BELLE ÉPOQUE

Μία έκθεση στο Ιδρυμα Β & Ε, αφιερωμένη σε μια από τις πιο γοητευτικές αλλά και αντιφατικές περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας

Aπό το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026 θα γνωρίσουμε την έκθεση  BELLE ÉPOQUE, στο Ιδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, με τα εκθέματα να βρίσκονται σε ένα σκηνοθετημένο χώρο.

Φωτογραφίες εποχής, μεγεθυμένες σε επιβλητικές ταπετσαρίες, που αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική μεγαλοπρέπεια του ιστορικού Παρισιού. Προσόψεις, βουλεβάρτα και στιγμιότυπα

της

αστικής ζωής περιβάλλουν τον επισκέπτη, ενώ τα κινηματογραφικά αποσπάσματα μεταφέρουν την κίνηση και τον παλμό της εποχής. Ο διάλογος των πρωτότυπων έργων με τις μνημειακές φωτογραφικές επιφάνειες συνδέει την καλλιτεχνική εικόνα με τη ζωή που τη γέννησε. Η σκηνογραφία προσκαλεί έτσι τον επισκέπτη να εισέλθει στον κόσμο της Belle Époque και να βιώσει τη γοητεία, την εξωστρέφεια και τη δημιουργική της ορμή.

Η  επίσκεψή σας θα μετατραπεί  σε ένα ταξίδι στην ατμόσφαιρα του Παρισιού στο γύρισμα του 20ού αιώνα. Μέσα από αυτό το ευφάνταστο δημιούργημα ο επισκέπτης συμμετέχει στον παλμό της παρισινής μητρόπολης, προσκαλώντας τον σε μια εικαστική περιπλάνηση στην «Πόλη του Φωτός».

Ο σχεδιασμός εμπνέεται από την αρ νουβώ,καθώς η αισθητική της εποχής διατρέχει το σύνολο της έκθεσης. Η έκθεση εξετάζει την Μπελ Επόκ μέσα από ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα της εποχής: την καλλιτεχνική αφίσα, η οποία από τα τέλη του 19ου αιώνα κατακτά τους δρόμους της πόλης και μετατρέπεται σε μια νέα, δυναμική μορφή οπτικής επικοινωνίας, που πολύ σύντομα θα κυριαρχήσει στην εξέλιξη της διαφήμισης αλλά και της γραφιστικής.

Περίπου 90 έργα αναδεικνύουν τη δημιουργική ιδιοσυγκρασία 15 σημαντικών καλλιτεχνών, ανάμεσά τους οι Henri de Toulouse-Lautrec, Alfons Mucha, Théophile-Alexandre Steinlen, Pierre Bonnard, Maurice Denis, Félix Vallotton και Henri-Gabriel Ibels. Μαζί τους παρουσιάζονται έργα των Jules Chéret, René Hermann-Paul, Émile Bernard, Claude-Émile Schuffenecker, George Bottini, Théo van Rysselberghe, Louis Anquetin και Wassily Kandinsky. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης σχέδια, ελαιογραφίες και παστέλ.

Η έκθεση εστιάζει στις δεκαετίες 1880–1900, μια περίοδο κατά την οποία η έγχρωμη λιθογραφία τελειοποιείται, η αφίσα εξαπλώνεται μαζικά στον αστικό χώρο και η τυπωμένη εικόνα αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή. Από τις διαφημίσεις θεαμάτων, καμπαρέ και ποδηλάτων έως τις νέες μορφές κατανάλωσης, μετακίνησης και ψυχαγωγίας, η αφίσα γίνεται οπτικός καθρέφτης μιας κοινωνίας που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα.

Το Παρίσι της Μπελ Επόκ είναι μια πόλη σε διαρκή κίνηση. Τα μεγάλα βουλεβάρτα του Haussmann, ο ηλεκτροφωτισμός, το μετρό, τα πολυκαταστήματα, τα θέατρα, τα καφέ-κονσέρ και τα καμπαρέ μεταμορφώνουν την καθημερινότητα και δημιουργούν έναν νέο αστικό πολιτισμό. Η αφίσα ακολουθεί αυτή τη ριζική αλλαγή και κατακτά κάθε διαθέσιμη επιφάνεια της πόλης, μετατρέποντας τον δρόμο σε μια ανοιχτή γκαλερί.

Η έκθεση φωτίζει τις πολλές και συχνά αντικρουόμενες όψεις της Μπελ Επόκ. Πίσω από την εικόνα μιας λαμπερής και ανέμελης εποχής βρίσκονται οι έντονες κοινωνικές ανισότητες, οι δύσκολες συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης, οι πολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις, αλλά και οι μεγάλες αλλαγές που διαμορφώνουν τη σύγχρονη κοινωνία. Το Παρίσι είναι το επίκεντρο αυτών των αναταράξεων και αποτυπώνει τις τεχνολογικές, βιομηχανικές και κοινωνικές ανατροπές που συντελούνται με πρωτοφανή ταχύτητα και αλλάζουν ριζικά τις συνθήκες ζωής. Η υπόθεση Dreyfus, η διεύρυνση των ατομικών ελευθεριών, η άνθηση της ψυχαγωγίας και η σταδιακή διαμόρφωση μιας νέας καταναλωτικής κουλτούρας συνθέτουν ένα πολύ πιο σύνθετο πορτρέτο της εποχής.

Ξεχωριστή θέση στην έκθεση κατέχει ο κόσμος του θεάματος. Η Μονμάρτρη, το Moulin Rouge, τα Folies-Bergère, τα καφέ-κονσέρ και τα θέατρα γίνονται χώροι συνάντησης, διασκέδασης και καλλιτεχνικού πειραματισμού, ενώ οι πρωταγωνιστές τους —χορεύτριες, τραγουδιστές, ηθοποιοί και performers— μετατρέπονται σε αναγνωρίσιμες μορφές μέσα από τις αφίσες των μεγάλων δημιουργών της εποχής.

Την εικόνα της εποχής συμπληρώνουν πολλά φωτογραφικά τεκμήρια του Παρισιού της Μπελ Επόκ, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και το Musée Carnavalet – Histoire de Paris. Μέσα από αυτές τις φωτογραφίες, τα έργα αποκτούν το πραγματικό αστικό τους περιβάλλον: τους δρόμους, τα βουλεβάρτα, τα πλήθη και τις καθημερινές σκηνές μιας πόλης που βρίσκεται σε πλήρη μεταμόρφωση. Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης πολλά αποσπάσματα ταινιών,και οι πρώτες ταινίες “Les colleurs d’affiches” (Οι αφισοκολλητές) των αδελφών Lumière και “Défense d’afficher” (Απαγορεύεται η αφισοκόλληση) του Georges Méliès.

Οι ενότητες

Η ομάδα σκηνογραφίας προτείνει τη γνωριμία και συνομιλία των έργων μέσα από τρεις ενότητες.

Πρώτη ενότητα «Το Παρίσι, μια γιορτή»

Το βαθυκόκκινο χρώμα που πρωταγωνιστεί, εμπνευσμένο από τις εντυπωσιακές αφίσες του Toulouse-Lautrec, αναβιώνει την εποχή των καμπαρέ, των καφέ κονσέρ και των θεάτρων. Βελούδινες

κουρτίνες, μοκέτες και λαμπιόνια συνδυάζονται με έναν δραματικό φωτισμό, για να βυθίσουν τον επισκέπτη στην ατμόσφαιρα της εποχής.

Δεύτερη ενότητα «Μια τέχνη για όλους»

Η σκηνογραφία σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον κόσμο του θεάματος στη διάδοση της λιθογραφίας και στην επαφή ενός ευρύτερου κοινού με την τέχνη. Οι χρωματικές εναλλαγές

και οι καμπύλες χαράξεις συνθέτουν μια διαδρομή με διαδοχικές αποκαλύψεις, συνδέοντας την παρατήρηση των έργων με την αίσθηση της περιπλάνησης στην πόλη. Κυριαρχεί εδώ μια προβολή μεγάλης κλίμακας με αποσπάσματα από τις πρώτες ταινίες που γυρίστηκαν στο Παρίσι της Belle Époque, ζωντανεύοντας την αφήγηση.

Τρίτη ενότητα «Η τέχνη είναι παντού»

Ενας  εντυπωσιακός βαθύς ροζ χρωματισμός, εμπνευσμένος από τις αέρινες γυναικείες μορφές του Mucha.

Στον επίλογο της επίσκεψης, ένας επιβλητικός τρισδιάστατος χάρτης του Παρισιού επιτρέπει στον επισκέπτη, με τη χρήση φωτιζόμενων κουμπιών, να εντοπίσει τα σημαντικά τοπόσημα της παρισινής Belle Époque: τα καμπαρέ, τα θέατρα, τα τυπογραφεία, τους εκδοτικούς οίκους και τα ατελιέ των καλλιτεχνών.

Για πρώτη φορά, η σκηνογραφία επεκτείνεται στο λόμπι του μουσείου, όπου τον επισκέπτη υποδέχονται ένα αντίγραφο της ιστορικής αρ νουβώ εισόδου του παρισινού μετρό, εμπνευσμένης από τον Hector Guimard, καθώς και τρισδιάστατες φιγούρες του Aristide Bruant, της Yvette Guilbert και του μαύρου γάτου του Chat Noir.

Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και το Musée Carnavalet – Histoire de Paris.

Η Μπελ Επόκ τοποθετείται παραδοσιακά μεταξύ 1880 και 1914, με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο να σηματοδοτεί το τέλος της. Η έκθεση του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή επικεντρώνεται ωστόσο στα είκοσι χρόνια από το 1880 έως το 1900, περίοδο κατά την οποία η καλλιτεχνική αφίσα γνωρίζει τη μεγαλύτερη ακμή της και η τυπωμένη εικόνα επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη συναντά την καθημερινή ζωή.

Η έκθεση συνοδεύεται από εκτενή κατάλογο σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά), με αναλυτικά λήμματα και τεκμηρίωση των έργων.

B&E Goulandris Podcasts

Η νέα σειρά podcasts του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή «B&E Goulandris Podcasts, συνεχίζεται με ένα ειδικό αφιέρωμα στην έκθεση Belle Époque.

Η νέα ενότητα της σειράς αποτελείται από τρία επεισόδια. Στο πρώτο παρουσιάζεται η Μπελ Επόκ ως η εποχή που αλλάζει βαθιά τη γαλλική κοινωνία, την καθημερινότητα και την εικόνα του Παρισιού, μέσα από τις βαθιές κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές. Στο δεύτερο επεισόδιο αναδεικνύεται η νέα οπτική γλώσσα που αλλάζει τους δρόμους του Παρισιού και η γέννηση της διαφήμισης, και το τρίτο επεισόδιο επικεντρώνεται στην Αθήνα εκείνης της εποχής.

Συμμετέχουν η Υπεύθυνη Συλλογής του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή και συνεπιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, ο εικαστικός και σκηνογράφος της έκθεσης Ανδρέας Γεωργιάδης, η εικαστικός και γραφίστρια Κανέλλα Αράπογλου, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος καθώς και η καθηγήτρια ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής Αμαλία Κωτσάκη.

Τα podcasts είναι διαθέσιμα από τις 31 Οκτωβρίου σε όλες τις πλατφόρμες (Spotify, Apple Podcasts, YouTube Music κ.ά.), στο goulandris.gr και στον χώρο της περιοδικής έκθεσης, μέσω QR codes.

Πληροφορίες

Ιδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, Ερατοσθένους 13 Αθήνα,

Από τις 31 Οκτωβρίου 2026 έως τις 15 Φεβρουαρίου 2027

Επιμέλεια

Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, Υπεύθυνη Συλλογής Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή

Marina Ferretti Bocquillon, Επίτιμη Επιστημονική Διευθύντρια του Musée des impressionnismes Giverny

Σκηνογραφία

Παρασκευή Γερολυμάτου, Ανδρέας Γεωργιάδης

Επιμέλεια

Ν. Λ

Το άρθρο BELLE ÉPOQUE εμφανίστηκε πρώτα στο Εφημερίς Δημοπρασιών & Πλειστηριασμών.