Ταξιδεύοντας με μια στάμνα

Ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό ταξίδι στο 1ο Δημοτικό Σχολείο ΜαλεσίναςΤου Χαρχαντή ΓεώργιουΕκπαιδευτικού του 1ου Δημοτικού σχολείου Μαλεσίνας

Μπορεί ένα ταπεινό, σπασμένο αγγείο  να κρύβει μέσα του τον πολιτισμό, τους θρύλους και την καθημερινότητα αιώνων; Η απάντηση κρύβεται κάτω από το χώμα μιας σχολικής αυλής...

Στη σημερινή εποχή της ταχύτητας, όπου το καθαρό, κρύο νερό τρέχει με το γύρισμα μιας βρύσης και τα έξυπνα ψυγεία μας ειδοποιούν για τις ελλείψεις μας, η εικόνα μιας πήλινης στάμνας φαντάζει μακρινή, ίσως και εντελώς ξεπερασμένη. Κι όμως, μια ομάδα μαθητών απέδειξε πως ο πηλός έχει ακόμα πολλές ιστορίες να διηγηθεί.

Όλα ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια μιας προσομοίωσης ανασκαφής στην αυλή του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μαλεσίνας . Εκεί, τα χέρια των μαθητών της Δ΄ τάξης έφεραν στο φως τα θραύσματα μιας παλιάς στάμνας , που είχε θάψει ο δάσκαλος τους  για τις ανάγκες του προγράμματος . Το εύρημα  αυτό   έγινε η αφορμή για ένα πρωτότυπο ταξίδι στο χρόνο, με   καθοδηγητή τον εκπαιδευτικό κ.  Γιώργο  Χαρχαντή.

Ανιχνεύοντας τα ίχνη της στάμνας, οι μαθητές   έγιναν μικροί ερευνητές. Ανακάλυψαν πως το αγγείο αυτό δεν είχε πάντα την ίδια μορφή, ούτε το ίδιο όνομα. Από την κομψή «υδρία» του 5ου αιώνα π.Χ., με τις τρεις λαβές της για εύκολη μεταφορά, το σκεύος ταξίδεψε στα χρόνια του Βυζαντίου παίρνοντας το όνομα «λαήνα» .

Στη νεότερη Ελλάδα, η στάμνα άρχισε να παίρνει τοπικά χρώματα και σχήματα: έγινε ο «μπότης» στα Επτάνησα, η «κουρκούνα» και ο «κρυολόγος» , το φυσικό «ψυγείο» μιας εποχής χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, που κρατούσε το νερό δροσερό τα καυτά μεσημέρια του καλοκαιριού.

Μέσα από το διαθεματικό αυτό ταξίδι, το αγγείο έγινε ο φακός μέσα από τον οποίο   φωτίστηκε  η παλιά ελληνική κοινωνία. Οι μαθητές γνώρισαν τον γραφικό μπάρμπα-Γιάννη τον κανατά , μια εμβληματική φιγούρα της Αθήνας του 1860. Ταξίδεψαν νοερά στη Νιγρίτα για να ακούσουν το τραγούδι της όμορφης Γερακίνας που έχασε τη ζωή της στο πηγάδι, και έφτασαν μέχρι τη Φλώρινα για να ζήσουν το σπάσιμο  της στάμνας  , ένα γλέντι  των χασάπηδων.

Η έρευνα «φώτισε» και τις τελετουργικές χρήσεις της στάμνας:

Το «αμίλητο νερό» του Κλήδονα, όπου οι ανύπαντρες κοπέλες μετέφεραν νερό χωρίς να βγάλουν άχνα, ελπίζοντας να μαντέψουν τον μελλοντικό τους σύζυγο.Το έθιμο των «Μπότηδων» στην Κέρκυρα, όπου το εντυπωσιακό σπάσιμο των κανατιών το πρωινό του Μεγάλου Σαββάτου συμβολίζει την Πρώτη Ανάσταση.Το «σπάσιμο της στάμνας» στο τραγούδι της Μαλάμως ,  όπου η εικόνα του νέου που σπάει τη στάμνα της κοπέλας λειτουργεί ως σύμβολο ερωτικής εκδήλωσης, πολιορκίας και διεκδίκησης.

Η ομορφιά αυτού του Project  (το οποίο δημιουργήθηκε το σχολικό έτος 2018-2019) έγκειται στο πώς «πάντρεψε» το παρελθόν με το μέλλον. Όλη η έρευνα των παιδιών, τα δημοτικά τραγούδια, οι παροιμίες, τα παιδικά παιχνίδια και η λαϊκή ζωγραφική, δεν έμειναν στο χαρτί. Μετατράπηκαν σε ένα διαδραστικό ψηφιακό βιβλίο (e-Book) .

Μέσα από ψηφιακά κουίζ αντιστοίχισης, παιχνίδια παζλ με θραύσματα και δραστηριότητες ρόλων, η παράδοση έγινε βίωμα για τη γενιά της οθόνης.

Η προσομοίωση της ανασκαφής απέδειξε την  αξία της βιωματικής μάθησης  ,δηλαδή ότι όταν η γνώση ξεκινά από την αφή, την παρατήρηση και την εμπειρία, το ενδιαφέρον των μαθητών εκτοξεύεται.

Μέσω  της ιστορικής αναζήτησης οι μαθητές καλλιέργησαν την κριτική σκέψη  , τη συνεργατικότητα   και τον ψηφιακό αλφαβητισμό  .

Όπως σοφά τονίζει   το σχέδιο εργασίας, δανειζόμενο τα λόγια του Άλμπερτ Αϊνστάιν: «Πάτησα στους ώμους των προγόνων μου για να ξεπεράσω τα τείχη των καιρών μου» ,  πράγματι, έτσι και τα παιδιά της Μαλεσίνας, μαζεύοντας ένα-ένα τα σπασμένα κομμάτια μιας στάμνας,  συνέθεσαν το ψηφιδωτό της ίδιας μας της ταυτότητας.

Εν τέλει  , ως εκπαιδευτικοί   πρέπει να    βγαίνουμε  έξω από τα όρια της σχολικής αίθουσας, γιατί   ακόμα  κι ένα απλό αντικείμενο της καθημερινότητας  μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα για ένα  πολυθεματικό Project. Επιπλέον είναι σημαντικό   να ενθαρρύνουμε τη συνεργασία μεταξύ γνωστικών αντικειμένων  (Εικαστικών, ΤΠΕ, Φυσικής Αγωγής) για την ολιστική προσέγγιση της γνώσης.

Η ιστορία και ο πολιτισμός δεν βρίσκονται μόνο στα βιβλία, αλλά κρύβονται γύρω μας, στις αφηγήσεις των παππούδων μας, στα έθιμα του τόπου μας και στα αντικείμενα της καθημερινότητας …

Μη  μείνετε απλοί αναγνώστες! Το ταξίδι στον χρόνο και την παράδοση δεν σταματά εδώ.

Σας προσκαλούμε   να ξεφυλλίσετε τις σελίδες του ψηφιακού μας βιβλίου (e-Book)και να ζήσετε από πρώτο χέρι την εμπειρία των μικρών ερευνητών.

Δοκιμάστε τα ψηφιακά παζλ και δείτε αν μπορείτε να ενώσετε τα κομμάτια για να ανασυνθέσετε την ιστορική στάμνα!

Τεστάρετε τις γνώσεις σας, παίζοντας  με τα διαδραστικά κουίζ .

Μπείτε στον ρόλο του ερευνητή, συμμετέχοντας  στις   δραστηριότητες ρόλων και διαπιστώστε  πώς η μάθηση γίνεται συναρπαστικό παιχνίδι!

Μετά την ολοκλήρωση της περιήγησης   στις σελίδες του ψηφιακού μας βιβλίου (e-Book) και την ενασχόληση σας με τις διαδραστικές ασκήσεις, θα θέλαμε πολύ να ακούσουμε τις σκέψεις σας!

Η γνώμη σας μετράει! Μοιραστείτε τις εντυπώσεις σας

Αφήστε  το δικός σας αποτύπωμα …

Επιλέγοντας τον παρακάτω σύνδεσμο , μπορείτε να περιηγηθείτε στις σελίδες του ψηφιακού βιβλίου:

https://canva.link/15uumomojvgixrp