Επιθεώρηση εργασίας: Βραχυκύκλωμα στην είσπραξη προστίμων

Πρωτοφανές βραχυκύκλωμα στον κυρωτικό μηχανισμό της Επιθεώρησης Εργασίας, αφού αδυνατεί εδώ και μήνες να διαβιβάσει στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων πρόστιμα που δεν εξοφλούνται σε εύλογο χρονικό διάστημα από τους παραβάτες, με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να τιμωρούνται προς το παρόν μόνο στα χαρτιά.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», από τον περασμένο Δεκέμβριο δεν είναι εφικτή η αποστολή των απαραίτητων χρηματικών καταλόγων με τις ποινές στην ΑΑΔΕ και άρα η είσπραξή τους.

Η μη βεβαίωση του χρέους επηρεάζει ευθέως την επιβολή της εργατικής νομοθεσίας και αποδεικνύει την έλλειψη εκσυγχρονισμού του συστήματος, υπονομεύοντας τον ελεγκτικό ρόλο της Επιθεώρησης Εργασίας ως προς τη διασφάλιση εργασιακών δικαιωμάτων, ενώ εγείρει αμείλικτα ερωτήματα προς τα αρμόδια υπουργεία Οικονομικών και Εργασίας.

Πώς είναι δυνατόν στην εποχή του «ψηφιακού κράτους» να έχει «παγώσει» ένας ολόκληρος εισπρακτικός μηχανισμός για τόσο καιρό και πώς ακριβώς διασφαλίζεται η προστασία των εργαζομένων, όταν η πολιτεία αδυνατεί να εφαρμόσει εγκαίρως την ισχύουσα νομοθεσία σε όσους την παραβιάζουν.

Από την πλευρά της η διοίκηση της Αρχής υποστηρίζει στην «Εφ.Συν.» ότι δεν έχει σταματήσει η είσπραξη προστίμων αλλά παραδέχεται ότι δεν λειτουργεί ακόμη η ηλεκτρονική διαβίβαση στην ΑΑΔΕ.

Ειδικότερα, αναφέρει πως βρίσκεται σε εξέλιξη η «ολοκλήρωση της διαδικασίας για την αυτόματη ηλεκτρονική καταχώριση των ανείσπρακτων προστίμων, τα οποία βεβαιώνονται ως χρέος στις αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει σταματήσει η άμεση πληρωμή προστίμων, η οποία στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 υπολογίζεται σε άνω του 50% των επιβληθέντων κυρώσεων. Τα υπόλοιπα θα διαβιβαστούν ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ με την έναρξη της διαλειτουργικότητας». Ωστόσο, δεν απαντά στην ερώτηση για την αιτία του προβλήματος ούτε διευκρινίζει πότε αυτό θα λυθεί.

Έτσι, μέχρι στιγμής εισπράττονται τα πρόστιμα που σπεύδουν να προπληρώσουν άμεσα όσοι εργοδότες επιδιώκουν να επωφεληθούν της έκπτωσης. Σε αυτή την περίπτωση δεν απαιτείται η σύνταξη χρηματικού καταλόγου για το χρέος.

Ωστόσο, το σοβαρό ζήτημα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα την οποία παρουσιάζει συνέχεια η διοίκηση διαφημίζοντας δημόσια το έργο της που βασίζεται στην αποτροπή της παραβατικότητας των εργοδοτών και στον εξαναγκασμό τους σε συμμόρφωση.

Η επικοινωνιακή προβολή αριθμών για τα ρεκόρ ελέγχων και τις χιλιάδες διαπιστωμένες παραβάσεις δημιουργεί την εικόνα ενός αποτελεσματικού ελεγκτικού μηχανισμού. Όμως, το ελεγκτικό έργο δεν κρίνεται από τα πρόστιμα που «γράφτηκαν», αλλά από αυτά που εισπράχθηκαν και κυρίως από τη συνεπακόλουθη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Χωρίς άμεση εξόφληση, το πραγματικό αποτύπωμα αυτών των κυρώσεων παραμένει ασαφές και οι εργαζόμενοι εκτεθειμένοι.

Μπορεί η οικονομική διάσταση της δυσλειτουργίας στη βεβαίωση χρηματικών προστίμων να παραμένει άγνωστη, ωστόσο το μέγεθός της δεν είναι καθόλου αμελητέο αν αναλογιστεί κανείς τα πρόστιμα δεκάδων εκατομμυρίων που καταγράφονται κάθε χρόνο. Το 2025 τα χρηματικά ποσά των επιβληθεισών κυρώσεων από την Επιθεώρηση ανήλθαν σε 53,9 εκατ. ευρώ, καθώς οι έλεγχοι αυξήθηκαν σε 82.366, ήτοι περίπου +3,9% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Η σωρεία εκκρεμοτήτων εκτείνεται στο ευρύ φάσμα παραβάσεων που διαπιστώνει η Επιθεώρηση Εργασίας κατά τους τακτικούς ή έκτακτους ελέγχους και σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τη μη εξόφληση δεδουλευμένων, την παραβίαση ωραρίων και υποχρεωτικής ανάπαυσης, τη μη τήρηση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, ελλιπή μέτρα υγείας και ασφάλειας, υποδηλωμένη ή εντελώς αδήλωτη εργασία.

Η προβλεπόμενη -ανενεργή- διαδικασία δεν αφορά μόνο το γραφειοκρατικό πρωτόκολλο αλλά και την αποτρεπτική λειτουργία του κυρωτικού μηχανισμού. Γιατί η ποινή χάνει την αξία της όταν ο παραβάτης εργοδότης δεν καλείται εγκαίρως να καταβάλει το χρηματικό ποσό και οι εργαζόμενοι μένουν στο έλεος της εργοδοτικής αυθαιρεσίας.