Δύο Μήνες Επιβίωσης

Η πρόσφατη τηλεοπτική εμφάνιση του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, στην κρατική τηλεόραση, δεν ήταν απλώς μια ακόμη στιγμή επικοινωνιακής αστοχίας μιας κυβέρνησης που έχει χάσει προ πολλού την επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα. Ήταν μια βαθιά ιδεολογική και πολιτική αποκάλυψη. Όταν ο επίσημος εκφραστής της κυβέρνησης Μητσοτάκη δηλώνει με περισσή άνεση ότι «δεν θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχει επίδομα ανεργίας για πάνω από δύο μήνες», δεν εκφράζει μια «αυστηρά προσωπική άποψη», όπως έσπευσε έντρομο το Μέγαρο Μαξίμου και το Υπουργείο Εργασίας να μας πείσουν. Εκφράζει τον βαθύτερο, ανόθευτο πυρήνα της πολιτικής που υπηρετεί: έναν στυγνό, τιμωρητικό κοινωνικό δαρβινισμό, όπου ο αδύναμος θεωρείται αποκλειστικά υπεύθυνος για τη μοίρα του.

Το επιχείρημα του κ. Μαρινάκη ότι «δεν υπάρχει άνθρωπος που να θέλει να βρει δουλειά στη χώρα αυτή τη στιγμή και να μη βρίσκει» ξεπερνά τα όρια της πολιτικής πρόκλησης και αγγίζει τα όρια της κοινωνικής προσβολής. Σε μια χώρα που, παρά τα κυβερνητικά αφηγήματα περί «οικονομικού θαύματος», συνεχίζει να πρωταγωνιστεί στην ανεργία των νέων και των γυναικών στην Ευρώπη, όπου οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι κατά κανόνα υποαμειβόμενες, εποχιακές και ελαστικές, η δήλωση αυτή αποτελεί μνημείο ταξικής έπαρσης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, κλεισμένος μέσα στη γυάλινη σφαίρα της κυβερνητικής ελίτ, αρνείται να δει την πραγματικότητα της υποαπασχόλησης, των 400 ευρώ, της μαύρης εργασίας και των απλήρωτων υπερωριών. Για τον κ. Μαρινάκη, ο άνεργος δεν είναι θύμα μιας στρεβλής αγοράς εργασίας ή των πολιτικών λιτότητας αλλά είναι απλώς ένας «τεμπέλης» που επιλέγει να ζει με το πενιχρό επίδομα της ΔΥΠΑ.

Η δε πρότασή του, τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από την εξαέρωση του επιδόματος ανεργίας να κατευθυνθούν στις επιχειρήσεις, μέσω της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, αποτελεί τον ορισμό της αναδιανομής του πλούτου από τα κάτω προς τα πάνω. Είναι η επιτομή του δόγματος του «trickle-down economics», το οποίο έχει αποτύχει παγκοσμίως, αλλά παραμένει το Ευαγγέλιο της Νέας Δημοκρατίας. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, πρέπει να στερήσουμε το ψωμί από τον απολυμένο, τον εποχιακό εργαζόμενο του τουρισμού, τον επισφαλή εργαζόμενο της εστίασης, για να αυξήσουμε τα κέρδη των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή αυτοί θα «δεηθούν» να δημιουργήσουν κακοπληρωμένες θέσεις εργασίας.

Η βιασύνη της Υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, να διαχωρίσει τη θέση της, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση ως «προσωπική», δεν πείθει κανέναν. Είναι μια κλασική τακτική «λαγού». Η κυβέρνηση ρίχνει στην αρένα του δημόσιου διαλόγου τις πιο ακραίες αντεργατικές ιδέες για να μετρήσει αντιδράσεις και να μετατοπίσει το παράθυρο του εφικτού. Άλλωστε, το επίδομα ανεργίας βρίσκεται ήδη υπό διωγμό, με τα διάφορα «mini lockdowns» και τα κριτήρια που έχουν θεσπιστεί τα τελευταία χρόνια, μετατρέποντάς το από δικαίωμα σε φιλοδώρημα.

Αυτό που «ξεχνά» σκόπιμα ο κ. Μαρινάκης ( και σύσσωμη η κυβέρνηση) είναι ότι το επίδομα ανεργίας δεν είναι ελεημοσύνη, ούτε προνομιακό βοήθημα. Είναι ανταποδοτικό δικαίωμα. Είναι τα χρήματα που οι ίδιοι οι εργαζόμενοι έχουν κρατήσει από τον ιδρώτα τους μέσω των ασφαλιστικών τους εισφορών για την «κακιά την ώρα». Το να τους τα στερείς μετά από δύο μήνες ισοδυναμεί με κρατική υπεξαίρεση και βίαιη ώθηση στην απόλυτη φτώχεια και την εξαθλίωση.

Η προσπάθεια του Μεγάρου Μαξίμου να υποβαθμίσει το γεγονός, κάνοντας λόγο για μια «ατυχή προσωπική στιγμή», στερείται πολιτικής σοβαρότητας. Στην πολιτική, και μάλιστα από τα χείλη του επίσημου κυβερνητικού εκπροσώπου, δεν υπάρχουν ιδιωτικές φαντασιώσεις αλλά υπάρχουν μόνο ιδεολογικές κατευθύνσεις. Η δήλωση του κ. Μαρινάκη δεν ήταν ένα τυχαίο ολίσθημα, αλλά η αυθεντική αποτύπωση των συζητήσεων που διεξάγονται πίσω από τις κλειστές πόρτες των κυβερνητικών γραφείων. Αποκαλύπτει μια βαθιά ριζωμένη νοοτροπία που βλέπει την κοινωνική πρόνοια ως «βαρίδι» και τους άνεργους ως στατιστικά στοιχεία προς διαγραφή. Το αν αυτή η «προσωπική πρόταση» θα αποτελέσει τον προάγγελο της επόμενης νομοθετικής επίθεσης στα εργασιακά δικαιώματα μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ήδη δείξει τις προθέσεις της: ένας εργασιακός μεσαίωνας με τη σφραγίδα της κρατικής ομολογίας υπέρ εχόντων και Άριστων.