Η Ιθάκη και τα… δέοντα

Στην Ιθάκη πηγαίνω συνεχώς από 18 ετών. Γνωρίζω τον τόπο, τους ανθρώπους του, έχω δει τις αλλαγές, έχω μελετήσει τη φύση του, την ανθρωπογεωγραφία και την ιστορία του. Και έχω γράψει γι’ αυτά. Πριν από μία εβδομάδα δημοσιεύτηκε το κείμενο «Η Ιθάκη πέραν του Νόλαν» στην παρούσα στήλη. Ο δήμαρχος της Ιθάκης, Δ. Στανίτσας, επέλεξε να «απαντήσει» μέσω της σελίδας του ως δημάρχου, στο fb, δίχως ποτέ να αναρτήσει το κείμενό μου. Και λέγοντας πως «θα πράξει τα δέοντα». Πάμε στα πολύ σοβαρά τώρα (τα ρεπορτάζ θα συνεχιστούν γιατί είναι πολλά τα σοβαρά που δεν έχουμε καν θίξει): Οταν ένας δήμαρχος ζητά από μια εφημερίδα να ανασκευάσει, το αίτημα οφείλει να αντιμετωπίζεται σοβαρά. Το ίδιο σοβαρά, όμως, οφείλει να αντιμετωπίζει και μια δημοτική αρχή τα ερωτήματα που της τίθενται. Οχι με χαρακτηρισμούς. Με στοιχεία. Κάτι που ο δήμαρχος δεν έκανε.

Στην επίσημη επιστολή της 2ας Σεπτεμβρίου, ο δήμαρχος Ιθάκης ζητά την ανασκευή συγκεκριμένης αναφοράς του δημοσιεύματος σχετικά με επαναλαμβανόμενες εποχικές προσλήψεις ανθρώπων από πολυπληθείς οικογένειες, δίχως να απαντά σε απολύτως τίποτε άλλο από τα όσα γράψαμε. Μόνο αυτό τον απασχόλησε. Η απάντησή του είναι ότι οι προσλήψεις γίνονται με τις προβλεπόμενες διαδικασίες, μέσω ΑΣΕΠ και με αντικειμενικά κριτήρια. Καταρχάς, το σχόλιο για τις προσλήψεις είναι υπέρ του δημάρχου. Γιατί ο δήμαρχος το πήρε έτσι; Ξέρει κάτι περισσότερο; Ο ίδιος μας καλεί να «ανασκευάσουμε». Αν τον ευχαριστεί, να το κάνουμε, για να μην τον στενοχωρήσουμε. Πάμε τώρα: Η απάντηση του δημάρχου είναι στο πώς προβλέπεται να γίνονται οι προσλήψεις. Δεν απαντά, όμως, στο ποιοι προσλαμβάνονται στην πράξη και πόσο συχνά επανέρχονται τα ίδια πρόσωπα. Δεν υποστηρίξαμε στο κείμενο ότι αποδείχτηκε παράνομη πρόσληψη ή προσωπική παρέμβαση του δημάρχου σε συγκεκριμένη διαδικασία. Η έρευνα αφορά κάτι πολύ πιο απλό: εάν, μέσα σε μία δωδεκαετία (όσο είναι δήμαρχος), εμφανίζεται επαναλαμβανόμενο μοτίβο συγκεκριμένων προσώπων στις εποχικές προσλήψεις και ποια ακριβώς είναι η μοριοδότησή τους.

Η επίσημη επιστολή υποστηρίζει επίσης ότι ο δήμος και ο δήμαρχος «δεν έχουν κανένα λόγο να απολογούνται» για διαδικασίες που θεωρούν νόμιμες. Κανείς δεν ζητά απολογία. Ζητά λογοδοσία. Και η λογοδοσία δεν είναι κατηγορία. Είναι υποχρέωση κάθε δημόσιας διοίκησης. Στη δημόσια τοποθέτηση του δημάρχου στο fb, η επιχειρηματολογία έγινε πιο επιθετική: αν υπάρχει παράνομη πρόσληψη, να ειπωθεί ποια· αν υπάρχει παράνομη χρέωση νερού, να ειπωθεί ποιος την έκανε· αν υπάρχουν χρήματα που «βγάζει» ο δήμος και δεν ξέρουμε πού καταλήγουν, να κατονομαστούν.

Κύριοι, η δημοσιογραφία δεν λειτουργεί έτσι. Δεν χρειάζεται να έχει ήδη αποδειχτεί ποινικό αδίκημα για να δικαιούται ένας δημοσιογράφος να ρωτήσει έναν δήμο πόσα κυβικά νερού διαθέτει σε ιδιώτες, σε ποια τιμή, με ποιες αποφάσεις και πού εγγράφονται τα έσοδα. Και γιατί χρειάζεται κάτοικοι και όσοι διαθέτουν κότερα να λαμβάνουν νερό από ιδιώτες και μάλιστα πανάκριβα. Αυτά δεν είναι «υπονοούμενα». Είναι αριθμοί που υπάρχουν ή πρέπει να υπάρχουν στα βιβλία του δήμου.

Το ίδιο ισχύει και όταν μια συγκεκριμένη εμπειρία ή ένα συγκεκριμένο περιστατικό μετατρέπεται, στην ανάρτηση του δημάρχου, σε δήθεν συλλογική προσβολή των επαγγελματιών ενός ολόκληρου νησιού. Η γενίκευση δεν έγινε από το δημοσίευμα, αλλά από τον δήμαρχο ως απάντηση σε μια κατηγορία που ουδέποτε διατυπώθηκε.

Αναζητούνται συστηματικά στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ, στο ΚΗΜΔΗΣ και σε άλλα δημόσια μητρώα οι απευθείας αναθέσεις, οι συμβάσεις και οι διαδικασίες χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από το 2014 έως σήμερα. Κάθε πρόσκληση, απόφαση ανάθεσης και σύμβαση ελέγχεται ώστε η ίδια εργασία να μη μετρηθεί δύο και τρεις φορές. Διαχωρίζονται επίσης αυστηρά οι συμβάσεις του δήμου από εκείνες άλλων δημόσιων φορέων. Και ήδη προκύπτουν επαναλαμβανόμενες συμβάσεις προς συγκεκριμένους αναδόχους, συναφή αντικείμενα, διαδικασίες στις οποίες καταγράφεται μία μόνο υποβληθείσα προσφορά και περιπτώσεις διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Τίποτε από αυτά, μόνο του, δεν αποδεικνύει παρανομία. Αλλά γεννά ερωτήματα. Και τώρα τα ερωτήματα είναι απολύτως συγκεκριμένα: Θα δημοσιοποιήσει ο δήμος, για κάθε έτος από το 2014 έως σήμερα, τα ονόματα των εποχικών εργαζομένων, τη θέση τους, τη βαθμολογία τους και πόσες φορές έχει προσληφθεί ο καθένας; Πόσοι εργαζόμενοι έχουν επανέλθει δύο, τρεις, τέσσερις ή περισσότερες φορές; Υπήρξαν ενστάσεις, αποκλεισμοί ή μεταβολές στους πίνακες και ποια ήταν η κατάληξή τους; Θα δοθεί πλήρης κατάλογος όλων των απευθείας αναθέσεων της ίδιας περιόδου, με ΑΦΜ αναδόχου, ποσό, αντικείμενο, ΑΔΑ, ΑΔΑΜ και υπογράφοντα; Πόσα χρήματα συνολικά έχει λάβει κάθε επαναλαμβανόμενος ανάδοχος μέσα στη δωδεκαετία; Σε πόσες περιπτώσεις προσκλήθηκε ένας μόνο οικονομικός φορέας; Σε πόσες διαδικασίες κατατέθηκε μία μόνο προσφορά; Γιατί εμφανίζονται, σε ορισμένες περιπτώσεις, περισσότερες από μία συμβάσεις για συναφή αντικείμενα μέσα στην ίδια χρονική περίοδο; Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε η διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση; Ποιο ακριβώς ήταν κάθε φορά το απρόβλεπτο και κατεπείγον γεγονός; Υπάρχει οποιαδήποτε σύμβαση, ανάθεση ή πληρωμή προς εταιρεία στην οποία συμμετέχει ή συμμετείχε ο δήμαρχος, προς συνεταίρο του ή προς εταιρεία συνδεδεμένου προσώπου; Υπάρχει οποιαδήποτε συγγενική ή εταιρική σχέση μεταξύ προσώπων με κοινό επώνυμο που εμφανίζονται σε διαφορετικές επιχειρηματικές δραστηριότητες και σε δημοτικές συμβάσεις; Πόσα κυβικά νερού πωλεί ο δήμος ετησίως σε ιδιώτες; Ποια είναι η τιμή ανά κυβικό; Ποιοι αγοράζουν; Πόσα είναι τα συνολικά έσοδα ανά έτος; Σε ποιον κωδικό καταγράφονται;

Τα ερωτήματα θα συνεχιστούν. Αυτές είναι οι απαντήσεις που χρειάζονται προς ώρας. Οχι η επίκληση των εκλογικών αποτελεσμάτων και λόγος περί «πονηρών πληροφοριοδοτών». Η κάλπη απονέμει την εξουσία για να διοικείς. Δεν απονέμει το δικαίωμα να μη δίνεις λογαριασμό. Ούτε να διαχωρίζεις και να χαρακτηρίζεις πολίτες.

ΥΓ.: Το να «μπλοκάρει» ένας οποιοσδήποτε θεσμικός παράγοντας (ο δήμαρχος εν προκειμένω) από τον λογαριασμό του στο fb, που γράφει ως τέτοιος, έναν δημοσιογράφο, είναι από παιδαριώδες έως αστείο. Και δεν έχει και κάποιο αντίκτυπο – όλα φαίνονται, ακόμα κι αυτά που κρύβονται. Οπως και αυτή η πράξη κάτι φανερώνει. Ευχαριστώ λοιπόν τον δήμαρχο για τις πληροφορίες a contrario. Και κάτι ακόμα: το να επιτρέπουμε στον οποιονδήποτε να υποβαθμίζει δημόσια ένα γεγονός ή πρόσωπο με υβριστικούς, αβάσιμους και χαρακτηρισμούς που ενδέχεται να υπερβαίνουν ακόμα και τα όρια της νόμιμης κριτικής, είναι κακό πράγμα. Ούτε είναι αδιάφορο να διαπιστώνεις επανειλημμένα ότι άγνωστοί σου άνθρωποι γνωρίζουν πού βρίσκεσαι. Περίεργα πράγματα. Τέλος, σε έναν μικρό τόπο, η σιωπή, οι υπαινιγμοί και η πίεση δεν προστατεύουν ούτε εξελίσσουν κανέναν. Ούτε άνθρωπο ούτε τόπο. Ετσι, σαν φιλική κουβέντα τα καταθέτω. Σε άλλα νέα, τα… δέοντα σέβη μου.