Πολεμικός καπιταλισμός

Μία από τις μεγαλύτερες δυνατότητες για την ιστορική επιβίωση του καπιταλισμού είναι η διαρκής προσαρμογή του στα νέα δεδομένα τα οποία διαμορφώνουν οι εξελίξεις. Με γνώμονα πάντα το κέρδος και τη μεροληψία υπέρ των ισχυρών. Ας δούμε ένα παράδειγμα από τον νέο αιώνα.

Ο «πράσινος» καπιταλισμός πήρε υπόψη του τις μεταλλαγές της κλιματικής κρίσης και προσάρμοσε τα κέρδη των εταιρειών σε «περιβαλλοντικές» μπίζνες. Η πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση με τα ακριβά και αμφιλεγόμενα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Μια σειρά από νέες επιχειρηματικές επενδύσεις σε όλους τους κλάδους βαφτίστηκαν οικολογικές. Οι περισσότερες είναι πανάκριβες, αλλά οι «δουλίτσες» γίνονται μια χαρά. Οι εναλλακτικές οικολογικές προσεγγίσεις της «απο-ανάπτυξης» και της κριτικής στον καταναλωτισμό ρίχτηκαν στον Καιάδα. Οτιδήποτε δεν είχε μπροστά το κέρδος αγνοήθηκε. Η κριτική στον παραγωγισμό χωρίς όρια, στην εκμετάλλευση της φύσης δέχτηκε χλευασμό.

Στη σημερινή συγκυρία με την έξαρση των εθνικισμών και τον ιστορικό αναθεωρητισμό των συνόρων έχουμε μπει σε μια νέα φάση, στην εποχή του «πολεμικού» καπιταλισμού. Διογκώνονται καταστάσεις, διαμορφώνονται ειδήσεις, δημιουργούνται πολεμικά σενάρια με στόχο την κούρσα των εξοπλισμών ώστε να μπουν τα μεγάλα πορτοφόλια για να γίνουν και πάλι «δουλίτσες». Κάπως έτσι εκπαιδεύονται οι πολίτες -αν κρίνουμε από το Ισραήλ και την Ουκρανία- να συνεχίζουν την καθημερινότητά τους δίπλα σε καταφύγια και χαλάσματα. Για τις περιβαλλοντικές συνέπειες από τις βόμβες ο «πράσινος» καπιταλισμός είναι φυσικά μουγκός!

Τώρα όμως τα πράγματα σοβαρεύουν γιατί μερικοί για το κέρδος παίζουν ακόμα και με τη φωτιά. Η Γερμανία, που με διάφορα υπαρκτά ή όχι προσχήματα εξοπλίζεται ύστερα από 80 χρόνια από την εποχή των ναζί, οφείλει να αναλογιστεί τι θα συμβεί αν η επόμενη κυβέρνησή της ελέγχεται από τους νεοναζί του AFD. Εδώ υπάρχει πραγματικό πρόβλημα.

Στην περιοχή μας οφείλουμε επίσης να συνυπολογίσουμε ότι ο «πολεμικός» καπιταλισμός είναι βολικός και για τα εσωτερικά πολιτικά παιχνίδια του Νετανιάχου και του Ερντογάν με στόχο τη «συσπείρωση γύρω από τη σημαία» με τους συγκεκριμένους ηγέτες. Το ίδιο γίνεται άλλωστε στην Ουκρανία και στη Ρωσία. Ο πόλεμος γίνεται κομμάτι των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων και στοιχείο διαμόρφωσης συσχετισμών. Την ίδια ώρα τα κινήματα ειρήνης, τα αντιπολεμικά συλλαλητήρια τα συκοφαντούν, τα κάνουν να φαίνονται είτε ως αντεθνικές επιλογές είτε ακόμα χειρότερα ως αιρέσεις περιθωριακών ανθρώπων.

Οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν σε αυτό το πελώριο ζήτημα να δώσουν μάχες με ιδεολογικό πρόσημο. Η απατηλή θεωρία «αν θέλεις ειρήνη προετοιμάσου για πόλεμο» ιστορικά έχει οδηγήσει -πιθανά και από ατύχημα- σε πολεμικές περιπέτειες. Η συνεχής υποτίμηση της διπλωματίας, των συμβιβασμών, των διεθνών κανόνων, των κινημάτων ειρήνης σπρώχνει τα πράγματα στα άκρα. Οσοι παριστάνουν τους έμπειρους στρατιωτικούς γνώστες και τους υπερπατριώτες πρέπει να πάνε να κρυφτούν αν συντελέσουν σε μικρά ή μεγάλα πολεμικά γεγονότα με δραματικές συνέπειες για την οικονομία. Η υστερία του αμερικανικού Πενταγώνου για το Ιράν είναι το πιο εμβληματικό παράδειγμα για έναν χαμένο πόλεμο ισχύος με πολύ αρνητικές συνέπειες για τη διεθνή οικονομία. Ας πάμε και στα δικά μας. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» μπορεί να εξελιχθεί σε πάρτι πλουτισμού των επιτήδειων με λογύδρια που θα εκφωνούνται για την πατρίδα αλλά με το βλέμμα στην τσέπη. Και εδώ όποιος παίζει με τη φωτιά μπορεί και να καεί. Ας το σκεφτούν οι αφελείς.

*Mέλος Π.Σ. του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ. και γραμματέας της κίνησης Ανανεωτική Αριστερά