"Καλήν εσπέρα άρχοντες" - Τα κάλαντα και η μελωδική τους ιστορία - Χριστουγεννιάτικα κάλαντα από όλη την Ελλάδα (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)
Χιλιάδες παιδιά ξεχύθηκαν σήμερα από το πρωί στους δρόμους για να πουν τα κάλαντα. Είναι η πιο γλυκιά χριστουγενννιάτικη ανάμνηση των παιδικών μας χρόνων. Όλοι θυμόμαστε τις προετοιμασίες που κάναμε για τα καλάντα. Από τι θα φορέσουμε μέχρι το ποιο όργανο θα συνοδέψει το τραγούδι μας. Οι περισσότεροι φροντίζαμε να προμηθευτούμε ένα καλό και ηχηρό "τρίγωνο" δεν έλειπαν όμως κι αυτοί που επέλεγαν τη μελόντικα ή τη φυσαρμόνικα.
Επίσης σημαντικό ήταν ποιοι θα μας συνοδέψουν. Με ποιους θα πάμε στα κάλαντα. Αφού λοιπόν επιλέγαμε την παρέα , το ντύσιμο και το όργανο ξεχυνόμασταν πρωί- πρωί στους δρόμους με την ελπίδα να μαζέψουμε ένα καλό χαρτζιλίκι και να μας απαντήσουν πολλοί και γενναιόδωροι το πολυπόθητο "Να τα πείτε" στην ερώτηση "Να τα πούμε"; Απόφαση στρατηγικής σημασίας ήταν τι ώρα θα ξεκινήσουμε για τα κάλαντα. Όσο πιο νωρίς τόσο το καλύτερο για να μη μας "προλάβουν" και ακούσουμε το απογοητευτικό "Μας τα είπαν".
Τι είναι όμως τα κάλαντα και από που μας έρχονται ως έθιμο;
Οι λαογράφοι κάνουν λόγο για εθιμικά τραγούδια του λαού που ψάλλονται από μικρά παιδιά και από ώριμους άνδρες τα Χριστούγεννα, τη Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια. . Κύρια παραδοσιακά μουσικά όργανα που συνοδεύουν τα κάλαντα είναι το τρίγωνο, το λαούτο, το νταούλι η τσαμπούνα, η φλογέρα κ.ά. Οι τραγουδιστές - οργανοπαίκτες των καλάντων ονομάζονται "καλαντιστές".
Τρίγωνα-κάλαντα μπροστά από την Ακαδημία, δεκαετία 1950. Φωτό: Κωνσταντίνος Μεγαλοκονόμος. Από το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη
Τα κάλαντα ψάλλονται κυρίως από παιδιά αλλά και από ενήλικα άτομα, είτε μεμονωμένα είτε καθ' ομάδας, που περιέρχονται οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κ.λπ. με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τριγώνου, αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων (φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου,φλογέρας κ.λπ.). Τα παιδιά ρωτούν συνήθως «Να τα πούμε;» και περιμένουν την απάντηση «Να τα πείτε».
Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα "Χρόνια Πολλά" το φιλοδώρημα είτε σε χρήματα (σήμερα) είτε σε προϊόντα (παλαιότερα). Σχετική με αυτό είναι και η παρασκευή "κουλούρας" ονομαζόμενη "κολλίκι" (Βέροια) ή "κουλιαντίνα" (Σιάτιστα) και εξ αυτών οι φέροντες αυτά ονομάζονται "Κουλουράδες" ή "Φωτάδες".
Τα κάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό στη συνέχεια αναγγέλλουν τη μεγάλη χριστιανική εορτή που φθάνει και καταλήγουν σε ευχές. Χαρακτηριστικό σημείο είναι η γλώσσα στην οποία αυτά ψάλλονται, στη καθαρεύουσα, καταδηλούντα την άμεση καταγωγή τους από τους Βυζαντινούς χρόνους τις Καλένδες του Ιανουαρίου που γιορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα.
Κάλαντα στον Ηλεκτρικό, παραμονή πρωτοχρονιάς 1953. Φωτό: Δημήτρης Α. Χαρισιάδης Από το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη
Ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται αυτά σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά (κατά περιοχή). Στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο. Σήμερα εκτός των παραπάνω έχουν εισαχθεί και διάφορα αγγλοσαξωνικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια, μερικά από τα οποία έχουν μεταγλωττιστεί στα ελληνικά και χρησιμοποιούνται κάποιες φορές επιπρόσθετα με τα παραδοσιακά.
Επίσης και η ημέρα που ψάλλονται τα κάλαντα σε ορισμένες περιοχές ονομάζονται "Κάλαντα" (Κόλιντα, Κόλεντας, Κόλιαντας) με εξαίρεση τη νήσο Μήλο που ψέλνονταν μόνο τη παραμονή της Πρωτοχρονιάς, συντασσόμενα κάθε φορά νέα κάλαντα, με τα οποία όμως ζητούσαν οικονομική συνδρομή για κάποιο κοινωνικό σκοπό (πχ ανέγερση ή επιδιόρθωση ναού) δίδοντας και συμβουλές προς τους άρχοντες η παρατηρήσεις με σκωπτικό χαρακτήρα. Τέτοιες είναι και οι σχετικές "μαντινάδες" της Κρήτης ή "κοτσάκια" της Νάξου με σκωπτικό επίσης χαρακτήρα που ψάλλονται ως "κάλαντα".
Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ “ΜΟΙΡΑΣΙΑΣ – Χριστουγεννιάτικα κάλαντα. Αθήνα, 1950. Φωτογραφία του Δημήτρη Χαρισιάδη.
Παρακάτω θα δείτε τους στίχους από χριστουγεννιάτικα κάλαντα όπως ψάλλονται στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας
Καλήν εσπέραν άρχοντες (Πανελλήνια)
Καλήν εσπέραν άρχοντες.
Κι αν εί- κι αν είναι ορισμός σας
Χριστού την θεία γέννηση
να πω- να πω στ΄ αρχοντικό σας,
Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βη- εν Βηθλεέμ τη πόλη,
οι ουρανοί αγάλλονται,
χαίρε- χαίρετ΄ η φύσις όλη,
εν τω σπηλαίω τίκτεται ,
εν φα- εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών
και ποι- και ποιητής των όλων.
ΝΕΑ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ ΕΒΡΟΥ – 1973 – ΚΑΛΑΝΤΑ ΜΕ ΓΚΑΙΝΤΑ
Κάλαντα Χριστουγέννων (Μωραΐτικα)
Χριστούγεννα , Πρωτούγεννα , πρώτη γιορτή του χρόνου,
για βγάτε , δέτε , μάθετε , πως ο Χριστός γεννάται .
Γεννάται κι αναθρέφεται με μέλι και με γάλα ,
το μέλι τρων οι άρχοντες , το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο να νίβοντ' οι κυράδες!
Κυρά ψηλή ,κυρά λιγνή , κυρά γαϊτανοφρύδα ,
κυρά μου οτάν στολίζεσαι να πας στην εκκλησιά σου ,
βάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αγκάλη
και τον καθάριο αυγερινό τον βάζεις δακτυλίδι .
Εμείς εδώ δεν ήρθαμε να φάμε και να πιούμε,
παρά σας αγαπούσαμε κι ηρθαμε να σας δούμε !
Δώστε μας και τον κόκκορα , δώστε μας και την κότα !
Κάλαντα στην Αθήνα, παραμονή πρωτοχρονιάς 1950-60. Φωτό: Βούλα Παπαϊωάννου. Από το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη
ΚΑΛΑΝΤΑ ΘΡΑΚΗΣ
Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,
χαρά στον κόσμο, στα παλληκάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε,
τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.
-Σεις αρχαγγέλοι και ιεράρχες,
στη Σμύρνη πηγαίν΄τε , μαμμές να φέρ΄τε.
Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα,
στη Σμύρνη πάνε , μαμμές να φέρουν.
Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν,
η Παναγιά μας ηληυτηρώθη.
Στην κούνια τό ΄βαλαν και το κουνούσαν,
και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.
Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι,
σα νιο φεγγάρι, το παλληκάρι.
Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη,
με τα καλά του, με τα παιδιά του,
με την καλή τη νοικοκυρά του...
ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ( ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ)
Αυτή είναι η ημέρα όπου ήλθ' ο Λυτρωτής
από Μαριάμ Μητέρα εκ Παρθένου γεννηθείς. (2)
Άναρχος αρχήν λαμβάνει και σαρκούται ο θεός
Αγέννητος γεννάται εις την φάτνην ταπεινός. (2)
Άγγελοι το νέο λέγουν εις ποιμένας και βοσκούς
ο Αστήρ το θαύμα δείχνει εις τους μάγους και σοφούς. (2)
Οι τρεις μάγοι ξεκινάνε τ" άστρο έχουν βοηθό
τη σπηλιά ψάχνουν να βρούνε με τον άγιο θεό. (2)
Λίβανο χρυσό και σμύρνα να του παν' επιθυμούν
τη μικρή γλυκιά μορφή του σκύβουν και την προσκυνούν. (2)
Όσοι έχετε στα ξένα να δεχτείτε με καλό ευτυχία να σας δίνει το Θεό παρακαλώ. (2)
ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ (ΚΡΗΤΗΣ)
Καλήν εσπέραν άρχοντες αν είναι ορισμός σας.
Χριστού τη Θεία Γέννηση να πω στ'αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρετ' η φύσις όλη.
Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρο μαγούλα
όπου τον έχεις τον υγιό το μόσχο κανακάρη,
λούζεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπει*:
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι.
Και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι
είπαμε δα για την κερά ας πούμε για τη βάγια.
Άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το λυχνάρι
και κάτσε και ντουχιούντιζε ίντα θα μας εβγάλεις
για απάκι για λουκάνικο για χοιρινό κομμάτι
κι από τον πύρο του βουτσιού να πιούμε μια γεμάτη.
Κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι
κι αν το' κάνε η γαλανή ας είναι ζευγαράκι.
Κι από το πιθαράκι σου ένα κουρούπι λάδι
κι αν είναι κι ακροπλιάτερο βαστούμε και τ' ασκάκι.
Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα
και φέρε και γλυκό κρασί να πιουν τα παλικάρια.
Κι αν είναι με το θέλημα άσπρη μου περιστέρα
ανοίξετε την πόρτα σας να πούμε «καλησπέρα».
ΚΑΛΑΝΤΑ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ
Ελάτε εδώ γειτόνισσες
Και εσείς γειτονοπούλες,
Τα σπάργανα να φτιάξουμε
και το Χριστό ν΄ αλλάξουμε.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
Ελάτε όλες σας εδώ.(δις)
Να πάμε να γυρίσουμε
Και βάγια να σκορπίσουμε .
Να βρούμε και την Παναγιά
οπού μας φέρνει τη χαρά.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ.(δις)
Κοιμάται στα τριαντάφυλλα,
γεννιέται μες στα λούλουδα.
Γεννιέται μες στα λούλουδα ,
κοιμάται στα τριαντάφυλλα.
Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ.
Τα σπάργανα να φτιάξουμε
και το Χριστό ν΄ αλλάξουμε.
Κάλαντα Χριστουγέννων Σμύρνης
Καλὴν ἐσπέραν ἄρχοντες κι ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει.
Ἐν τῷ σπηλαίῳ τίκτεται, ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων.
Κερὰ ψηλή, κερὰ λιγνή, κερὰ καμαροφρύδα.
Κερά μ᾿ ὅταν στολίζεσαι νὰ πᾶς στὴν ἐκκλησία.
Ἔχεις καὶ κόρην ἔμορφη ποὺ δὲν ἔχει ἱστορία.
Μῆδε στὴν πόλη βρίσκεσαι, μῆδε στὴν Καισαρεία.
Ἔχεις καὶ γιὸν στὰ γράμματα, ὑγιὸν εἰς τὸ ψαλτήρι.
Νὰ τὸν ῾ξιώσει καὶ ὁ Θεός, νὰ βάλει πετραχῆλι.
Νέα ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΕΘΙΜΟ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΑΠΟ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΛΑΝΤΙΣΤΕΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΛΥΤΡΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΝΑ ΤΑ ΠΟΥΜΕ ΚΑΛΗΝ ΕΣΠΕΡΑ ΑΡΧΟΝΤΕΣ Απόκρυψη Sidebar
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Λάκης Λαζόπουλος: Παλεύω να σταθώ όρθιος
- ΣΥΓΚΙΝΕΙ η ιστορία της 21χρονης: «Αν δεν ικανοποιούσα έναν πελάτη, ακολουθούσε ξύλο»
- Ωράριο καταστημάτων: Αυτές τις ώρες θα είναι ανοιχτά μαγαζιά και σούπερ μάρκετ σήμερα (24/12)
- Βρέθηκε απαγχονισμένος άντρας στην πλατεία Κουμουνδούρου
- Το ξέσπασμα της Νικολέττας Καρρά με αφορμή τον Μαυρίδη: «Αηδία και μόνο»!
- Ο Bιδάλ «κοροϊδεύει» τον Ρονάλντο
- ΣΟΚ με Ferrari...
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Eirinika
- Σήμερα κληρώνει η μεγάλη λοταρία - 10 εκατομμύρια ευρώ σε 10.000 τυχερούς- Τι πρέπει να γνωρίζετε
- "Χιόνια στο καμπαναριό" - Παραμονή με χιονοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες
- "Καλήν εσπέρα άρχοντες" - Τα κάλαντα και η μελωδική τους ιστορία - Χριστουγεννιάτικα κάλαντα από όλη την Ελλάδα (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)
- Χριστουγεννιάτικα ψώνια: Ποιες ώρες θα είναι ανοιχτά σήμερα τα καταστήματα - Το εορταστικό ωράριο
- Τελευταία Νέα Eirinika
- "Καλήν εσπέρα άρχοντες" - Τα κάλαντα και η μελωδική τους ιστορία - Χριστουγεννιάτικα κάλαντα από όλη την Ελλάδα (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)
- Σήμερα κληρώνει η μεγάλη λοταρία - 10 εκατομμύρια ευρώ σε 10.000 τυχερούς- Τι πρέπει να γνωρίζετε
- Χριστουγεννιάτικα ψώνια: Ποιες ώρες θα είναι ανοιχτά σήμερα τα καταστήματα - Το εορταστικό ωράριο
- "Χιόνια στο καμπαναριό" - Παραμονή με χιονοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες
- Έρχεται νέα επιδείνωση του καιρού - Πού θα "χτυπήσει" ο χιονιάς τις επόμενες ώρες
- Άνοιξε ο δρόμος για 180 επαναπροσλήψεις στη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων, στην Καβάλα
- Χανιά: Αναβλήθηκε λόγω καιρού η διεξαγωγή του «Santa Run Chania»
- Μαθητές είπαν τα κάλαντα της Χίου στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα - ΦΩΤΟ
- Προσοχή λόγω παγετού στην Κεντρική Μακεδονία: Πού χρειάζονται αντιολισθητικές αλυσίδες
- Επίθεση στο Εφετείο Αθηνών: Σε... "καθαρό" καλάσνικοφ οδηγούν την Αστυνομία οι συνεχείς έρευνες
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Μαίνεται η κόντρα Κυβέρνησης - ΝΔ με φόντο την ΠΓΔΜ
- Χριστούγεννα στα καλύτερα παγοδρόμια του πλανήτη
- Άρης Ρούσσος: "Ο Άρης Πατρών με βελτιώσεις στον δεύτερο γύρο θα είναι ανταγωνιστικός"
- Αθήνα: Γιορτές με σκουπίδια, λόγω
- Έκρηξη σε ΑΤΜ τράπεζας στην Αγία Παρασκευή
- Καρδίτσα: Συνελήφθη ο οδηγός που παρέσυρε, σκότωσε και εγκατέλειψε γυναίκα στο Μουζάκι
- Οι προβλέψεις της εβδομάδας 24/12- 30/12 από την Μπέλλα Κυδωνάκη
- Όταν η Ασία συναντά τη Δύση - Παραδοσιακός βιετναμέζικος γάμος την Παραμονή των Χριστουγέννων (pics)
- www.aade.gr - Λοταρία αποδείξεων: Δείτε ΕΔΩ τους λαχνούς σας - Σε λίγη ώρα η κλήρωση!
- Τι σωματότυπο έχω; Βρες το με ένα κλικ!