Αντώνης Ζερβός: συνέντευξη στη Χαριτίνη Μαλισσόβα

Ο Αντώνης Ζερβός γεννήθηκε το 1969 στο Ηράκλειο Κρήτης και μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στη Ρόδο και στον Πειραιά. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ. και εργάζεται ως δικηγόρος. Το πρώτο του μυθιστόρημα ήταν το DEADLiNE (Εκδόσεις Πνοή, 2023), ενώ ιστορίες του έχουν περιληφθεί σε δύο συλλογές διηγημάτων των Εκδόσεων Κύφαντα. Είναι παντρεμένος με την Ντέμυ Βεσλεμέ, τη δική του Πέρσα, και πατέρας τριών παιδιών. Το μυθιστόρημά του Η τρίτη γυναίκα, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Bell, αποτέλεσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Η τρίτη γυναίκα, το νέο μυθιστόρημά σας. Θα μας δώσετε κάποια στοιχεία του;

Είναι περισσότερο ένα ψυχολογικό θρίλερ, παρά ένα καθαρόαιμο αστυνομικό μυθιστόρημα. Με ενδιέφερε περισσότερο να δώσω διάσταση στις σκιές των ηρώων, σε όλα εκείνα που οι άνθρωποι κουβαλούμε μέσα μας, σαν ενοχές, σαν κρίματα που ποτέ δεν πληρώθηκαν. Αυτό που ξεκινά σαν την εμμονή ενός ψυχοπαθούς μ’ έναν συγγραφέα αστυνομικών θρίλερ εξελίσσεται γρήγορα σε κάτι πολύ πιο βαθύ, πιο σκοτεινό.

Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με τη συγγραφή αυτού του ψυχολογικού/αστυνομικού θρίλερ;

Μου βγήκε αντανακλαστικά, δεν υπήρξε ποτέ δίλημμα, αστυνομικό θρίλερ ή κάποιο άλλο είδος. Πριν και πάνω απ’ όλα είμαστε αναγνώστες, απλά κάποια στιγμή κάποιοι τυχαία περνάμε από την άλλη πλευρά του βιβλίου. Πρώτα επιλέγουμε εκείνο που μας έλκει σαν αναγνώστες και έπειτα σαν συγγραφείς. Το άλλο αγαπημένο μου είδος είναι η Ιστορία, ειδικά οτιδήποτε έχει να κάνει με τους δυο παγκόσμιους πολέμους. Η ιδέα να γράψω μια αστυνομική ιστορία ενταγμένη σ’ αυτό το χρονικό πλαίσιο παίζει διαρκώς στο μυαλό μου. Για την ώρα βρίσκομαι στο στάδιο της ιστορικής έρευνας και των σημειώσεων. Ιδέες υπάρχουν, χρόνος δεν υπάρχει!

Ποιο είναι το στοιχείο του χαρακτήρα του κεντρικού σας ήρωα, του Βρεττού, που σας δυσκόλεψε περισσότερο;

Θα ακουστεί υπερβολικό, ίσως παράδοξο, αλλά δεν υπήρξε τίποτα στον χαρακτήρα του Βρεττού που να με δυσκόλεψε. Το κτίσιμο του χαρακτήρα του μου βγήκε από την πρώτη γραμμή πολύ φυσικά, χωρίς αμφιβολίες και δεύτερες σκέψεις. Γενικά γράφω αργά, αυτό πιστεύω δίνει στις ιστορίες μου, στους ήρωές μου, τον χώρο να αναπτυχθούν καλύτερα. Να γεμίσουν τα κενά με μικρές λεπτομέρειες. Τις περισσότερες φορές δεν ακολουθώ πιστά τον κορμό της ιστορίας μου, όπως τον έχω σαν πρώτη σύλληψη. Αφήνω τα πράγματα να εξελιχθούν, τους ήρωες να διαλέξουν τη μοίρα τους. Έπειτα από μερικές ώρες ή και μέρες θα διαβάσω ξανά τη σκηνή, εκεί είναι που αποφασίζω αν μένει ή αλλάζει. Συνήθως μένει ως έχει. Στον Βρεττό είδα τον άνθρωπο που επιστρέφει από την πτώση του χειρότερος. Πιο εγωιστής, πιο αλαζόνας. Πιο πεινασμένος. Δεν έχει πάρει το μάθημα που του έδωσε η ζωή και αυτό μοιραία θα σκάσει μπροστά του.

{jb_quote}Απεχθάνομαι τους από μηχανής θεούς.{/jb_quote}

Κάποιο στοιχείο που θαυμάζετε σ’ εκείνον;

Ακόμα κι εγώ δεν μπορώ να σκεφτώ ένα θετικό στοιχείο του, πολύ περισσότερο κάτι για το οποίο να τον θαυμάζω. Έκτισα έναν χαρακτήρα που τα αρνητικά του πνίγουν όποιο θετικό, ακόμα κι αν υποθετικά υπήρξε ποτέ. Την ίδια όμως ώρα, υπάρχει μια τραγικότητα στον χαρακτήρα του, στην αρχή της ιστορίας, αδρή, στην πορεία περισσότερο έκδηλη. Είναι αυτό που βαθμιαία σε οδηγεί σε μια βαθύτερη κατανόηση των πράξεών του, της φύσης του.

Τι προσδίδει σ’ έναν μάχιμο δικηγόρο η συγγραφή;

Σίγουρα όχι αυτό που πιστεύει ο περισσότερος κόσμος, άφθονες ποινικές υποθέσεις, γεμάτες δράμα, έτοιμες να γραφτούν. Όχι στη δική μου περίπτωση. Για μένα η συγγραφή είναι η εκτόνωσή μου. Υπάρχει μια λεπτή, διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη συγγραφή και στη δικηγορία. Αν αυτή η διαχωριστική γραμμή αρχίσει να ξεφτίζει, αν η εκτόνωση δώσει περισσότερο χώρο στο επάγγελμα, φοβάμαι πως τότε η κατάληξη δεν θα είναι καλή. Οι ποινικές μας υποθέσεις υπάρχουν, εκεί όμως αποσυντίθενται για να πάρουμε στο τέλος κάποια μεμονωμένα, ελάχιστα στοιχεία, τη στάση ενός κατηγορουμένου στην ανάκριση, μια φράση στην απολογία του στο δικαστήριο, ίσως μια κίνηση, ένα βλέμμα. Υπάρχει μια βαθύτερη διάσταση στην επιρροή της γραφής μου, κάτι που θεωρώ απόλυτα λογικό καθώς η επί 32 χρόνια μάχιμη δικηγορία έχει διαμορφώσει μοιραία την κρίση μου, τον τρόπο σκέψης μου. Είναι η ανάγκη ό,τι γράφω να στέκεται στη λογική. Να μην υπάρχουν χάσματα λογικής, να μη χρειάζεσαι έναν από μηχανής θεό να έρθει να καλύψει τα κενά. Προσωπικά σαν αναγνώστης απεχθάνομαι τους από μηχανής θεούς, όπως και όλα τα κλισέ. Δεν θα μπορούσαν λοιπόν να χωρέσουν σε μια δική μου ιστορία. Είναι αυτός ακριβώς ο τρόπος σκέψης, η ίδια μεθοδολογία, που έδωσε στις μικρές λεπτομέρειες που πάντα υπάρχουν σκόρπιες στις ιστορίες μου την αξία που έχουν.

Είναι αλήθεια πως η πραγματικότητα μπορεί να ξεπερνά και την πιο καλπάζουσα φαντασία;

Ισχύει πέρα για πέρα. Συχνά πυκνά βλέπουμε κάποια είδηση, κάποια παλιά ξεχασμένη ιστορία, για την οποία είμαστε σίγουροι ότι αν την εντάσσαμε σε κάποιο μυθιστόρημα όλοι θα μιλούσαν για ακραίες υπερβολές. Το ’χει αυτό η ζωή, τελικά. Μας ξεπερνά, είναι ένας τρόπος να μας δείχνει ποιος έχει το κουμάντο, πόσο φθαρτοί είμαστε.

Θα μας αφιερώσετε κάποια φράση-κλειδί του βιβλίου σας;

Οι ήρωές μου έχουν διάφορες φράσεις ενδεικτικές της φιλοσοφίας τους, του πώς στέκονται απέναντι στη ζωή, στη μοίρα. Θα διαλέξω εκείνην που υπάρχει και στο εξώφυλλο της Τρίτης γυναίκας: «Όλοι χρωστάμε έναν θάνατο».Είναι κυνική, ακούγεται ίσως πεσιμιστική, όμως κλείνει μέσα της τον ρεαλισμό που μας χρειάζεται για να πατάμε στα πόδια μας.

Ποιοι είναι οι συγγραφείς που ενδεχομένως καθόρισαν τη γραφή σας;

Φοβάμαι πως δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιον. Είναι αρκετοί, ο καθένας με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο, το δικό του ύφος. Σίγουρα με έχει επηρεάσει ο Τζον Κόνολι, με την έννοια ότι μου έδειξε πως μπορεί να χωρέσουν στο αστυνομικό μυθιστόρημα δόσεις μεταφυσικού. Στις ιστορίες μου δεν πρόκειται για μεταφυσικό, είναι οι εφιάλτες, το παρελθόν των ηρώων, όλα όσα σέρνονται πίσω τους. Όλοι έχουμε μισοτελειωμένες υποθέσεις.

Διαβάσατε πρόσφατα κάποιο βιβλίο που σας εντυπωσίασε;

Είμαι τυχερός, το τελευταίο διάστημα έχω διαβάσει μερικά πολύ καλά βιβλία. Αν πρέπει να ξεχωρίσω, θα επιλέξω τα Τάματα της Γιώτας Κοντογεωργοπούλου, για το ταλέντο της να γίνεται λυρική, την ικανότητα να σχηματίζει με τις λέξεις μικρές, μαγικές σφήνες, με τρόπο όμως που πάντα δένει στην πλοκή της. Επίσης, ένα βιβλίο που διάβασα τον χειμώνα, το Καμία προσευχή για τους πεθαμένους, το τελευταίο του Γρηγόρη Αζαριάδη. Το γνωστό και αγαπημένο ύφος του Αζαριάδη, συνδυασμένο με μια ωριμότητα που απόλαυσα ιδιαίτερα. Για μένα, ο Αζαριάδης γράφει σαν να κάθεται απέναντί σου στον καφέ, στρίβει τσιγάρο και φτιάχνει την ιστορία του εκείνη τη στιγμή, μόνο για σένα. Αυτό είναι κάτι μοναδικό που τον διακρίνει. Στην Τρίτη γυναίκα ο Αζαριάν, ένας από τους πλέον κομβικούς ήρωες, έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του Γρηγόρη του Αζαριάδη. Μου βγήκε αυτόματα.

Ποια αξία θεωρείτε υπέρτατη;

Την ικανότητα της συγχώρεσης. Ακούγεται παράδοξο, στο αστυνομικό μυθιστόρημα η έννοια της συγχώρεσης φαντάζει ξένη. Περιμένουμε την τιμωρία, την εκδίκηση. Όχι τη συγχώρεση. Η ιδέα να χωρέσω συγχώρεση σε μια ιστορία μου υπάρχει πολύ καιρό τώρα. Μια πρώτη απόπειρα έγινε στο διήγημα που έγραψα για τη φετινή συλλογή διηγημάτων του Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Άγκαθα.

Ασχολείστε με τη συγγραφή του επόμενου βιβλίου σας;

Πάντα γράφουμε, ακόμα κι όταν δεν αφορά το επόμενο βιβλίο ή έστω κάτι συγκεκριμένο. Αυτή την εποχή πιάνω ξανά το δεύτερο μέρος του DEADLiNE, του πρώτου μου μυθιστορήματος. Η Τρίτη γυναίκα ήταν η εμβόλιμη, ανεξάρτητη ιστορία ανάμεσα στα δυο DEADLiNE, όπως το είχα σχεδιάσει στο μυαλό μου. Πλέον, ήρθε η ώρα να κλείσει ο κύκλος, οι ήρωές μου να προχωρήσουν στις ζωές τους – φυσικά, όσοι επιζήσουν.

Η τρίτη γυναίκα
Αντώνης Ζερβός
Bell
416 σελ.
ISBN 978-618-5994-08-2
Τιμή €16,60