Ευθείες και καμπύλες του βίου

Ο Αγαπητός Ξάνθης φρονώ ότι γράφει στο τελευταίο βιβλίο του ορμώμενος από αυτό που συμβαίνει έξω του και μέσα του (μέσα μας δηλαδή): την «έρπουσα αστάθεια». Από τις εκδόσεις Παπαζήση μάς χαρίζει το «Η Γραμμή ως πολυεπίπεδη προσέγγιση των συνθηκών της εποχής». Ο Ξάνθης επιχειρεί να ανασυνθέσει και να αναστοχαστεί κυρίως μέσα από την ώσμωση αρχιτεκτονικής/αισθητικής/γεωγραφίας/γεωπολιτικής, ένα μείζον «πολιτισμικό» και κοινωνικό φαινόμενο, μια άλλη προσέγγιση και διάσταση της τροχιάς του βίου μας.

Η ευθεία, η γραμμή, αυτό το ατελεύτητο που δεν εφάπτεται, αυτό που «τραβάνε» οι αγαπημένοι του συγγραφέα «σύντροφοι στον στοχασμό» (Ρανσιέρ, Ντελέζ, Ντεριντά, Γκουαταρί), είναι το μεγάλο επίδικο του βιβλίου. Πνεύμα ανήσυχο, στοχαστής με συνεχείς βουτιές στο παλιό και στο καινούργιο, άνθρωπος της σύνθεσης επιστημονικών χώρων που φτάνουν από τον τουρισμό και τα κτίρια μέχρι τη γεωπολιτική και τις διεθνείς σχέσεις, μας προσφέρει σε αυτό το βιβλίο μια ανεστραμμένη εκδοχή της ταχύτατης και ξέφρενης τροχιάς που ζούμε γύρω μας, αυτής της ραγδαίας στάσης-αστάθειας, αυτό που ο Μπάουμαν καλούσε «ρευστή νεωτερικότητα».

Επικοινωνούμε όχι ως «ευθείες» αλλά ως παράλληλοι κόσμοι. Και όπως γράφει στο οπισθόφυλλο, «η συνεισφορά αυτού του βιβλίου είναι το άνοιγμα μεταξύ μονομέρειας και πολυμέρειας, μεταξύ συνόρου και αποεδαφικοποίησης». Η τελευταία λέξη πηγάζει από τα ντελεζιανά αναγνώσματα του συγγραφέα, από τη φιλοσοφική οπτική περί γραμμομοριακών ροών και τη μηχανική τροχιά στον καπιταλιστικό βίο, αυτό το παλινδρομικό «μεταξύ ευθείας και καμπύλης γραμμής, με το σκεπτικό ότι οι εκάστοτε “γραμμές” συχνά επικοινωνούν αλλά και μάχονται, συμφιλιώνονται ή αντιτίθενται, ανάλογα με τις ατομικές, συνολικές, γεωπολιτικές και χωρικές εξελίξεις, έχοντας στο επίκεντρο τον άνθρωπο δημιουργό».

Το βιβλίο εκτείνεται από τα περιγραφικά όρια του ψυχαναλυτικού λόγου μέχρι την αισθητική θεωρία και την πολιτισμική διπλωματία. Υπάρχουν σημεία που απαιτούν βάσανο κριτικής σκέψης, γνωστικό φορτίο υψηλό του αναγνώστη, αλλά σίγουρα είναι βιβλίο προκλητικό.

Μιλάει για έννοιες που μας μοιάζουν απόμακρες αλλά είναι τόσο κοντά μας, τόσο εντός μας: «η μεταβλητή γεωμετρία, ο κατακερματισμός της μεταπολεμικής συνοχής του δυτικού κόσμου, η αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων μεταξύ ισχυρών και μη, η κατάπτωση των αξιών της αλληλεγγύης και της γνησιότητας της πληροφορίας».

Η Γραμμή του Αγαπητού Ξάνθη είναι στην πραγματικότητα μια βαθιά ρωγμή, μια εμβάθυνση νοημάτων, μια παρένθεση που οφείλουμε να εισαγάγουμε στην καθημερινή υπερπληροφόρησή μας ώστε να αντιληφθούμε μέσα στο χάος της υπερανάλυσης και της τεχνοφεουδαρχικής ιμπεριαλιστικής καταιγίδας γύρω μας αυτό που σωστά μας θυμίζει ο συγγραφέας: «την αθροιστική επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο διοικούν οι “μεγάλοι” για να μπορούν να απολαμβάνουν και “οι μικροί”».

Αλλά όποιος αναγνώστης «απομονώσει» τα κεφάλαια που περιγράφουν τη γραμμή εντός μας, τα σύνορά μας ως διχασμένων υποκειμένων-χρηστών της έτοιμης νοημοσύνης, θα αντιληφθεί, νομίζω, την αξία της ανάγκης των καιρών: τη δική μας ηθική «γραμμή» μπροστά στον κυκεώνα των μεταβλητών που τριγυρίζουν δίπλα μας…