Τεχνητή νοημοσύνη εκτός ελέγχου

Στις 26 Αυγούστου, σε συνέντευξη που έδωσε στους New York Times, ο Μπιλ Γκέιτς είπε ότι ο τεχνολογικός κλάδος υποβαθμίζει συνειδητά τις απειλές από την ΑΙ επειδή τα οικονομικά διακυβεύματα είναι τεράστια. Τόνισε ότι η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης είναι ριζικά, απόλυτα και αδιαπραγμάτευτα διαφορετική και δήλωσε βέβαιος ότι αν δεν υπάρξει συντονισμένη παρέμβαση, οι μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας είναι αναπόφευκτες, επειδή η τεχνητή νοημοσύνη θα διαπεράσει οριζόντια ολόκληρη την οικονομία, χωρίς να αφήσει περιθώρια σε άλλους κλάδους να απορροφήσουν το εργατικό δυναμικό που θα εκτοπιστεί. Σημείωσε την ειρωνεία, αυτός ένας λάτρης της τεχνολογίας να τρομάζει από την ΑΙ “επειδή ξεπερνάμε επικίνδυνα όρια” και πρόσθεσε πως οι τεχνολογικές εταιρείες ακολουθούν τους κανόνες της αγοράς, όμως τα κίνητρα αυτά συγκρούονται ευθέως με το συμφέρον της κοινωνίας. Για όλα τα παραπάνω πρότεινε την επιβολή ενός ειδικού φόρου στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να καταστεί ακριβότερη η αντικατάσταση των εργαζομένων και παράλληλα να εξασφαλιστούν πόροι για τη στήριξη όσων χάνουν τη δουλειά τους.

Στην Αμερική, βουλευτές των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών έχουν καταθέσει στο Κογκρέσο νομοσχέδιο που θα επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να διακόπτει άμεσα τη λειτουργία συστημάτων ΑΙ τα οποία θεωρούνται επικίνδυνα για τη δημόσια ασφάλεια. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αναλήφθηκε μετά την αποκάλυψη της OpenAI ότι ένας αυτόνομος πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης κατάφερε να διαφύγει από ελεγχόμενο περιβάλλον δοκιμών και να πραγματοποιήσει κυβερνοεπίθεση στην πλατφόρμα Hugging Face.

Μόνον τον περασμένο Ιούλιο καταγράφηκαν περισσότερα από 300 περιστατικά «απώλειας ελέγχου» συστημάτων ΑΙ, αριθμός σχεδόν διπλάσιος από εκείνον του Ιουνίου, ενισχύοντας τη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των πιο αυτόνομων μοντέλων και ιδιαίτερα των AI agents. Το Loss of Control Observatory κατέγραψε πάνω από 1.600 τέτοια συμβάντα εντός του 2026, με περιστατικά όπου τα συστήματα παρακάμπτουν περιορισμούς, αποκρύπτουν ενέργειες ή και λαμβάνουν αυτόνομες αποφάσεις χωρίς την έγκριση του ανθρώπου που τα χρησιμοποιεί. Το Loss of Control Observatory, χρηματοδοτείται από το βρετανικό AI Security Institute (AISI) και συγκεντρώνει περιπτώσεις στις οποίες συστήματα AI εμφανίζονται να αποκλίνουν από τις οδηγίες των χρηστών τους. Εχει καταγράψει ακόμη και περιπτώσεις που τα συστήματα AI φέρονται να προσποιήθηκαν τον ίδιο τον χρήστη τους, αντιγράφοντας τον τρόπο γραφής του προκειμένου ουσιαστικά να δώσουν στον εαυτό τους την απαιτούμενη «έγκριση» για μια ενέργεια.

Τον Αύγουστο στην Αυστραλία ένα προσωπικό σύστημα AI με την ονομασία OpenClaw, το οποίο χρησιμοποιούσε μέλος γυμναστηρίου, χωρίς να έχει λάβει σχετική εντολή παρενέβη στη λίστα αναμονής για ένα δημοφιλές πρωινό μάθημα ώστε να εξασφαλίσει μια θέση για τον χρήστη του, κάτι που πέτυχε αφαιρώντας ένα άλλο μέλος. Το AI απολογήθηκε για αυτό που έκανε αλλά το σύστημα δεν είχε τη δυνατότητα να επαναφέρει στη λίστα το άτομο που είχε αφαιρέσει.

Πιθανόν η συνέντευξη του Γκέιτς, η ανησυχητική και συνεχής αύξηση των περιστατικών «απώλειας ελέγχου», αλλά και ενδεχομένως οι μεμονωμένες φωνές όπως αυτή ερευνητή της Anthropic που παραιτήθηκε πρόσφατα λέγοντας ότι «η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας εξολοθρεύσει σε λίγα χρόνια» και προφανώς πολύ χειρότερα και τρομακτικά περιστατικά που ποτέ δεν μάθαμε, υποχρέωσαν τους επικεφαλής κορυφαίων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης να προτείνουν την επιβράδυνση της ανάπτυξης των πιο προηγμένων μοντέλων. Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, ανακοίνωσε την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων ασφαλείας και την αξιολόγηση των συστημάτων από ανεξάρτητους τρίτους. Οι επικεφαλής της OpenAI (Σ. Αλτμαν) και της xAI (Ε. Μασκ) υποστήριξαν την πρόταση για επιβράδυνση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους και ανεξάρτητους αξιολογητές.

Αρκεί βέβαια αυτές οι δηλώσεις να μην είναι ένας επικοινωνιακός ελιγμός για την ικανοποίηση της κοινής γνώμης και ο ανταγωνισμός να μην τους κάνει να “προχωρούν με τέρμα το γκάζι και να ελπίζουν ότι τα καλά θα υπερτερούν των κακών» όπως δήλωσε ο Γκέιτς πως κάνουν. Άλλωστε ο ιδρυτής της Microsoft στην ίδια συνέντευξη είπε ότι ελάχιστα είναι τα στελέχη του τεχνολογικού κλάδου, που είναι διατεθειμένα να παραδεχθούν δημοσίως τους κινδύνους. “Τώρα λένε ο ένας στον άλλον: “Έλα, φίλε, μην τα λες αυτά. Μας κάνει κακό – προσπαθούμε να αντλήσουμε το επόμενο ένα τρισεκατομμύριο δολάρια”.