Τρεις αποφάσεις

Η δικαιοσύνη δεν είναι ουδέτερη, αντανακλά σε έναν βαθμό την εποχή της, παρακολουθεί τις αλλαγές, κλονίζεται από τις ανατροπές. Η δικαιοσύνη δεν είναι υπεράνω της κοινωνίας, επηρεάζεται ως μη όφειλε από το «κοινό περί δικαίου αίσθημα», κι αυτό δεν λειτουργεί μόνο αρνητικά, μπορεί να λειτουργήσει και θετικά. Η δικαιοσύνη κάνει λάθη, φυσικό είναι, άνθρωποι βγάζουν τις αποφάσεις, όχι ρομπότ. Η δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη, ή πάλι όχι, αυτό είναι το Μεγάλο Ταμπού.

Το βέβαιο είναι ότι η δικαιοσύνη παράγει πολιτική. Τρεις πρόσφατες αποφάσεις, δύο στην Ελλάδα και μία στη Γαλλία που αφορά την Ελλάδα, προκάλεσαν προβληματισμό, αντιπαραθέσεις και αναταράξεις. Η μία ελήφθη από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, συζητήθηκε εκτενώς, προβλέπει τη διατήρηση της υπόθεσης των υποκλοπών στο αρχείο, όλοι όμως αντιλαμβάνονται ότι δεν έχει οριστικό χαρακτήρα, μια δίκη που θα γίνει το φθινόπωρο μπορεί να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Δίδαγμα: η ανάγκη για διαφάνεια υπερέχει μιας νομικής ερμηνείας, ακόμη κι αν η τελευταία είναι άρτια.

Η δεύτερη απόφαση, που ήλθε κι αυτή εν μέσω της αυγουστιάτικης θερινής ραστώνης, προβλέπει την ακύρωση της άδειας λειτουργίας τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων και χαρακτηρίστηκε κόλαφος από τη μια πλευρά και «τεχνικής φύσεως» από την άλλη. Οπως επισήμαναν όμως πολλοί σχολιαστές με καθαρό μυαλό, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης Αναστάσης Περράκης, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε απλώς, αφενός ότι το πλαίσιο για τη λειτουργία παραρτημάτων ιδιωτικών ΑΕΙ δεν προσκρούει στο Σύνταγμα, αφετέρου ότι η αδειοδότηση έγινε τσαπατσούλικα, με αόριστα κριτήρια πιστοποίησης και σοβαρές παρατυπίες στην επιτροπή αξιολόγησης. Δίδαγμα: το Κράτος οφείλει να λειτουργεί με μεγαλύτερη σοβαρότητα και, σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα της δημόσιας εκπαίδευσης παραμένει ανοιχτό.

Η τρίτη απόφαση ανήκει στο Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας, ελήφθη ύστερα από προσφυγή κάποιων βουλευτών της Αριστεράς και αναφέρει ότι η απαγόρευση της πρόσβασης των νέων κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παραβιάζει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους. Οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές, ο πρόεδρος Μακρόν δήλωσε ότι δεν θα πάρει πίσω αυτή τη μεταρρύθμιση (που για κάποιους ήταν το μοναδικό επίτευγμα της προεδρίας του), ένας συγγραφέας έγραψε στη Libération ότι η απόφαση συνιστά «μείζονα εκτροπή». Ομως οι γάλλοι δικαστές, ανεξαρτήτως αν συμφωνεί κανείς μαζί τους ή όχι, τόλμησαν να σπάσουν το τείχος της ομοφωνίας, η οποία έτσι κι αλλιώς είναι κατά κανόνα ύποπτη, και να αναδείξουν πλευρές του θέματος που είχαν μπει κάτω από το χαλί – και στην Ελλάδα. Δίδαγμα: τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα δεν λύνονται «με έναν νόμο κι ένα άρθρο».

Και το ευρύτερο δίδαγμα των τριών αποφάσεων; Οι δικαστές δεν σκέφτονται όπως οι πολιτικοί, ούτε έχουν τους ίδιους περιορισμούς μ’ εκείνους, μπορούν να τους θέσουν όμως εκείνοι περιορισμούς, κι αυτό είναι ευτύχημα για τη δημοκρατία.

Keywords