Press Point: Κωνσταντίνος Τσουκαλάς

Ο χθεσινός Τύπος αποχαιρέτησε τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά. Πλην της «Εφ.Συν.», της οποίας υπήρξε ο πρώτος σύμβουλος έκδοσης και η προσοχή της στην απώλεια του μεγάλου διανοητή και ακαδημαϊκού ήταν ούτως ή άλλως αυτονόητη, ενδιαφέρον έχουν και οι αναφορές άλλων εφημερίδων.

Η «Καθημερινή» στην πρώτη της σελίδα με τίτλο «“Εφυγε” ένας ερασιτέχνης της γνώσης» γράφει: «Ο επιφανής ακαδημαϊκός, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, ήταν ένας από τους θεμελιωτές της εγχώριας κοινωνιολογίας, ενώ η συμβολή του στα κοινά υπήρξε μακρά και πολύτιμη». Στο σχετικό ρεπορτάζ διαβάζουμε: «Υπήρξε πρωτίστως άνθρωπος με απεριόριστο σεβασμό στην αξία της νόησης, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, μολονότι ο ίδιος είχε πει στην ”Κ” (17/2/2020): ”Είμαι ερασιτέχνης της γνώσης”. Αυτή η παραδοχή ουσιαστικά επιβεβαιώνει την αρχική κρίση».

Τα «ΝΕΑ» στην πρώτη τους σελίδα σημειώνουν: «Κωνστ. Τσουκαλάς 1937 – 2026 Πνεύμα πολυδιάστατο και ανήσυχο».

Στις μέσα σελίδες της εφημερίδας ο Δημήτρης Δημητράκος, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, σημειώνει: «Κρατώ για πάντα ζωντανή στη μνήμη μου μια κοινή μας στιγμή από τον Σεπτέμβριο του 1970, στην περίοδο της δικτατορίας, όταν κάναμε μια εκδρομή και επισκεφθήκαμε τα αναγεννησιακά Châteaux de la Loire. Μέσα στη μελαγχολία της περιόδου, ο Κωνσταντίνος αποκάλυψε μια άλλη, αναπάντεχη, πτυχή του. Καθώς περιπλανιόμασταν στους πύργους, μου μετέφερε με μοναδικό τρόπο τις βαθιές αρχιτεκτονικές του γνώσεις. Μετέτρεψε τις δύσκολες μέρες της ξενιτιάς σε ένα μάθημα αισθητικής και ιστορίας. Αυτό ήταν πάντα: ένα ανήσυχο, πολυδιάστατο πνεύμα που διεύρυνε τους ορίζοντες όσων βρέθηκαν δίπλα του. Εφυγε όρθιος, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία πνευματική και ανθρώπινη παρακαταθήκη. Τον ευχαριστώ για όλα όσα μοιραστήκαμε».

Ο Ηλίας Κανέλλης επίσης στο δικό του άρθρο με τίτλο «Αποχαιρετισμοί», καταλήγει: «Η τελευταία δημόσια εμφάνιση του Κωνσταντίνου Τσουκαλά ήταν στην κηδεία του Κώστα Σημίτη, τον Ιανουάριο του 2025. Εκφωνώντας τον επικήδειο του πρωθυπουργού του εκσυγχρονισμού, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς θυμήθηκε ότι τους γνώρισε ένας φίλος της νεανικής εποχής. Ο μετέπειτα μαρξιστής κοινωνιολόγος, και αυτόχειρας, Νίκος Πουλαντζάς. Οπως είπε ο Τσουκαλάς, ο Πουλαντζάς τον βρήκε και του είπε να πάνε να παίξουν ποδόσφαιρο στη Δεξαμενή, όπου θα γνώριζε “ένα εξαιρετικό παιδί, τον Κώστα Σημίτη”. Η παρέα εκείνη, που γνωρίστηκε σε ένα ματς, διαλύθηκε “κατά έναν περίεργο τρόπο”: ο Πουλαντζάς αυτοκτόνησε· ο Σημίτης έγινε πρωθυπουργός· και ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε απομείνει, ύστερα από πενήντα-εξήντα χρόνια, όπως είπε, να “αποχαιρετά μια ολόκληρη εποχή και έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια“. Η εποχή και ο κόσμος που περιέγραψε ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς μοιάζει να είναι η μεταπολίτευση. Η μεταπολίτευση διασφάλισε επί 52 χρόνια μια απρόσκοπτη δημοκρατική πορεία. Αλλά αυτό που έφτιαξε, πράγματι, δεν κατάφερε να οδηγήσει τη χώρα μακριά από τα εμφυλιακά πάθη και τις λαϊκιστικές στρατηγικές, σε μια κοινωνία όπου η ατομική ανέλιξη δεν θα ήταν απολύτως εξαρτημένη από το κράτος, όπου η εξωστρέφεια και η ανταγωνιστικότητα θα έκανε τις παλιές πολιτικές διαμάχες παρελθόν κι όπου η πρόοδος δεν θα οριζόταν από πολιτικά στερεότυπα. Γι’ αυτό, άλλωστε, το μέλλον είναι πιο αβέβαιο, πιο θαμπό από το παρελθόν μας».

Οταν έγινε γνωστή, προχθές, η «φυγή» του Κωνσταντίνου Τσουκαλά τον αποχαιρέτησε σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος κι ανάμεσα σε αυτούς ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κων. Τασούλας, ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Μεγάλος απών ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Είναι κι αυτός ένας τρόπος για να… ξεχωρίσει κανείς!!!