Θυμός και αγανάκτηση

Ο θυμός δεν είναι καλός σύμβουλος. Πολύ περισσότερο, ο θυμός στην πολιτική. Κι η αγανάκτηση. Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα έπεσε θύμα του θυμού και της αγανάκτησης «του λαού», επειδή «ο λαός» είχε πειστεί ότι κάποιοι ισχυροί επίβουλοι ζήλεψαν το επίπεδο της ζωής του και θέλησαν να του το αφαιρέσουν. Οταν κατάλαβε ότι τα μνημόνια ήταν το τίμημα της αφροσύνης του ίδιου του λαού και, ασφαλώς, των πολιτικών που «τον υπηρετούσαν», βρισκόταν ήδη στο τρίτο μνημόνιο, που το είχε επιβάλει η αφροσύνη των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ – και μόνο τότε κάτι πήρε χαμπάρι ότι τον κορόιδευαν όσοι μιλούσαν στο όνομά του. Επρεπε να αποτύχουν όλα τα λαϊκιστικά πειράματα και να βαλτώσει η ανάκαμψη ώστε «ο λαός» να ψηφίσει Μητσοτάκη και να εμπιστευτεί «την ελίτ», που έως τότε ο λαός βδελυσσόταν.

Αλλά όταν η χώρα ξανάρχισε να περπατάει, μαζεύτηκαν νέα κύματα θυμού και ο καλός λαός ξαναθυμήθηκε τα λαϊκά αιτήματα – προφανώς, βέβαια, με τη συνδρομή των εκπροσώπων του, που ψάχνουν ένα νέο σχήμα για να στεγάσουν τον θυμό τους κατά «της ελίτ» η οποία διαχειρίστηκε την κρίση της πανδημίας, την υβριδική επίθεση στον Εβρο, τη θέση της χώρας στην Ευρώπη και τον οικονομικό δυναμισμό της, την ενίσχυση των αμυντικών δομών, την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και άλλα.

Το σχήμα αυτό, ο Νίκος Ανδρουλάκης πιστεύει ότι είναι το δικό του ΠΑΣΟΚ, γι’ αυτό και εμφανίζεται διαρκώς θυμωμένος και ισοπεδωτικά αντίθετος στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, που γι’ αυτόν εκφράζει τη διαφθορά, τη διαπλοκή, την ανικανότητα και ό,τι άλλο. Μέσω αρνητικών χαρακτηρισμών επιδιώκει να είναι ο πρώτος στον ωκεανό της άρνησης και της μεμψιμοιρίας, του θυμού και της προσπάθειας εκπροσώπησης του λαού έναντι μιας σειράς κομμάτων «του αντισυστημισμού» που διεκδικεί να γίνει το σύστημα. Χωρίς προτάσεις – ας βγούμε και βλέπουμε, εδώ κατάφερε να μείνει πέντε χρόνια πρωθυπουργός ο Τσίπρας.

Ακριβώς, λοιπόν, επειδή βολεύεται με την ιδέα του εαυτού του στον ρόλο του Τσίπρα με γραβάτα, έχει υιοθετήσει και τον θυμό του, της εποχής πριν κυβερνήσει. Ελλείψει μνημονίου, αλλά και επειδή είναι βολικό να προσωποποιείς την πολιτική σύγκρουση, ο Μητσοτάκης τού έρχεται κουτί. Και βέβαια, τον βολεύει διπλά όταν αναφέρεται στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, επειδή ο θυμός δικαιολογείται με την επίκληση της κακοδαιμονίας των πελατειακών σχέσεων μεταξύ λαού και πολιτικών, του βασικού προβλήματος της ελληνικής κοινωνίας.

Μόνο που ο πύρινος λόγος του Νίκου Ανδρουλάκη συναντά ένα εμπόδιο: ότι το ΠΑΣΟΚ είναι ένα από τα κόμματα που έχτισαν το ακροατήριό τους ακριβώς στις πελατειακές σχέσεις, στον εκδημοκρατισμό και στη βιομηχανοποίησή τους – ιδιαίτερα όταν η ιδεολογία του «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», με την οποία το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου ανήλθε στην εξουσία το 1981, προσαρμόστηκε ρεαλιστικά στην Ευρώπη των πακέτων και των επιδοτήσεων. Αυτή ήταν η Ευρώπη του ΠΑΣΟΚ – και δεν είναι κακοήθεια να το επισημαίνεις σήμερα. Επειδή τα κόμματα είναι και το παρελθόν τους – όλο το παρελθόν, όχι το τμήμα που επιλέγει μια ηγεσία σε μια δεδομένη περίοδο για να καλλωπίσει τη δική της παρουσία.

Αυτό επισήμανε και η συγγραφέας Σώτη Τριανταφύλλου, την οποία το ΠΑΣΟΚ σήμερα επικρίνει. Αδυνατώντας να χωνέψει οποιαδήποτε επίκριση το βγάζει από τη βολική αυτοεικόνα του, τώρα κάνει αντιπολίτευση και στους ανεξάρτητους σχολιαστές. Αλλά αν ανεχόταν την ανεξάρτητη κριτική τι ΠΑΣΟΚ θα ήταν;