To μονοπάτι προς την ειρήνη

Κάθε πρωί στις 9 η Ουκρανία σταματά. Σε όλες τις πόλεις της τα μεγάφωνα, που κανονικά χρησιμοποιούνται για προειδοποίηση για επικείμενες ρωσικές αεροπορικές επιδρομές, μεταδίδουν τον σταθερό χτύπο των δεικτών ενός ρολογιού. Οι δρόμοι των πόλεων, γεμάτοι ζωή, βυθίζονται στη σιωπή. Στα φανάρια ανάβει το κόκκινο. Τα αυτοκίνητα σταματούν. Για ένα λεπτό, μια ολόκληρη χώρα σταματά.

Αυτή είναι η καθημερινή στιγμή σιγής της Ουκρανίας, μια πανεθνική πράξη μνήμης για όσους σκοτώθηκαν στον παράνομο πόλεμο της Ρωσίας. Σε χώρους εργασίας, σπίτια, σχολεία, αγορές και αυτοκινητόδρομους, οι Ουκρανοί σταματούν για να τιμήσουν όσους έδωσαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι την κυριαρχία και την ελευθερία της χώρας τους και για να θυμηθούν τους χιλιάδες αμάχους, οι ζωές των οποίων χάθηκαν από την επιθετικότητα της Ρωσίας.

Η σιωπή αντικατοπτρίζει επίσης την απουσία που βιώνουν χιλιάδες οικογένειες, τα αγαπημένα πρόσωπα των οποίων δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στο σπίτι. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται χιλιάδες παιδιά από την Ουκρανία που έχουν μεταφερθεί βίαια και παράνομα από τη Ρωσία κατά τη διάρκεια του πολέμου της. Χωρισμένα από τις οικογένειες και τις κοινότητές τους, πολλά έχουν στερηθεί μέρη του πυρήνα της ταυτότητάς τους: τη γλώσσα τους, τον πολιτισμό τους, μέχρι και τα ονόματά τους.

Άλλοι είναι άμαχοι που κρατούνται παράνομα σε εδάφη που κατέχονται προσωρινά από τη Ρωσία. Πολλοί έχουν υποστεί συνέπειες επειδή διδάσκουν τη γλώσσα τους, τηρούν τις πολιτισμικές τους παραδόσεις, μιλούν ανοιχτά κατά της κατοχής ή μοιράζονταν την αλήθεια για όσα έχουν δει. Μερικοί έχουν μεταφερθεί σε κέντρα κράτησης στη Ρωσία, όπου κρατούνται χωρίς τη δέουσα νομική διαδικασία, τους απαγορεύεται η επαφή με τους οικείους τους, στερούνται επαρκούς ιατρικής περίθαλψης και είναι περιχαρακωμένοι από κάθε ανεξάρτητο έλεγχο.

Για τους Ουκρανούς αιχμαλώτους πολέμου υπό ρωσική κράτηση, οι συνθήκες παραμένουν εξίσου ανησυχητικές. Επαναπατρισθέντες έχουν αναφέρει σκληρή μεταχείριση, ενώ ανεξάρτητοι φορείς έχουν καταγράψει εκτεταμένη κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένων βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας. Δεν πρόκειται για παρενέργειες του πολέμου της Ρωσίας.

Οι ενέργειες της Ρωσίας αποτελούν επαναλαμβανόμενες και καλά τεκμηριωμένες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, που γίνονται σε μεγάλη κλίμακα, σε μια προσπάθεια να καμφθεί η βούληση του ουκρανικού λαού. Πίσω από κάθε περίπτωση βρίσκεται μια ανθρώπινη ιστορία: ένας γονιός που περιμένει ένα παιδί, μια σύζυγος που περιμένει ένα τηλεφώνημα, μια οικογένεια που περιμένει κάποιον να γυρίσει σπίτι.

released August 19, 2026. Russian Defence Ministry/Handout via REUTERS

Γνωρίζουμε ότι το πραγματικό μέτρο της ειρήνης βρίσκεται σε αυτές τις ανθρωποκεντρικές ιστορίες. Βρίσκεται σε ένα παιδί που επέστρεψε στην οικογένειά του, σε έναν άμαχο που απελευθερώθηκε από παράνομη κράτηση, σε έναν αιχμάλωτο πολέμου που επανενώθηκε με τους αγαπημένους του και σε μια κοινότητα που της δίνεται η ευκαιρία να επουλώσει τις πληγές της και να ανοικοδομηθεί.

Το εύρος αυτού του ζητήματος είναι τεράστιο και καμία χώρα ή οργανισμός δεν μπορεί να το αντιμετωπίσει κατά μόνας. Η επιτυχία απαιτεί συνεχή συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών, ανθρωπιστικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Καναδάς, η Νορβηγία και η Ουκρανία συγκάλεσαν τους υπουργούς Εξωτερικών και διεθνείς εταίρους στο Τορόντο, στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου, για το «Μονοπάτια προς την Ειρήνη: Δεύτερη Διεθνής Διάσκεψη για την Επιστροφή των Παιδιών της Ουκρανίας, των Κρατουμένων Αμάχων και των Αιχμαλώτων Πολέμου».

Βασιζόμενη στην πρόοδο που σημειώθηκε στην υπουργική διάσκεψη για το ίδιο θέμα, που διοργάνωσαν οι τρεις χώρες μας στον Καναδά το 2024, η διάσκεψη συγκέντρωσε διεθνείς εταίρους για να υποστηρίξουν τις προσπάθειες της Ουκρανίας για την επιστροφή, την αποκατάσταση και την επανένταξη των απελαθέντων παιδιών, των κρατουμένων αμάχων και των αιχμαλώτων πολέμου.

Η επιστροφή τους αποτελεί ανθρωπιστική επιταγή και είναι κρίσιμη για κάθε ειρηνευτική διαδικασία, συμβάλλοντας στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και θέτοντας τα θεμέλια μιας δίκαιης, διαρκούς και αξιοπρεπούς ειρήνης. Κάθε άτομο που επιστρέφει, επανενώνει μια οικογένεια. Κάθε οικογένεια που επανενώνεται, ενισχύει μια κοινότητα. Και κάθε κοινότητα που ευημερεί, βοηθά στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

REUTERS/Valentyn Ogirenko

Κάθε πρωί, εκατομμύρια Ουκρανοί σταματούν για να θυμηθούν εκείνους που χάθηκαν και εκείνους που δεν έχουν ακόμη επιστρέψει. Μέσω της μνήμη τους και με εξαιρετικό θάρρος και ευρηματικότητα, επιδιορθώνουν επίσης όσα έχει καταστρέψει η Ρωσία, φροντίζουν ο ένας τον άλλον και ενδυναμώνουν τις κοινότητες που η ρωσική επιθετικότητα επιδίωξε να διαλύσει.

Ευελπιστούμε ότι τα «Μονοπάτια προς την Ειρήνη» θα κινητοποιήσουν τη διεθνή κοινότητα όχι μόνο να κάνει μια παύση μαζί με την Ουκρανία εις μνήμην, αλλά να δράσει στο πλευρό της για να βοηθήσει στην επιστροφή στην πατρίδα κάθε παιδιού, κάθε κρατούμενου αμάχου και κάθε αιχμαλώτου πολέμου.