Ο πήχης της προεκλογικής μάχης

Οι πολιτικοί επιστήμονες παρομοιάζουν μερικές φορές τα πολιτικά κόμματα με διαφορετικά προϊόντα σε μια κορεσμένη αγορά. Οπως και στο εμπορικό μάρκετινγκ, ένα από τα ζητούμενα για τα κόμματα είναι να συμπυκνώσουν την πρότασή τους σε μια έννοια η οποία θα τα διαφοροποιήσει.

Μπορεί να θεωρείται «βλασφημία» από τους παραδοσιακούς της πολιτικής, αλλά στο πολιτικό μάρκετινγκ το ζητούμενο είναι ένα ανάλογο του Unique Selling Point («μοναδική εμπορική πρόταση»), κατ’ αναλογίαν μια «μοναδική πολιτική πρόταση» η οποία θα κάνει τη διαφορά.

Δεν πρόκειται για «διαφημιστικό κόλπο» αλλά για πολιτική ουσία. Εάν ένας οργανισμός έχει ξεκάθαρες αξίες, στόχους και στρατηγική, μπορεί να διαμορφώσει μια συγκροτημένη πρόταση. Εάν αυτή κλειδώνει με τις ανάγκες της κοινωνίας, τότε έχει αποτέλεσμα.

Το έχουμε δει αρκετές φορές, ιδιαίτερα πριν από την τραυματική περίοδο των μνημονίων.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1981 πρότεινε «Αλλαγή». Το μήνυμα ήταν σαφές και συνέπιπτε με το ζητούμενο της ελληνικής κοινωνίας.

Ο Κώστας Σημίτης έχτισε ένα αφήγημα γύρω από τον «Εκσυγχρονισμό», μια λέξη που συνόψιζε το αίτημα της κοινωνίας για πρόοδο, μεταρρυθμίσεις και την ένταξη στο ευρώ, που τότε προβλήθηκε ως σύμβολο προόδου και ουσιαστικής συμμετοχής στον ευρωπαϊκό πυρήνα.

Ο Κώστας Καραμανλής από το 2000 και κυρίως με επιτυχία το 2004 βρήκε μια άλλη φόρμουλα ζητώντας πολιτική αλλαγή με μετριοπάθεια και με σύνθημα: «Υπάρχει καλύτερη Ελλάδα και τη θέλουμε». Ηταν ένας ευφυής χειρισμός σε μια δύσκολη πολιτική συγκυρία για την αντιπολίτευση δεδομένης της ευμάρειας της εποχής. Ο Καραμανλής αναγνώρισε την πρόοδο και την ένταξη στο ευρώ και υποσχέθηκε βελτίωση, όχι ανατροπή, χωρίς να περιοριστεί στην καταγγελία τής τότε κυβέρνησης.

Είναι μια συγκυρία που μοιάζει από ορισμένες πλευρές με τη σημερινή.

Μπορεί η οικονομική μεγέθυνση να είναι ασύμμετρη και άνιση, να τροφοδοτείται από κονδύλια που δεν αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο και το πραγματικό βιοτικό επίπεδο να υποχωρεί για σημαντικά τμήματα της κοινωνίας, αλλά η γενική οικονομική κατάσταση βελτιώνεται.

Η κυβέρνηση προβάλλει το επιχείρημα της σταθερότητας και επενδύει συστηματικά σε αρνητική καμπάνια, ότι εάν έρθει «άλλος», υπάρχει κίνδυνος αστάθειας όπως την εποχή των μνημονίων.

Είναι αμφίβολο ότι η τακτική αυτή θα αποδώσει, όχι μόνο γιατί η αρνητική καμπάνια είναι πιο αποδοτική για διεκδικητές της εξουσίας, και όχι για κυβερνώντες, αλλά και επειδή πλέον η χώρα είναι σταθεροποιημένη. Η υπόσχεση της σταθερότητας και η κινδυνολογία έπιανε τόπο τον καιρό της κρίσης, αλλά τώρα που είμαστε σε σταθερή τροχιά ο κόσμος θέλει μια άλλη πρόταση, θέλει όραμα.

Η αντιπολίτευση μέχρι τώρα εστίασε στα θεσμικά ζητήματα, τις υποκλοπές, την τραγωδία των Τεμπών και σε θέματα διαφθοράς. Ζητήματα που είναι μεν σημαντικά, τα οποία όμως όλα τα κόμματα μπορούν να διεκδικήσουν. Δεν προσφέρονται για να διαμορφώσει κάποιος διακριτή πρόταση, να τοποθετηθεί μοναδικά και αποτελεσματικά.

Το σχέδιο όμως που παρουσίασε η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα για ένα νέο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής πολιτικής διαφοροποιεί το σκηνικό, καθώς αποτελεί μια συγκεκριμένη πρόταση για τη χώρα φεύγοντας από την «πεπατημένη» της μονοσήμαντης καταγγελίας των κυβερνώντων και την αρνητική καμπάνια.

Ενδεχομένως το σχέδιο αυτό να έχει κάποιες ελλείψεις, σφάλματα, υπερβολικές εκτιμήσεις, να υποεκτιμά τα πραγματικά κόστη ή να περιλαμβάνει ανέφικτες δράσεις. Μπορεί ακόμη η ελληνική κοινωνία να μην είναι σε θέση να υπηρετήσει ένα τέτοιο σχέδιο ή ο πολιτικός φορέας να μη διαθέτει την επάρκεια για να το υλοποιήσει. Αυτά θα υποστούν τη βάσανο της πολιτικής αντιπαράθεσης και θα κριθούν από τους ψηφοφόρους.

Ομως η πρόταση της ΕΛΑΣ αποτελεί ένα συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο, με βάση ένα οικονομικό και κοινωνικό όραμα που βασίζεται σε παραδοσιακές αριστερές και σοσιαλιστικές αξίες, όπως κατεξοχήν η οικονομική πρόοδος, αλλά με κοινωνική αλληλεγγύη και σεβασμό στο περιβάλλον.

Είναι, με άλλα λόγια, μια σαφής, ουσιαστική, «μοναδική πολιτική πρόταση» που ανεβάζει τον πήχη της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Μπορεί να συμφωνεί κάποιος ή να διαφωνεί, το γεγονός είναι ότι η πρόταση Τσίπρα βάζει στο τραπέζι ένα άλλο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης, το οποίο περιέχει και στοιχεία με τα οποία δύσκολα μπορούν να διαφωνήσουν και άλλες πολιτικές δυνάμεις.

Ενδεχομένως είναι μια καλή αφετηρία για μια συζήτηση με άλλα κόμματα του προοδευτικού τόξου, όπως κατεξοχήν το ΠΑΣΟΚ, το οποίο επίσης έχει παρουσιάσει συγκροτημένες και πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις, αν και δεν έχει αποκρυσταλλώσει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, τη δική του «μοναδική πολιτική πρόταση». Η τοποθέτηση του προέδρου του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ ενδεχομένως να αλλάξει τα δεδομένα.

Το βέβαιο είναι ότι για να αλλάξει η χώρα θα χρειαστούν πολιτικές και κοινωνικές συνεννοήσεις και μακροχρόνιες συναινέσεις μέσα από μια αναβαθμισμένη πολιτική αντιπαράθεση.