Σε ιστορικό χαμηλό οι επιδόσεις των μαθητών διεθνώς

Καλύτερη σε σχέση με τις προηγούμενες μετρήσεις, αλλά πάλι στις χαμηλότερες θέσεις του διαγωνισμού PISA του ΟΟΣΑ, εμφανίζεται η Ελλάδα σε ό,τι αφορά τις επιδόσεις των 15χρονων στα Μαθηματικά, τις Φυσικές Επιστήμες και την Κατανόηση Κειμένου.

Το υπουργείο Παιδείας, θέλοντας να δρέψει κάτι από το λιγότερο χειρότερο, δίνει έμφαση στη βελτίωση του «ψηφιακού εξοπλισμού» και στις καλές επιδόσεις στην «Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα».

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η έκθεση του ΟΟΣΑ δείχνει τη μεγάλη εικόνα: «Οι επιδόσεις των μαθητών/τριών (κατά μέσο όρο) σε όλες τις χώρες και σε όλα τα αντικείμενα έπεσαν σε χαμηλό ιστορικό και ταυτόχρονα αυξάνονται διαρκώς οι μαθητές/τριες που δεν διαθέτουν το ελάχιστο επίπεδο εγγραμματισμού σε όλα τα αντικείμενα, όπως κατανόηση απλών κειμένων και απλούς μαθηματικούς συλλογισμούς και πράξεις».

Οπως αναφέρεται στην έκθεση, που παρουσιάστηκε χθες στο υπουργείο Παιδείας, διαχρονικά μετά το 2012 (ο διαγωνισμός ξεκίνησε το 2000) παρατηρείται μια διαρκής πτωτική τάση των επιδόσεων των μαθητών σε όλα τα αντικείμενα. Περισσότερο στην Κατανόηση Κειμένου (-16 μονάδες) και στα Μαθηματικά (-11 μονάδες), λιγότερο στις Φυσικές Επιστήμες (-5 μονάδες). Ακόμα και στα λεγόμενα ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως Σιγκαπούρης, Κορέας, Χονγκ Κονγκ, Ιρλανδίας, Φινλανδίας, Δανίας, Σουηδίας κ.ά.

Τι σημαίνει, τι φταίει, τι αλλάζει; Η περίοδος του Covid είναι η μόνη εύκολη εξήγηση που μπορούν να δώσουν οι ειδικοί. Οι υπόλοιπες αναζητούνται. Το ενδιαφέρον αρχίζει να εστιάζεται στην επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης και στα όλο και πιο δύσκολα στοιχήματα, όπως η μετάδοση και εμπέδωση της γνώσης, η γενική παιδεία, το «ανθεκτικό σχολείο», η αναθεώρηση συστημάτων για την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού και της αγοράς των γνώσεων.

Οπως μαθαίνουμε, η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ροξάνα Μινζάτου, πρόκειται να παρουσιάσει το εκπαιδευτικό πακέτο της Ε.Ε. τον ερχόμενο Νοέμβριο, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τη μείωση των επιπέδων απόδοσης στα σχολεία. Ηδη ο διαγωνισμός σχολιάστηκε. Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε στο Politico: «Οι ευρωπαϊκές χώρες γενικά σημείωσαν χαμηλές βαθμολογίες στο τεστ PISA του ΟΟΣΑ, το οποίο διεξάγεται κάθε τρία χρόνια παγκοσμίως και κρίνει τις δεξιότητες των 15χρονων».

Οι μαθητές της Εσθονίας και της Ιρλανδίας σημείωσαν υψηλές βαθμολογίες και στις τρεις κατηγορίες, ενώ τις χειρότερες επιδόσεις είχαν -ξανά- η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Κύπρος και η Ελλάδα. Από μαθητές που στην Ελλάδα τουλάχιστον:

αισθάνονται να βρίσκονται σε ένα μαθησιακό περιβάλλον σημαντικά φτωχότερο σε σχέση με τους μαθητές/τριες σε άλλες χώρες του ΟΟΣΑ (ειδικά των δημόσιων σχολείων)εμφανίζουν αρνητική στάση απέναντι στη μάθηση (ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση της μάθησής τους) και κριτική ως προς την αξία του σχολείουαφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην καθημερινότητά τους για τα μαθήματα, είτε μελετώντας στο σπίτι είτε λαμβάνοντας εξωσχολική υποστήριξηεκφράζουν μειωμένη ικανοποίηση από τη ζωή τους (σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ), λιγότερη από το 2022, πολύ λιγότερη από το 2015.Κριτική από το ΠΑΣΟΚ

«Η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της PISA 2025 θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: τι απέδωσαν τελικά επτά χρόνια συνεχών κυβερνητικών εξαγγελιών και “μεταρρυθμίσεων” στην εκπαίδευση;» ρωτά το ΠΑΣΟΚ, για να τονίσει ότι «Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν την απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική εικόνα και στην πραγματικότητα της τάξης.

Οι μαθητές δεν βελτίωσαν τις επιδόσεις τους, οι εκπαιδευτικές ανισότητες παραμένουν βαθιές και το δημόσιο σχολείο δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να εκπληρώσει τον μορφωτικό και κοινωνικό του ρόλο».

Οπως αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους ο Στέφανος Παραστατίδης, υπεύθυνος Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, και ο γραμματέας Σωκράτης Κάτσικας: Από το 2018, την τελευταία μέτρηση του διαγωνισμού PISA πριν αναλάβει τη διακυβέρνηση η Ν.Δ., έως το 2025, οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών μειώθηκαν κατά 35 μονάδες στην Ανάγνωση, κατά 28 στα Μαθηματικά και κατά 17 στις Φυσικές Επιστήμες.

Η πτώση δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς στη γενικότερη διεθνή υποχώρηση αφού η απόσταση της Ελλάδας από τον ΟΟΣΑ μεγάλωσε και στα τρία γνωστικά πεδία. Αλλά και στην τελευταία τριετία 2022-2025 η υποχώρηση συνεχίστηκε παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι οι αλλεπάλληλες παρεμβάσεις θα οδηγούσαν σε βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων».

Τι λέει το υπουργείο

1. «Η Ελλάδα είχε μικρότερη πτώση και στα τρία αντικείμενα από χώρες πολύ πιο ισχυρές οικονομικά και με εκπαιδευτικά συστήματα πολύ πιο προηγμένα». (Πόσο πιο χαμηλά από τα χαμηλά μπορεί να πάει δηλαδή;)

2. «Η Ελλάδα βελτίωσε ελαφρώς τη θέση της στην Κατανόηση Κειμένου (4,2%) ενώ σε επιδόσεις ξεπερνάει την Κύπρο, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία».

3. Στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα οι Ελληνες μαθητές είχαν μέση επίδοση 461 έναντι 500 μονάδων του μέσου όρου, καταλαμβάνοντας την 47η θέση σε 91 χώρες.

4. Στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολικές μονάδες, εκ των οποίων οι 32 δημόσιες (1 στις 6), πέτυχαν επιδόσεις πολύ παραπάνω έως πολύ κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

5. Παράγοντες επιβάρυνσης των επιδόσεων στην Ελλάδα είναι:

α) Το σχετικά χαμηλότερο σε σχέση με το μέσο επίπεδο του ΟΟΣΑ κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας (9% της διακύμανσης των επιδόσεων ερμηνεύεται από το ΑΕΠ της κάθε χώρας στον ΟΟΣΑ).

β) Το σχετικά χαμηλότερο κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο των μαθητών μεταναστευτικού υποβάθρου (13,7%) οι οποίοι σε πολύ υψηλά ποσοστά (άνω του 50%) δεν μιλούν ελληνικά στο οικιακό τους περιβάλλον (το 60% αυτής της ομάδας μαθητών είναι χαμηλού κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου, έναντι 40% στον ΟΟΣΑ).

Παρ’ όλα αυτά, «Η επίδραση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις των μαθητών/τριών στην Ελλάδα είναι μικρότερη από αυτήν στον ΟΟΣΑ». Γιατί; Επειδή είναι πολύ χαμηλές όλες οι επιδόσεις! Επί λέξει αναφέρεται: «Αυτό κυρίως οφείλεται στη συγκέντρωση των επιδόσεων σε χαμηλότερα κατά μέσο όρο επίπεδα ανάμεσα σε όλους τους μαθητές/τριες».

6. «Παρά τους μαζικούς διορισμούς των τελευταίων ετών και παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα εμφανίζει χαμηλότερη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό και μικρότερο μέσο μέγεθος τάξης από τον ΟΟΣΑ, οι διευθυντές/ντριες αναφέρουν ελλείψεις εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού σε υψηλότερο βαθμό από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Συνεπώς -καταλήγει- το πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι κυρίως ποσοτικό, αλλά αφορά τη διαχείριση, την κατανομή και την αποτελεσματική αξιοποίηση του προσωπικού». Παράλογο;

7. Το σχολικό κλίμα χαρακτηρίζεται από περισσότερες διαταρακτικές συμπεριφορές χαμηλής παραβατικότητας (πειθαρχία στην τάξη, αδικαιολόγητες απουσίες, αργοπορημένη άφιξη στα μαθήματα), αλλά είναι στο ίδιο επίπεδο (π.χ. σχολικός εκφοβισμός) ή και σε καλύτερο επίπεδο όσον αφορά συμπεριφορές μεγαλύτερης παραβατικότητας (κλοπές, βανδαλισμοί, ξυλοδαρμοί κ.λπ.). Βοήθησε και η απαγόρευση των κινητών, λέει το υπουργείο.