Δημοσκόπηση ή ποδηγέτηση;

13:08 30/9/2026 - Πηγή: efsyn

Οι δημοσκοπήσεις είναι ένα πολύ σημαντικό επιστημονικό εργαλείο για να αποτυπώνονται και να μελετώνται οι τάσεις μιας κοινωνίας σε διάφορα ζητήματα. Το κυριότερο από αυτά αφορά την πολιτική, καθώς μέσω αυτής κυβερνώνται οι οργανωμένες κοινωνίες. Κατά συνέπεια, είναι πολύ σημαντικό όχι μόνο να γνωρίζουμε πώς σκέφτονται οι πολίτες για τα κόμματα και την εκάστοτε κυβέρνηση αλλά και πώς αισθάνονται κάθε φορά, τι τους απασχολεί, ποια ζητήματα τους επηρεάζουν περισσότερο. Ολα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι οι δημοσκοπήσεις τηρούν τις απαιτήσεις της επιστήμης.

Είναι συχνό, όμως, το φαινόμενο οι έρευνες αυτές να είναι εσφαλμένες, είτε γιατί δεν έχουν γίνει σωστά είτε γιατί γίνονται για να εξυπηρετήσουν το όποιο συμφέρον εκείνου που τις πληρώνει. Και είναι ακόμη συχνότερο το φαινόμενο -ειδικά στις πολιτικές δημοσκοπήσεις- να είναι τσιμπημένα τα νούμερα προς όφελος του ενός ή του άλλου κόμματος. Συμβαίνει επίσης τα αποτελέσματα ερευνών να αδυνατούν να καταγράψουν σωστά τις κοινωνικές τάσεις, ιδιαίτερα σε ρευστές κοινωνικά και πολιτικά περιόδους. Αυτό συνέβη την εποχή των μνημονίων.

Εν προκειμένω θα μας απασχολήσει το φαινόμενο των σκόπιμα λανθασμένων ερευνών. Γιατί υπάρχουν τέτοιες έρευνες; Υπάρχουν γιατί μια δημοσκόπηση δεν καταγράφει μόνο τις τάσεις της κοινωνίας αλλά ταυτόχρονα τις επηρεάζει με το αποτέλεσμά της. Δημιουργεί, δηλαδή, μια εντύπωση που επαναλαμβανόμενη εξελίσσεται σε πεποίθηση των ανθρώπων οι οποίοι γίνονται δέκτες αυτών των μηνυμάτων. Η συνέχεια είναι απλή στην κατανόησή της. Μια πεποίθηση πολύ εύκολα μετατρέπεται σε συμπεριφορά, ιδιαίτερα σε εκείνα τα τμήματα της κοινωνίας που ταλαντεύονται όσον αφορά το τι θα επιλέξουν.

Στην πολιτική έχει πολύ μεγάλη σημασία ποιο κόμμα θα κερδίσει τους ταλαντευόμενους ή τους λεγόμενους αναποφάσιστους. Πολλές φορές αυτή η κατηγορία πολιτών είναι και η κρίσιμη μάζα που καθορίζει το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα. Αρα είναι πολύ ισχυρό το πολιτικό ενδιαφέρον και ταυτόχρονα το συμφέρον επηρεασμού αυτών των ανθρώπων.

Είμαστε ήδη σε άτυπη μεν αλλά ουσιαστική προεκλογική περίοδο. Και είναι κοινός τόπος ότι αυτές οι εκλογές θα πολωθούν σε πολλά επίπεδα. Κατά συνέπεια, οι δημοσκοπήσεις είτε θα παίξουν τον ρόλο της καταγραφής του φρονήματος των πολιτών, είτε τον ρόλο διαμόρφωσης φρονήματος, όπου ο ούτως ή άλλως επηρεασμός που αντικειμενικά προκαλούν τα αποτελέσματά τους θα επιχειρηθεί να μετατραπεί σε ποδηγέτηση.

Χρειαζόμαστε ένα καθαρό τοπίο. Χρειαζόμαστε επιστημονικές δημοσκοπήσεις. Οτιδήποτε άλλο πέραν αυτού θα είναι επιχείρηση αλλοίωσης της ελεύθερης βούλησης των πολιτών. Οι εταιρείες ερευνών και η Πολιτεία οφείλουν να αποτρέψουν μια τέτοια εξέλιξη.

Keywords