Η «ειρήνη Τραμπ» σε Γάζα και Ουκρανία

Γράφει η

Το όνειρο του Τραμπ δεν είναι μια παγκόσμια ειρήνη γενικά, πιο πολύ επιδιώκει να τη διαμορφώσει εκεί όπου μπορεί και να την επιβάλει. Από το σχέδιο εκεχειρίας στη Γάζα έως την επιφυλακτική στάση απέναντι στον πόλεμο της Ουκρανίας, η στρατηγική Τραμπ δείχνει ότι η ειρήνη είναι πάνω απ’ όλα υπόθεση ισχύος και εργαλείων και όχι ευχών.

Στη Γάζα εργαλεία υπήρχαν

Η περίπτωση της Γάζας είναι ενδεικτική σε αυτό, καθώς μετά από μήνες αιματηρών συγκρούσεων ο Τραμπ παρουσίασε το σχέδιο 20 σημείων που περιελάμβανε κατάπαυση πυρός, ανταλλαγή ομήρων, αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων και τη δημιουργία (που είναι υπό διαμόρφωση ακόμα) μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης. Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι το πλαίσιο διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από την αμερικανική πρωτοβουλία και  σε συνεργασία με τους περιφερειακούς παίκτες Αίγυπτο και Κατάρ. Ο λόγος που έγινε κάτι τέτοιο είναι απλός: στη Γάζα οι ΗΠΑ έχουν πραγματικά εργαλεία, αφού διαθέτουν επιρροή στο Ισραήλ, ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με χώρες-κλειδιά, οικονομική ισχύ που μπορεί να στηρίξει την περίφημη ανοικοδόμηση και τα θεσμικά μέσα για να δώσουν διεθνή νομιμοποίηση στην όλη  διαδικασία. Επιπλέον μπορούν να ασκήσουν πίεση στη Χαμάς μέσω τρίτων χωρών όπως η Τουρκία, κάτι που δεν είναι δεδομένο σε άλλες συγκρούσεις.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Βέβαια όλα αυτά δεν σημαίνουν πως η ειρήνη στη Γάζα είναι και κάτι σίγουρο. Παραμένει εύθραυστη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως έχω ξαναγράψει. Από την εσωτερική πολιτική κατάσταση στο Ισραήλ και στην Παλαιστινιακή Αρχή, από τις προθέσεις του Ιράν αλλά και τη βούληση της διεθνούς κοινότητας να στηρίξει μια μεταβατική διοίκηση.

Ακόμα κι αν η εκεχειρία δεν κρατήσει για πολύ, αυτό δεν ακυρώνει τη σημασία τη διότι βλέπουμε πως όταν υπάρχουν τα μέσα επιρροής, μπορούν να υπάρξουν και κάποια αποτελέσματα, το λεγόμενο λοιπόν leverage που διαθέτει. Ο όρος αυτός περιγράφει τη δύναμη ενός κράτους ή ενός ηγέτη να επηρεάζει εξελίξεις χωρίς να χρειάζεται να προσφύγει στην ωμή βία, αξιοποιώντας εργαλεία όπως η διπλωματία, οι οικονομικές πιέσεις, οι συμμαχίες ή ακόμη και οι ψυχολογικές ισορροπίες.

Δεν πρόκειται να ωραιοποιήσουμε τις προθέσεις του Τραμπ γιατί οι κινήσεις του έχουν και πολιτικό υπόβαθρο ή και εξυπηρετούν αμερικανικά συμφέροντα, όμως αυτό δεν αλλάζει την ουσία: στηρίζονται σε μια ρεαλιστική εκτίμηση των δυνατοτήτων και των περιθωρίων που του επιτρέπουν να ασκήσει πίεση και να επηρεάσει εξελίξεις. Η ειρήνη και τα συμφέροντα πολύ συχνά πάνε μαζί.

Στην Ουκρανία τα μέσα είναι περιορισμένα

Από την άλλη, στο μέτωπο  Ρωσίας και  Ουκρανίας τα εργαλεία που διαθέτει ο Τραμπ είναι πολύ πιο περιορισμένα. Η Ρωσία είναι μια πυρηνική δύναμη, δεν εξαρτάται οικονομικά από τις ΗΠΑ και διαθέτει στρατιωτική ισχύ που καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε εξωτερική “επιβολή” λύσης. Η ουκρανική ηγεσία από την πλευρά της έχει και αυτή διάφορα πολιτικά και κοινωνικά όρια και αυτό επίσης δυσκολεύει τις παραχωρήσεις σε μια ενδεχόμενη διαπραγμάτευση, κάτι που φαίνεται άλλωστε και από τα τελευταία γεγονότα. Ο  Ζελένσκι βρέθηκε στην Ουάσιγκτον για να πιέσει για την προμήθεια πυραύλων Tomahawk αλλά τελικά συνάντησε την επιφυλακτικότητα του Τραμπ. Κατά τη συνάντησή τους, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το κύριο ζητούμενο για αυτόν είναι να τελειώσει ο πόλεμος και εν τέλει να ανοίξει ο δρόμος για μια πολιτική διευθέτηση (political settlement - όρος που χρησιμοποιείται  για να περιγράψει μια λύση που δεν επιτυγχάνεται στο πεδίο της μάχης αλλά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων) καθώς η έμφαση δίνεται από την πλευρά του στην επίτευξη της ειρήνης και όχι σε μια ακόμη στρατιωτική κλιμάκωση.

Βέβαια ανεξάρτητα από τις προθέσεις Τραμπ, η ειρήνη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση της Μόσχας. Χωρίς τη βούληση του Πούτιν να διαπραγματευτεί καμία μεσολάβηση —ούτε καν αυτή του Αμερικανού Προέδρου— δεν μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Σε αυτήν την περίπτωση λοιπόν, η ειρήνη είναι συνάρτηση δύο κρατών που θεωρούν ότι διακυβεύονται τα υπαρξιακά τους συμφέροντα. Και όσο αυτή η συνθήκη παραμένει, ο ρόλος κάθε τρίτου ,ακόμη και της υπερδύναμης των ΗΠΑ, θα είναι μονίμως συμπληρωματικός και όχι καθοριστικός.

Και τελικά τι είναι η “ειρήνη Τραμπ”;

Η αντιπαραβολή που επιχειρείται για τις δύο περιπτώσεις είναι αποκαλυπτική. Μας δείχνει πώς στη Γάζα, η αμερικανική επιρροή είναι αρκετή για να πιέσει τις πλευρές, να διαμορφώσει τις κατάλληλες συνθήκες και να προωθήσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο. Στην Ουκρανία, η ίδια επιρροή δεν αρκεί για να υπερβεί το γεωπολιτικό και στρατιωτικό βάρος της Ρωσίας. Η διαφορά δεν βρίσκεται στις προθέσεις του Τραμπ –άλλωστε και στις δύο περιπτώσεις δηλώνει αποφασισμένος να επιδιώξει την ειρήνη– αλλά στα μέσα και στις δυνατότητες που έχει για να την επιβάλει.

Κατά συνέπεια η “ειρήνη Τραμπ” δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Είναι εργαλειακή και απολύτως εξαρτημένη από την ισχύ και τα περιθώρια που έχει. Εκεί όπου δεν τα έχει η ρητορική παραμένει ρητορική και η ειρήνη μάλλον ένας μακρινός στόχος…

*Πολιτικός Επιστήμονας

MA Εφαρμοσμένη Στρατηγική & Διεθνής Ασφάλεια

Αποφ. ΕΣΔΔ, ΣΕΘΑ

Εξειδ. Γεωπολιτική ανάλυση της Μέσης Ανατολής

The post Η «ειρήνη Τραμπ» σε Γάζα και Ουκρανία appeared first on Militaire.gr.