίηση. Η μητέρα μου ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος. Ως γυναίκα, είχε κατορθώσει σημαντικά, για την τότε εποχή, πράγματα στη ζωή της, παρά τα εμπόδια που στάθηκαν μπροστά της, που οφείλονταν κυρίως στις συνέπειες των καταστροφικών πολέμων, των οικογενειακών τραγωδιών και των κοινωνικών προκαταλήψεων. Σπούδασε Μηχανολογία στο Ινστιτούτο Μηχανικών Συγκοινωνιών Αντικαυκάσου της Τιφλίδας και εργάστηκε στην Ανώνυμη Βιομηχανική & Τεχνική Εταιρεία «ΒΙΟ» στην Αθήνα για εννέα χρόνια, από το 1936 μέχρι το 1945, η μόνη γυναίκα μηχανολόγος στο εργοστάσιο. Ήταν ευθύς χαρακτήρας, ειλικρινής και ανεπιτήδευτη. Απόλυτη στις αρχές και τα πιστεύω της, φιλομαθής και βαθιά συναισθηματική. Ήταν πανέμορφη, με υπέροχο δέρμα και με καταπράσινα σαγηνευτικά μάτια, που μόνο στα βαθιά γεράματα έχασαν το θάμπος τους.

Παρότι η καταγωγή και των δυο γονιών της ήταν από την Τραπεζούντα, η ίδια γεννήθηκε στο Σουχούμ της Γεωργίας και η επαφή της με πρώτης γενιάς Ποντίους στην οικογένεια ήταν πολύ περιορισμένη, αφού η μητέρα της είχε φύγει από την Τραπεζούντα με την οικογένειά της όταν ήταν δέκα χρόνων, ενώ ο πατέρας της, ποντιακής επίσης καταγωγής, γεννήθηκε στο Πότι της Γεωργίας.

Από μικρή ηλικία ακούγαμε με τεράστιο ενδιαφέρον τη μητέρα μας να μας διηγείται ιστορίες για την καταγωγή της και τα χρόνια που έζησε στον Καύκασο και στην Ελλάδα, σε περιόδους δύσκολες, γεμάτες δοκιμασίες. Με προτροπή δική μου και της αδελφής μου άρχισε να γράφει την αυτοβιογραφία της, ενώ ταυτόχρονα συνέχισε να γράφει ποίηση, που ξεκίνησε από τα νεανικά της χρόνια στο Σουχούμ.

Παρόλο που ποτέ μου δεν επισκέφθηκα τον Πόντο, εντούτοις από μικρή ένιωθα και συνεχίζω να νιώθω μεγάλη περηφάνια για την τιμημένη καταγωγή μου από την Τραπεζούντα. Το Τάμα ψυχής: Οδοιπορικό στις ρίζες αποτελεί τη δική μου μικρή συνεισφορά στην ιστορία και στις μνήμες του Πόντου και του ποντιακού ελληνισμού, που πρέπει να κρατήσουμε ζωντανές και να τις μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές!

Τάμα ψυχής
Οδοιπορικό στις ρίζες
Βαρβάρα Αποστόλοβνα Τεκμιτσέβα-Κοζάκου – Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή
Εκδόσεις Βακχικόν
218 σελ.
ISBN 978-618-231-193-6
Τιμή €13,78