Νυρεμβέργη, 80 ή 91 χρόνια μετά

Από την 20ή Νοεμβρίου 1945 έως την 1η Οκτωβρίου 1946, το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο (με δικαστές από ΗΠΑ, Σοβιετική Ενωση, Βρετανία και Γαλλία) δίκασε στη Νυρεμβέργη 22 από τους σημαντικότερους επιζώντες ηγέτες της ναζιστικής Γερμανίας. Οι Χίτλερ, Χίμλερ, Γκέμπελς είχαν προλάβει να αυτοκτονήσουν, παραιτούμενοι της ανάληψης ευθύνης για την ήττα.

Λίγες μόλις ώρες πριν από την αυτοκτονία του, ο Χίτλερ άφησε γραπτώς την εξής διαθήκη: «Καλώ την ηγεσία του έθνους και όσους την ακολουθούν να τηρούν με τη μεγαλύτερη προσοχή τους φυλετικούς νόμους και να πολεμούν ανελέητα εκείνους που δηλητηριάζουν όλους τους λαούς του κόσμου, τον διεθνή εβραϊσμό». Οι φυλετικοί νόμοι είχαν κηρυχθεί από τον ίδιο τον Χίτλερ στη Νυρεμβέργη, το 1935.

Οι διαβόητες συγκεντρώσεις της Νυρεμβέργης ήταν τα μεγάλα ετήσια συνέδρια και οι μαζικές εκδηλώσεις του ναζιστικού κόμματος, όπου ο φίρερ εκφωνούσε τους πύρινους λόγους του μπροστά σε ένα κοινό από χιλιάδες ακίνητα πειθαρχημένα στρατιωτάκια. Μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, στις 30 Ιανουαρίου 1930, πραγματοποιούνταν στην πόλη αυτή κάθε Σεπτέμβριο, από το 1933 έως το 1938, παρελάσεις και τελετές που προέβαλλαν τη λατρεία του ηγέτη (φίρερ). Τον Σεπτέμβριο του 1939, ο κόσμος θα έμπαινε στην τρέλα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου που θα άφηνε πίσω του 70 εκατομμύρια νεκρούς (το 3% του τότε παγκόσμιου πληθυσμού) και δεκάδες εκατομμύρια πρόσφυγες και τραυματίες να κείτονται πάνω σε ερείπια.

Σύμφωνα με τον Αλμπερτ Σπέερ, υπουργό Εξοπλισμών της ναζιστικής Γερμανίας, ο Χίτλερ, τη 19η Μαρτίου 1945, εξέδωσε το περίφημο «Διάταγμα του Νέρωνα» (το οποίο προσωπικώς ο Σπέερ διατασσόταν να εκτελέσει). Ζητούσε ο Χίτλερ την καταστροφή όλων των γερμανικών βιομηχανικών, συγκοινωνιακών και άλλων υποδομών, ώστε αυτές να μην πέσουν στα χέρια των Συμμάχων. Αντιμετώπιζε ο Χίτλερ, συγχρόνως, την ήττα ως απόδειξη ότι ο ίδιος ο λαός «του» τον πρόδωσε.

Τι κρατάμε σήμερα από εκείνες τις Νυρεμβέργες – αυτή του 1935 και αυτή του 1946; Από την πρώτη, αυτή που όρισε τους «φυλετικούς νόμους», κρατάμε το δηλητήριο του μίσους που διαχέεται σε μια ολόκληρη κοινωνία για να την οδηγήσει, λίγο καιρό μετά, στη συντριβή, παρασέρνοντας μαζί εκατομμύρια αθώους σε όλο τον κόσμο. Από τη δεύτερη Νυρεμβέργη, κρατάμε τις τυπικές υπερασπιστικές γραμμές των κατηγορούμενων εγκληματιών πολέμου: «εκτελούσα διαταγές ανωτέρων» και «δεν γνώριζα» (τα εγκλήματα πολέμου που συντελούνταν μόλις λίγα μέτρα παραπέρα).

Από τη δεύτερη Νυρεμβέργη κρατάμε επίσης την τελική δικαστική απόφαση της 1ης Οκτωβρίου 1946. Αυτή ορίζει ότι η εκτέλεση παράνομης διαταγής καθιστά υπεύθυνο ποινικά όχι μόνο αυτόν που διέταξε αλλά και αυτόν που εκτέλεσε τη διαταγή. Δύο μήνες μετά, ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ όρισε την απόφαση του Διεθνούς Στρατιωτικού Δικαστηρίου ως θεμέλιο λίθο του Διεθνούς Δικαίου ως προς τα εγκλήματα πολέμου.

ΥΓ.1: Με βάση το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του Δεκεμβρίου του 1946, η Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου του ΟΗΕ, το 1950, όρισε τις (επτά) «Αρχές της Νυρεμβέργης»: (1) Η ποινική ευθύνη είναι ατομική. (2) Η εθνική νομοθεσία δεν απαλλάσσει. (3) Το αξίωμα δεν απαλλάσσει. (4) Οι διαταγές ανωτέρων δεν απαλλάσσουν. (5) Δίκαιη δίκη για τους κατηγορουμένους. (6) Τιμωρούνται εγκλήματα κατά της ειρήνης και εγκλήματα πολέμου. (7) Η συνέργεια σε αυτά τα εγκλήματα αποτελεί επίσης διεθνές έγκλημα.

ΥΓ.2: Οι φυλετικοί νόμοι του 1935 στρέφονταν πρωτίστως κατά των Εβραίων, αλλά η εφαρμογή τους επεκτάθηκε γρήγορα και σε άλλες ομάδες, ιδίως στους Ρομά, στους μαύρους και λίγο αργότερα στους Σλάβους. Επρόκειτο για τον «Νόμο περί Προστασίας του Γερμανικού Αίματος και της Γερμανικής Τιμής»!

ΥΓ.3: Οι 12 δίκες που ακολούθησαν στη Νυρεμβέργη (1946-1949) έγιναν ενώπιον αποκλειστικά αμερικανικών στρατιωτικών δικαστηρίων, κατά γιατρών, δικαστικών, στρατιωτικών, βιομηχάνων, και αξιωματούχων του ναζιστικού καθεστώτος. Οι κατηγορούμενοι και εδώ «δεν γνώριζαν» ή «εκτελούσαν διαταγές»!