Αποταγή της ευγενούς τυφλώσεως

Η υγρασία και η πόλη μου ’χουν χαλάσει τον μακρύ ύπνο του καλοκαιριού. Ηρθε ο Σεφέρης: «Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια που μου εξαντλεί τους αγκώνες και δεν ξέρω πού να τ’ ακουμπήσω.» Εδεσε με τη θερμή κουβέντα προχθές, ο πόλεμος και η γενοκτονία που μας κυκλώνουν, πού βρισκόμαστε, τι κακό όνειρο ζούμε διεθνικά και τοπικά, γιατί δεν αντιδρά η κοινωνία εν γένει και εν όλω… Ποιοι είμαστε εντέλει.

Αισθάνομαι ασήκωτο το μαρμάρινο κεφάλι που μου φόρτωσαν λόγοι φουσκωμένοι και εξουσίες πονηρές, λόγια λευκού μίσους Ρούμπιο, λόγια λούμπεν Γκιλφόιλ, λόγια που πέφτουν χαστούκια σε τόπο γυμνό, ανυπεράσπιστο και άπορο, μισοσκεπασμένο μοναχά με ράκη αρχαίου κλέους, ό,τι απέμεινε από το τριμερές σχήμα του Παπαρρηγόπουλου, ό,τι απέμεινε από τη φενάκη του Προτύπου Βασιλείου, ράκη Μεγάλης Ιδέας, ήττες και καταστροφές δικαιολογημένες από την Ευγενή Τύφλωσιν, όλα τώρα μετουσιωμένα σε φρεγάτες και πτέρνες Κίμωνες και Αχιλλείς, δισεκατομμύρια μίζες εκβιασμούς Πρέντατορ κάθετους διαδρόμους μίζες και ξεφτιλίκια.

Με αυτό το μαρμάρινο κεφάλι ασήκωτο βαδίζουμε προς άλλη μία ευγενή τύφλωσιν, με πλειοδοσίες πολεμοκάπηλων και πατριδέμπορων, με δήθεν διλήμματα, με ένα μάτι να αλληθωρίζει στην παραπαίουσα γελοία Ευρώπη της οικονομίας πολέμου αλλά χωρίς ενεργειακούς πόρους, το άλλο μάτι να αλληθωρίζει στην αυτογελοιοποιούμενη πλην βρυχώμενη και λυσσασμένη ΜAGA, το τρίτο μάτι το μεγαλύτερο το τυφλωμένο στραμμένο στη Μεσόγειο της γενοκτονίας και των χαοτικών σπασμών.

Δεν αντιδρά η κοινωνία. Μα ποια από όλες τις κοινωνίες; Ενα μέρος της, ας είναι μικρό, ελάχιστο, δρα καταπώς το συμφέρει, αυτή η τύφλωση τη συμφέρει, κερδίζει, πλουτίζει, κυριαρχεί. Και καθώς κερδίζει πλούτο και σωρεύει δύναμη, φροντίζει να επιβάλλει την αλήθεια της, τη γενικευμένη τύφλα, να βασιλεύει η υποταγή, ο φόβος «και μη χειρότερα». Ετσι τυφλές και ναρκωμένες αναδεύονται κοινωνικές μάζες αδιαφοροποίητα, ο καθείς μόνος του, έρημος ιδιώτης και τραγικός, παγωμένος από τον δικό του φόβο, συν κάποιες μικρούτσικες τόσες δα προσδοκίες.

Εγκλωβισμένοι. Στις σιδερένιες αρπάγες της ανάγκης, του απειλητικού πραγματικού, φορώντας πάντα την επίχρυση τσίγκινη μάσκα του αρχαίου κλέους, νομίζοντας ότι συνομιλούμε με την ιστορία, εμείς οι περιούσιοι κι ανάδελφοι, κατοικώντας σε μια ερειπωμένη γλώσσα που δεν τη μιλούμε πια, γλώσσα σαβουρωμένη με μονοσύλλαβα δισύλλαβα του επικυρίαρχου Νέτφλιξ, καυχώμενοι ότι είμαστε σπέρμα του Ευριπίδη και του Πλάτωνα, όταν δεν καταλαβαίνουμε πια μια σελίδα από τον Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη.

Τίποτε δεν μνημονεύουμε. Φορούμε για μνήμη μια φτενή μάσκα, τενεκέ βαμμένο με μπρουτζίνα, να φαίνεται χρυσή, αυτή είναι η ταυτότητά μας, ταυτότητα αντινομιών, ταυτότητα αυτάρεσκου ημιμαθούς, ασυνάρτητα κουρέλια από νίκες μαγικές επινοημένες, ήττες αποσιωπημένες, συλλογικές τραγωδίες που τις σκέπασαν η λησμονιά και η σιωπή, με απαρνημένη τη σβουνιά της καταγωγής, μικροαστοί ξιπασμένοι και ξεπεσμένοι, και παντού υποκάτω στα θεμέλια μια εγκατεστημένη εντός μας αποικιοκρατία, εσωτερικευμένη, ας την πούμε και σχιζο-εθελοδουλεία.

Δεν είμαστε μόνο αυτό. Με βαραίνει το μαρμάρινο κεφάλι το ασήκωτο του φθινοπωρινού ενύπνιου, γι’ αυτό μιλώ έτσι. Βουλιάζει όποιος σηκώνει τις μεγάλες πέτρες… Πώς να αποτινάξω το βάρος; Πώς να προχωρήσουμε;

Να ξεπεζέψουμε από την ευγενή τύφλωση, να γειωθούμε – μονολογώ. Να τινάξουμε απ’ τα βλέφαρα τη φενάκη και την αυταρέσκεια, τον κομπασμό. Να μετρηθούμε, πόσοι είμαστε.

Ο Δημήτρης μού θυμίζει μια κρυμμένη λέξη από τη μοναστική παράδοση: την αποταγή. Να αποκηρύξουμε τις επίχρυσες μνήμες, να απαλλαγούμε από τα μαλάματα, για να βρούμε τις προϋποθέσεις της δύσκολης ελευθερίας, για να μην υποταγούμε. Ο άνθρωπος του παρόντος δεν έχει ούτε ηθικό πλεονέκτημα ούτε προστάτες άγγελους της ιστορίας· έχει μπροστά του διαρκώς το ρευστό ασύλληπτο παρόν. Ας αρνηθούμε τη μαγική ιστορία, τις κατασκευασμένες ή επιχρυσωμένες μνήμες, για ν’ αλλάξουμε το σήμερα.

Μία μέρα πριν δολοφονηθεί, ο Παζολίνι είπε στην τελευταία του συνέντευξη: «Η άρνηση ήταν πάντα μια πολύ σημαντική πράξη που γινόταν από αγίους και ερημίτες, αλλά και από διανοούμενους. Οι ελάχιστοι άνθρωποι που έγραψαν ιστορία είναι εκείνοι που είπαν όχι, όχι οι αυλικοί και οι βοηθοί των καρδιναλίων. Επομένως, μια πράξη άρνησης πρέπει να είναι καθολική και όχι μερική, δεν πρέπει να εστιάζει σε αυτό ή το άλλο, ούτε πρέπει να υπαγορεύεται από σύνεση» (L’Unità, 1 Νοεμβρίου 1975).