Τι σημαίνει: Τον ήπιαμε

Εσχάτως, ο δημόσιος λόγος κυριαρχείται από σκιώδη αντικείμενα. Οχι μεταφορικά, κυριολεκτικά – από συντακτικής απόψεως, το σκιώδες αντικείμενο είναι αυτό που δέχεται την ενέργεια του ρήματος σε κάποιες παραστατικές φράσεις της καθομιλουμένης ελληνικής. Για παράδειγμα, όταν λες «την πάτησα», δηλαδή «κάτι (μου) πήγε στραβά», «απέτυχα», το υποκείμενο είναι το «εγώ» και το σκιώδες αντικείμενο είναι το «την».

Δεν πάτησα κάποια συγκεκριμένα – το «την» είναι ένα βουβό αντικείμενο, μια εννοούμενη λέξη που δεν διευκρινίζεται. Αυτό το σκιώδες «την» έχει χάσει την όποια αρχική του σημασία και λειτουργεί πλέον μαζί με το ρήμα («την πάτησα») ως ένα ενιαίο ιδιωματικό σύνολο, μια απρόσωπη εκφορά, για να δηλώσει ότι κάτι πήγε κατά κρημνών, που έλεγαν κι οι αρχαίοι.

Παρόμοια συντακτική ταυτότητα έχουν κι άλλες αργκοτικές εκφράσεις, όπως «την έκανα» (έφυγα), «την άκουσα» (ένιωσα την επίδραση κάποιας ψυχότροπης ουσίας, π.χ. ήπιε τον μπάφο και την άκουσε), «την έπαθα» (συνώνυμη με «την πάτησα»), «την έβαψα» (βρίσκομαι σε απελπιστική θέση, κινδυνεύω), «την έβγαλα καθαρή» (γλίτωσα ανέλπιστα από μια πολύ δύσκολη κατάσταση), «την ψώνισα» (απέκτησα μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μου, έγινα υπερόπτης, τρελάθηκα) και «την άρπαξα» (κρυολόγησα ή ξυλοκοπήθηκα).

Επίσης πολλοί παρόμοιοι ιδιωματισμοί εισάγονται με το «τα», το ουδέτερο πληθυντικού (τα ‘παιξα, τα ‘χασα, τα κακάρωσα, τα θαλάσσωσα), αλλά εκεί που αυτές οι ιδιαίτερες εκφράσεις της καθημερινής γλώσσας γίνονται θεαματικά παραστατικές και ζωντανές, είναι όταν το υποκείμενο παραμένει το «εγώ», ενώ το σκιώδες αντικείμενο είναι το «τον», ο άτονος τύπος της προσωπικής αντωνυμίας αρσενικού γένους αιτιατικής ενικού, που συνθέτει τη μεστή νοήματος φράση «τον ήπιαμε». Ποιον ήπιαμε; Αυτός δεν κατονομάζεται, το αντικείμενο της φράσης είναι σκιώδες, αλλά όταν ένας πολιτικός λέει «τον ήπιαμε», εννοεί πως υπέστημεν μια παταγώδη αποτυχία. Ποιος όμως έπαθε αυτή την τεράστια νίλα; Ο ίδιος, η παράταξή του ή όλοι μας;

Πρόσφατα ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Καλογερόπουλος δήλωσε σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο πως «τον ήπιαμε». Πιθανώς υπέστη κατσάδα από τους κομματικούς παιδονόμους για την αμεσότητα του λόγου του, οπότε μία μέρα μετά, ο κοινοβουλευτικός ανήρ επανήλθε στο ζήτημα: «Σε πρωινή εκπομπή του MEGA News, χρησιμοποίησα μια ατυχή έκφραση, αναφερόμενος στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Δεν αποτυπώνει ούτε την εθνική μας θέση ούτε την πεποίθησή μου ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά διπλωματικά και γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα». Μιλάμε για τον ορισμό της γαργάρας.

Λίγες μέρες μετά τον κύριο Καλογερόπουλο, η δεύτερη δημόσια παραδοχή πολιτικής κατάποσης σκιώδους αντικειμένου ήρθε από την κυρία Θεοδώρα Τζάκρη. Η ανεξάρτητη βουλεύτρια αναφερόμενη στην περίοδο διακυβέρνησης Τσίπρα δήλωσε: «Τον ήπιαμε δεν θα πει τίποτα. Τον ρουφήξαμε».

Δεν ξέρω εάν η κυρία Τζάκρη εννοούσε πως «τον ρουφήξαμε» όλοι, ως λαός, από τον Αλέξη Τσίπρα ή αν μόνο η ίδια «τον ήπιε» από τον πρώην πρωθυπουργό. Εάν είναι έτσι, η διακεκριμένη νομικός από την Πέλλα είχε και άλλες ευκαιρίες «να τον πιει», καθώς ξεκίνησε την πολιτική της σταδιοδρομία με το ΠΑΣΟΚ ως βουλεύτρια και υφυπουργός. Ομως, όταν διεγράφη από το Κίνημα προσεχώρησε στον ΣΥΡΙΖΑ, απ’ όπου αποχώρησε, για να ενταχθεί στους Δημοκράτες-Προοδευτικό Κέντρο του κυρίου Κασσελάκη, ως ιδρυτικό μέλος και αντιπρόεδρος του κόμματος, από το οποίο όμως παραιτήθηκε τον Ιούνιο του 2026.

Τέλος πάντων, ό,τι πίνει κανείς, ή καμία, καλό είναι. Αρκεί η κατάποση του σκιώδους αντικειμένου να κάνει τον ανάλογο ντόρο.