Η άλλη Πάρος

Το καλοκαίρι στην Ελλάδα έχει μια παράξενη συνήθεια. Μετριέται σε κρατήσεις, σε αφίξεις, σε πληρότητες, σε stories από ξαπλώστρες, σε τραπέζια που κλείστηκαν μήνες πριν και σε beach bars που παίζουν τόσο δυνατά μουσική ώστε να μη μένει χώρος για σκέψη. Κάπου εκεί, όμως, υπάρχουν ακόμη τόποι που αντιστέκονται στην ιδέα ότι το καλοκαίρι είναι αποκλειστικά ένα προϊόν προς κατανάλωση. Τόποι ή μάλλον τοπόσημα μέσα στους τόπους, που επιμένουν πως ο πολιτισμός δεν είναι το διάλειμμα των διακοπών, αλλά ο λόγος για να ταξιδέψεις. Ένας από αυτούς είναι το Paros Park Festival.

Στην άκρη της Πάρου, στη χερσόνησο του Αγίου Ιωάννη Δέτη, εκεί όπου δεν βάζεις κανένα φίλτρο στη φωτογραφία για να εντυπωσιάσεις καθώς αρκεί το τοπίο, το Paros Park έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από έναν όμορφο χώρο εκδηλώσεων: είναι ένα ζωντανό παράδειγμα για το πώς η φύση, η ιστορία και η τέχνη μπορούν να συνυπάρχουν χωρίς η μία να καταστρέφει την άλλη. Και αυτό δεν συνέβη από μόνο του. Υπήρξαν και υπάρχουν συγκεκριμένοι άνθρωποι (ο Μάκης, ο Νίκος, ο Νικήτας, ο Θέμης, η Κατερίνα και πόσοι ακόμη, με τη σύμπραξη των τοπικών αρχών) που όχι μόνο ξέρουν το πάρκο σπιθαμή προς σπιθαμή, κάθε πέτρα του, αλλά έχουν ανοίξει μονοπάτια, το διατηρούν και το προστατεύουν. Ακόμη και από την επέλαση ενός «εστιατορίου-μπαρ» που άνοιξε ύστερα από διαγωνισμό, με υποχρέωση να διατηρήσει και όχι να εκμεταλλευτεί το τοπίο, κάτι το οποίο «κάνει», νοικιάζοντας σε έναν εξαιρετικό κολπίσκο 150 ευρώ την ξαπλώστρα με την ομπρέλα…

Πέρα από αυτά τα περίεργα, ωστόσο, που κάποια στιγμή θα αλλάξουν φανταζόμαστε (ήδη υπάρχουν πιέσεις προς τη σωστή κατεύθυνση), η συγκεκριμένη χερσόνησος αποτελεί προστατευόμενο φυσικό τοπίο. Σπάνια χλωρίδα, ιδιαίτερο γεωλογικό ανάγλυφο, μικροί όρμοι, μονοπάτια, το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη Δέτη, το πέτρινο τοπίο που μοιάζει να συνομιλεί διαρκώς με το φως των Κυκλάδων, επίσης μοναδικό (υπάρχει και ειδικός όρος στη φωτογραφία για το φως αυτό). Εκεί, η ανθρώπινη παρουσία δεν επιβάλλεται στη φύση· προσπαθεί να χωρέσει μέσα της με σεβασμό. Και αυτό θα πρέπει να το καταλάβουν και όσοι δεν το έχουν καταλάβει ακόμα.

Εκεί ακριβώς γίνεται το Paros Park Festival. Σε ένα πανέμορφο πραγματικά θέατρο, που δεν μετατρέπει το τοπίο σε σκηνικό, αλλά έχει δημιουργηθεί μέσα στον φυσικό βράχο, αφήνοντας το τοπίο να γίνει μέρος της παράστασης. Το ηλιοβασίλεμα λειτουργεί ως ο πιο ακριβός φωτιστής που θα μπορούσε να ζητήσει κανείς, το μελτέμι ως φυσική σκηνοθετική παρέμβαση και η θάλασσα ως η μόνιμη υπενθύμιση ότι η τέχνη γεννήθηκε πάντοτε δίπλα στο νερό. Και όλα αυτά μπορεί να ακούγονται λυρικά, αλλά είναι ακριβώς έτσι – αν δεν το ζούσαμε, ίσως δεν το πιστεύαμε ούτε εμείς.

Σε αυτόν τον χώρο και στο παρακείμενο θερινό σινεμά που επίσης είναι οργανικά δεμένο με το τοπίο, το φεστιβάλ κάθε χρόνο συγκεντρώνει θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, κινηματογραφικές προβολές, εκπαιδευτικές δράσεις, εκθέσεις και εκδηλώσεις για μικρούς και μεγάλους. Προτιμά την ποιότητα από τον θόρυβο. Δημιουργεί ένα πρόγραμμα που απευθύνεται τόσο στους κατοίκους όσο και στους επισκέπτες: φέτος θα έρθουν ακόμα (έως 7/9) οι «Markus Stockhausen: Music of the Stars», «Μήδεια» του Ευριπίδη, «Opera Under the Stars», «Novel 729», «Ο Κύριος Βρομύλος», Πάνος Βλάχος, Φωτεινή Βελεσιώτου, Ανδρέας Πολυζωγόπουλος Quartet, Πανηγύρι Αϊ-Γιάννη Δέτη, Dryades Quartet, Lycabettus Ensemble. Ταυτόχρονα, στο θερινό σινεμά θα προβάλλονται εξαιρετικές ταινίες, αποδεικνύοντας ότι ο πολιτισμός δεν χρειάζεται να αποτελεί πολυτέλεια των μεγάλων αστικών κέντρων.

Κι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα νησί όπως η Πάρος. Για δεκαετίες, η δημόσια εικόνα πολλών ελληνικών νησιών οικοδομήθηκε σχεδόν αποκλειστικά πάνω στη νυχτερινή ζωή. Η Πάρος, όσο όμορφη κι αν είναι, συχνά παρουσιάζεται ως προορισμός για ατελείωτα πάρτι, beach clubs, σαμπάνιες και φωτογραφίσεις. Σαν να είναι το νησί ένα ατελείωτο καλοκαιρινό Σαββατόβραδο. Όμως, τα νησιά δεν είναι μόνο η διασκέδασή τους. Είναι οι άνθρωποί τους, η ιστορία τους, η μνήμη τους, οι μικρές κοινότητες που επιμένουν να δημιουργούν ακόμη κι όταν όλα γύρω τους μοιάζουν να υπηρετούν αποκλειστικά την οικονομία του τουρισμού.

Γι’ αυτό διοργανώσεις όπως το Paros Park Festival αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν λειτουργούν απλώς ως ένα ακόμη πολιτιστικό γεγονός. Αποτελούν μια διαφορετική πρόταση για το τι μπορεί να σημαίνει τουρισμός. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη νίκη του Paros Park. Δεν περιορίζεται στη διοργάνωση εκδηλώσεων. Καλλιεργεί μια διαφορετική αντίληψη για το καλοκαίρι, προτείνοντας τον ουσιαστικότερο τρόπο να κατοικήσεις, έστω και για λίγο, έναν τόπο.

Ολόκληρο το πρόγραμμα του φεστιβάλ στο parospark.com. Φιλική συμβουλή: αν βρεθείτε στο νησί, να πάτε οπωσδήποτε. Μόνο να έχετε μαζί σας νερό, αναψυκτικό, καφέ ή ό,τι άλλο, καθώς αναγκαστήκαμε να πληρώσουμε μία Κόκα Κόλα μικρή 6 ευρώ στο «μπαρ» εκεί.