Στο Κέντρο δεν συμβαίνει τίποτε

09:29 16/11/2026 - Πηγή: efsyn

Στη Γαλλία το πολύχρωμο πλήθος, νεολαία μαζί με εργάτες, τραγουδά και διαδηλώνει δυναμικά. Στη Βραζιλία οι άφωνοι φτωχοί ανατρέπουν κάθε προγνωστικό και στέλνουν στην προεδρία ακόμα μια φορά τον εργάτη συνδικαλιστή Λούλα. Στις ΗΠΑ, υποψήφιοι από την εργατική τάξη, μαύρες γυναίκες, μουσουλμάνοι, ιθαγενείς, με λόγο και πρόγραμμα κοινωνικό αντικαπιταλιστικό, σαρώνουν συντηρητικούς αντιπάλους χρηματοδοτημένους από τα δισεκατομμύρια των ολιγαρχών.

Η κοινωνική Αριστερά αφυπνίζεται, βρίσκει τις ρίζες της και τη φωνή της, συνομιλεί με τις πραγματικές ανάγκες των θυμάτων του νεοφιλελευθερισμού, κατονομάζει αντιπάλους και εχθρούς, απομυθοποιεί τις δοξασίες των trickle down economics και του ατομικισμού, εναντιώνεται στον ρατσισμό και την πολεμοκαπηλεία – εντέλει, το άμορφο πολιτικό γίνεται πολιτική.

Προς μια νέα Αριστερά

Σε ποιο περιβάλλον συμβαίνουν αυτές οι μετατοπίσεις; Μέσα σε πολέμους, γενοκτονίες, πυρηνικές απειλές, με την Ευρώπη σε παράλογη πολεμική προετοιμασία και ύφεση, με την Ακροδεξιά να καλπάζει, με τις ΗΠΑ να κυβερνώνται από έναν θίασο φονικών γελωτοποιών, με ορατές αλλαγές στις πλανητικές ισορροπίες.

Αρα, πρώτη παρατήρηση: Η ανάδυση μιας νέας ή και όχι τόσο νέας, πάντως μαχητικής, Αριστεράς συμβαίνει σε μια στιγμή αναστατώσεων και συγκρούσεων. Η γενικευμένη φτωχοποίηση, η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, η έκρηξη των ανισοτήτων, ο ρατσισμός και η ξενηλασία, ο πόλεμος δεν στρέφουν την κοινωνία κατ’ ανάγκην στην αγκαλιά της Ακροδεξιάς και του φασισμού. Και σίγουρα δεν στρέφουν την Αριστερά στο κέντρο, διότι, σε τέτοια περίοδο δομικών αναταραχών, δεν υπάρχει κέντρο, δεν υπάρχει ουδετερότητα: πλούσιοι και φτωχοί βρίσκονται απέναντι, τόσο απλά. Πολύ περισσότερο που οι τωρινοί υπερπλούσιοι, και οι πολιτικοί τους υπάλληλοι, καταστρέφουν και λοιδορούν κάθε απομεινάρι κοινωνικού συμβολαίου.

Η ελληνική περίπτωση

Δεύτερη παρατήρηση: Η αναδυόμενη Αριστερά, με τις τοπικές διαφοροποιήσεις της, μιλά δυναμικά και ριζοσπαστικά για τους υλικούς όρους και τις προϋποθέσεις ζωής, ζωής με αξιοπρέπεια και περηφάνια. Δεν παραμερίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ατομικές ταυτότητες, απεναντίας, αλλά πρώτα στην ατζέντα της είναι τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, αυτά που ενοποιούν και συνέχουν ετερόκλητες ομάδες, διαφορετικών αποχρώσεων εθνοτικά, θρησκευτικά, ταυτοτικά. Η πολιτική Αριστερά σήμερα ενοποιεί και εστιάζει· δεν διαιρεί, δεν κερματίζει.

Στην Ελλάδα παρακολουθούμε αυτές τις μείζονες αλλαγές με ενδιαφέρον ασφαλώς, ευρισκόμενοι σε ένα παράξενο μεταίχμιο. Με τα μνημόνια, ήμασταν πρωτοπόροι ούτως ειπείν στη βίαιη φτωχοποίηση και την καταστροφή των μικρομεσαίων στρωμάτων· ήμασταν πρωτοπόροι και στην ανάδειξη μιας κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης, το 2012-15, ακόμα και αργότερα.

Δυστυχώς, αυτή η κληρονομιά αντίστασης χάθηκε, σκορπίστηκε, για πολλούς και διάφορους λόγους, κυρίως όμως εξαιτίας της μη διάγνωσης του κοινωνικού μετασχηματισμού που επέφεραν με βία τα μνημόνια και της εν συνεχεία βίαιης παλινόρθωσης της Δεξιάς. Η Δεξιά και το ακραίο κέντρο αγκάλιασαν τα αποικιακά μνημόνια και με ενθουσιασμό συνεχίζουν τις πρακτικές τους, ως τρόικα εσωτερικού.

Η Αριστερά μετά το 2015-19, φορτωμένη με τα βάρη και τις ενοχές του δικού της μνημονίου, δεν κατόρθωσε εγκαίρως να διαγνώσει και να αναδιαταχθεί. Πορεύτηκε με διανοητικά εργαλεία προ κρίσης. Λόγου χάριν: πίστεψε ότι εδραιωνόταν ένας νέος δικομματισμός και η ίδια δεν θα ήταν απλώς μια παρένθεση. Υποτίμησε επίσης όχι μόνο τον ρεβανσισμό της Δεξιάς, αλλά και τη δομή της εγχώριας ολιγαρχίας, την κρατικοδίαιτη και κλεπτοκρατική. Υπέθεσε, τέλος, ότι η χώρα έμπαινε σε μια «κανονικότητα», αυτή τη φθαρμένη έννοια. (Ποια κανονικότητα; Για ποιους; Για τους φτωχοποιημένους η κανονικότητα ήταν η διαρκής σύνθλιψη.)

Στο Κέντρο δεν συμβαίνει τίποτε

Ο Κώστας Καραμανλής είχε πιστέψει εν πολλοίς ότι η «ισχυρή Ελλάδα» του Σημίτη είχε λύσει τα βασικά της προβλήματα, έως ότου η πρώτη διεθνής κρίση τη διέλυσε. Ο Αλ. Τσίπρας πίστεψε αφενός στην κανονικότητα του νέου δικομματισμού, αφετέρου ότι οι εκλογές κερδίζονται στο Κέντρο – το στρατήγημα που εφάρμοσε ο Κ. Καραμανλής μετά το 1996. (Μάλλον άκουγαν και τον ίδιο εισηγητή.) Αλλά υπάρχει μια τεράστια γενετική διαφορά: το 1996 δεν είναι 2026, διότι μετά τη διαρκή πολυκρίση η κοινωνία και η οικονομία έχουν μετασχηματιστεί βαθιά, τόσο βαθιά που μετασχηματίζουν το συλλογικό φαντασιακό. Κι έχει αλλάξει ο κόσμος.

Επιστρέφουμε στην αρχή: σε περιόδους μειζόνων αναταράξεων, σαν αυτές που ζούμε, στο κέντρο δεν συμβαίνει τίποτε. Ο πτωχευμένος, βασανισμένος, πολλαπλώς δοκιμαζόμενος άνθρωπος της κρίσης δεν αναζητεί στρογγυλάδες από επαγγελματίες της πολιτικής «κανονικότητας», αναζητεί δραστικές λύσεις και πράξεις από ανθρώπους της τάξης του. Ας ξεκινήσουμε από αυτό.

Keywords