Ηθική και Δημοκρατία

13:13 17/11/2026 - Πηγή: efsyn

Ας σκεφτούμε για λίγο την Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός νέου επιστήμονα που αναζητά μια ευκαιρία χωρίς να διαθέτει τις κατάλληλες γνωριμίες, των παιδιών με πτυχία, μεταπτυχιακά και ατέλειωτες ώρες δουλειάς που ο μόνος τρόπος για να φύγουν από το παιδικό δωμάτιο είναι να φτιάξουν βαλίτσες για το εξωτερικό και δίπλα τους βλέπουν τα παιδιά του ανώτερου θεού της Ν.Δ. στις θέσεις των golden boys, στους κομματικούς στρατούς των μετακλητών. Ενός νέου επιχειρηματία που προσπαθεί να δημιουργήσει κάτι καινούργιο αποκλεισμένος από χρηματοδοτικά εργαλεία και δίπλα του βλέπει πάρτι απευθείας αναθέσεων. Ενός αγρότη που περιμένει την ενίσχυση που δικαιούται και αυτή χάνεται στα παρασιτικά δίκτυα των Φραπέδων, των Χασάπηδων με τις Πόρσε και τα κερδισμένα Τζόκερ. Ενός μικρού επαγγελματία που προσπαθεί να επιβιώσει απέναντι στα καρτέλ με τα υπερκέρδη.

Υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση στον τρόπο με τον οποίο συζητάμε για τη διαφθορά. Ξεχνάμε ότι κοστίζει στην οικονομία, στην ανάπτυξη, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στις ευκαιρίες των νέων ανθρώπων. Και, πάνω απ’ όλα, κοστίζει στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Δημοκρατία.

Ας σκεφτούμε για λίγο την Ελλάδα και μέσα από στοιχεία.

12 δισ. ευρώ σε απευθείας αναθέσεις, 8 δισ. σε κλειστούς διαγωνισμούς μέχρι το 2025. 1,2 δισ. σε συμβουλευτικές υπηρεσίες μόνο για τα 2024-2025. Η Ελλάδα κατέχει ένα ακόμη ευρωπαϊκό ρεκόρ, το 64,9% των δημόσιων διαγωνισμών έχει μόλις έναν υποψήφιο, έναντι 27,6% στην Ε.Ε. Από 42,1% το 2021, το ποσοστό εκτοξεύτηκε στο 64,9%.Σε ποσοστό άνω του 90% οι πολίτες θεωρούν ότι στη χώρα μας βασιλεύουν η διαπλοκή και η διαφθορά. Η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση και στο Κοινοβούλιο κινείται περίπου στο 22-25%, έναντι 35-38% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη βρίσκεται περίπου στο 31%, έναντι 54% στην Ε.Ε. Παράλληλα, ο δείκτης V-Dem καταγράφει επιδείνωση της εικόνας της διαφθοράς στην Ελλάδα κατά 60%. Αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι ενδείξεις μιας βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρώτος εμβληματικός νόμος της κυβέρνησης ήταν ο νόμος για το «επιτελικό κράτος». Υπήρξε η θεσμική αρχιτεκτονική που συγκέντρωσε αποφάσεις, αρμοδιότητες και ελέγχους στο στενό κέντρο του κυβερνητικού μηχανισμού, μετατρέποντας τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος σε αποκλειστική αρμοδιότητα του πρωθυπουργικού γραφείου… Αποτέλεσε την εδραίωση ότι η διαφθορά παύει να αντιμετωπίζεται ως σκάνδαλο και μετατρέπεται σε κανονικοποιημένη τεχνολογία εξουσίας. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτοφανή παραγωγή σκανδάλων, σε τέτοια πυκνότητα ώστε η ελληνική κοινωνία να αδυνατεί πλέον να τα μεταβολίσει. Οι υποκλοπές, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, το μπάζωμα στα Τέμπη, κάθε μικρό και μεγάλο ζήτημα που ανακύπτει εγγράφονται στο ίδιο μοτίβο εξουσίας. Συγκάλυψη, επικοινωνιακή διαχείριση και θεσμική απαξίωση.

Το πραγματικό ερώτημα σήμερα είναι για ποιον δουλεύει το κράτος. Για τις τράπεζες, τα καρτέλ και τους ημετέρους ή για την κοινωνική πλειοψηφία; Αυτή είναι η διαχωριστική γραμμή με την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Χρειαζόμαστε ένα ισχυρό, δίκαιο και αποτελεσματικό κράτος, με αξιοκρατία, διαφάνεια και λογοδοσία, στην υπηρεσία της κοινωνίας και όχι των προνομιούχων.

Η εντιμότητα στην πολιτική είναι τελικά οικονομικός πόρος και όρος πολιτικής αποτελεσματικότητας. Είναι ένας από τους πιο πρακτικούς τρόπους υπεράσπισης των συμφερόντων των πολλών απέναντι στα προνόμια των λίγων. Ενα κράτος που δεν διοχετεύει δημόσιο χρήμα προς δίκτυα διαπλοκής μπορεί να επενδύει περισσότερα σε σχολεία, νοσοκομεία και κοινωνικές πολιτικές, ενώ μια πολιτική εξουσία που δεν είναι όμηρος ιδιωτικών συμφερόντων μπορεί να υπηρετεί πραγματικά το δημόσιο συμφέρον.

Αλλά η εντιμότητα δεν μπορεί να εξαντλείται σε διακηρύξεις καλών προθέσεων. Χρειάζεται μια άλλη διακυβέρνηση, με συγκεκριμένο θεσμικό και πολιτικό περιεχόμενο. Ανεξάρτητους ελεγκτικούς και δικαιοκρατικούς θεσμούς, διαφάνεια σε κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης, ουσιαστικό έλεγχο των συμβάσεων. Σύγκρουση με τα καρτέλ και την αισχροκέρδεια. Καμία ανοχή στη σύγκρουση συμφερόντων και στην πολιτική προστασία των ισχυρών. Και, πάνω απ’ όλα, λογοδοσία χωρίς εξαιρέσεις. Γιατί το κράτος δεν είναι λάφυρο, η εξουσία δεν είναι προνόμιο και κανείς δεν είναι πάνω από τους νόμους.

Η πολιτική χρειάζεται να ξαναγίνει αξιόπιστη στα μάτια των πολιτών. Γιατί η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με επικοινωνιακές εκστρατείες. Κερδίζεται όταν ο πολίτης βλέπει ότι κανείς δεν είναι τόσο ισχυρός ώστε να μένει ανεξέλεγκτος. Οτι η αλήθεια δεν αντιμετωπίζεται ως απειλή και η λογοδοσία ως εχθρική πράξη.

Χρειάζεται να εγγυηθούμε μια πολιτική χωρίς προνόμια, χωρίς ασυλίες στην πράξη, χωρίς κρυφές εξαρτήσεις. Και η πολιτική αλλαγή είναι η ικανή και αναγκαία συνθήκη για να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη.

*Βουλεύτρια Αρτας, πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής

Keywords