Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, πρόεδρος του Αρείου Πάγου: Ανάμεσα σε δύο εξουσίες

Η επιλογή του Παναγιώτη Λυμπερόπουλου για την προεδρία του Αρείου Πάγου σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας θεσμικής διαδρομής που τα τελευταία χρόνια συνοδεύτηκε από έντονες αντιπαραθέσεις, δημόσιες παρεμβάσεις και διαρκείς συζητήσεις για τις σχέσεις της δικαστικής ηγεσίας με την εκτελεστική εξουσία.

Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια, ο Π. Λυμπερόπουλος διένυσε μια ταχύτατα ανοδική διαδρομή και έφτασε από εφέτης να είναι, σήμερα, πρόεδρος του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας. Θα παραμείνει στη θέση για τέσσερα χρόνια, το μέγιστο χρονικό διάστημα που προβλέπει ο νόμος, ενώ θα του απομείνει ακόμη ένας χρόνος μέχρι την υποχρεωτική αποχώρησή του λόγω ορίου ηλικίας.

Πρόκειται για έναν δικαστικό λειτουργό που εισήλθε στο δικαστικό σώμα το 1993, είναι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης, έχει εξειδικευθεί στη δικαστική διοίκηση και στη δικαστική δεοντολογία και επί σχεδόν δύο δεκαετίες (2002-2020) είχε ενεργό συνδικαλιστικό ρόλο στην Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων. Ωστόσο, η δημόσια διαδρομή του δεν χαρακτηρίστηκε μόνο από τη δικαστική του εξέλιξη, καθώς το όνομά του συνδέθηκε επανειλημμένα με γεγονότα που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.

Τον Ιούνιο του 2013 ορίζεται υπουργός Δικαιοσύνης ο πρώην πρόεδρος της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, Χαράλαμπος Αθανασίου, αφού προηγουμένως παραιτείται για να εκλεγεί βουλευτής Επικρατείας με τη Ν.Δ. Τότε διορίζεται ως άμισθος σύμβουλός του ο Π. Λυμπερόπουλος, μέλος του Δ.Σ. της ΕνΔΕ, εκείνη την εποχή. Η διπλή ιδιότητά του, ως συμβούλου υπουργού και μέλους του διοικητικού συμβουλίου της ΕνΔΕ είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με την ίδια την Ενωση να επισημαίνει το ασυμβίβαστο, φτάνοντας μάλιστα στην τροποποίηση του καταστατικού της ως προς τη δυνατότητα μέλους του Δ.Σ. να υπηρετεί την κυβέρνηση.

Το 2020, η κυβέρνηση Μητσοτάκη με τροπολογία προάγει επιπλέον 33 από τους συνολικά 86 εφέτες σε προέδρους εφετών, μεταξύ τους και τον Π. Λυμπερόπουλο. Οι κακές γλώσσες λένε πως οι επιπλέον προαγωγές έγιναν για να είναι ο ίδιος μέσα σε αυτές. Η συγκεκριμένη ρύθμιση προκάλεσε τότε έντονη κριτική από σημαντικό μέρος του δικαστικού σώματος και της αντιπολίτευσης.

Την ίδια χρονιά όμως ο ίδιος βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγαλύτερης ίσως κρίσης που γνώρισε η Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων. Ηταν ένας από τους πρωταγωνιστές της προσφυγής που οδήγησε στον διορισμό προσωρινής διοίκησης, με αποτέλεσμα να αναβληθούν οι εκλογές και να αντικατασταθεί το εκλεγμένο προεδρείο. Η αντιπαράθεση υπήρξε πρωτοφανής, με την πλευρά Σεβαστίδη, που λίγους μήνες μετά κέρδισε τις εκλογές στην Ενωση, να κάνει λόγο για κατάληψη της διοίκησης της Ενωσης χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση.

Οι αντιπαραθέσεις όμως δεν σταμάτησαν εκεί, καθώς ως συνδικαλιστής διαφοροποιήθηκε δημόσια από την τότε διοίκηση της Ενωσης σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων, κατηγορώντας την ότι υπερέβαινε τον θεσμικό της ρόλο. Κόκκινο πανί για τον συντηρητικό δικαστικό ήταν η ανακοίνωση – έκκληση της ΕνΔΕ προς την Πολιτεία, με την οποία ζητούσε να προστατευθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και να υπάρξει σεβασμός στη ζωή του απεργού πείνας Δημήτρη Κουφοντίνα, που κινδύνευε να πεθάνει.

Η μετακίνησή του στον Αρειο Πάγο συνοδεύτηκε από ακόμη πιο έντονη δημόσια παρουσία, αφού ως εκπρόσωπος Τύπου της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου συνυπέγραψε (σ.σ. με τον μέχρι προχθές εισαγγελέα του Α.Π., Κ. Τζαβέλλα) την ανακοίνωση της απόρριψης του αιτήματος του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ να προσκομιστούν στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής τα στοιχεία βάσει των οποίων αρχειοθετήθηκε η πειθαρχική δίωξη της αποσπασμένης στην ΕΥΠ εισαγγελέα Β. Βλάχου, η οποία είχε υπογράψει από το 2019 χιλιάδες αποφάσεις άρσης απορρήτου επικοινωνιών πολιτών, μεταξύ των οποίων ήταν ο σημερινός αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, στελέχη της αντιπολίτευσης, ανώτατοι εισαγγελείς και στρατιωτικοί, δημοσιογράφοι και πολλοί άλλοι, για λόγους… εθνικής ασφάλειας. Η ανακοίνωση επικαλούνταν τη δημοκρατία, το Σύνταγμα και τη διάκριση των εξουσιών και συγκέντρωσε τα πυρά συνταγματολόγων και κομμάτων της αντιπολίτευσης που εύλογα υποστήριξαν ότι η επίκληση της θεσμικής ανεξαρτησίας δεν μπορεί να λειτουργεί ως φραγμός στη λογοδοσία σε μια υπόθεση δημόσιου ενδιαφέροντος.

Στις αρχές του 2024, ο Π. Λυμπερόπουλος βρέθηκε ξανά στο προσκήνιο ως εισηγητής στην ιστορική (με βαθιά αρνητικό πρόσημο) Ολομέλεια του Αρείου Πάγου που καταδίκασε το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Η επιλογή του για τον συγκεκριμένο ρόλο μόνο απαρατήρητη δεν πέρασε, καθώς ο ίδιος είναι εδώ και χρόνια ταυτισμένος με τη γαλάζια παράταξη. Η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου χαρακτηρίστηκε πρωτοφανής από ευρωπαϊκούς κύκλους και προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε ότι ο Αρειος Πάγος εμφανίστηκε να υπερασπίζεται την κυβέρνηση απέναντι στην ευρωπαϊκή κριτική, αντί να περιοριστεί στον θεσμικό του ρόλο.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από τη συνεδρίαση, ο Π. Λυμπερόπουλος υποστήριξε ότι οι επικρίσεις για τους χειρισμούς της Δικαιοσύνης στις υποκλοπές, στα Τέμπη, στο ναυάγιο της Πύλου, στη δολοφονία Καραϊβάζ, στη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου και σε άλλες υποθέσεις ήταν αβάσιμες και δεν αντανακλούσαν την πραγματική κατάσταση της ελληνικής Δικαιοσύνης. Ο έμπειρος δικαστικός δεν είδε καμία στοχοποίηση του επικεφαλής της ΑΔΑΕ, Χρήστου Ράμμου, από την κυβέρνηση, ούτε της εισαγγελέα Ελένης Τουλουπάκη, ούτε των δημοσιογράφων, ούτε των οργανώσεων προστασίας δικαιωμάτων.

Το όνομα του Π. Λυμπερόπουλου βρέθηκε και πρόσφατα στο επίκεντρο της δημοσιότητας εξαιτίας της υπόθεσης απόπειρας δωροδοκίας από τον Χρήστο Μαυρίκη, ο οποίος καταδικάστηκε από τη Δικαιοσύνη.

Η ανάδειξή του στην προεδρία του ανώτατου δικαστηρίου είναι η αυτονόητη ανταμοιβή του για τις υπηρεσίες του σε μια… διπλανή εξουσία.