Τα αρχαία

Το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στη σύσταση της ανώνυμης εταιρείας «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.». Τι θα κάνει αυτή η εταιρεία που θα έχει ως μοναδικό μέτοχο το Δημόσιο; Θα αναλάβει τη διαχείριση, την εμπορική αξιοποίηση των πόρων που προέρχονται από τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα δημόσια μουσεία. Και πολύ καλά θα κάνει. Συμβαίνει παγκοσμίως.

Οι αρχαιολογικοί χώροι και τα σημεία με πολιτιστικό ενδιαφέρον δεν είναι τόποι που πρέπει να μείνουν ανέγγιχτοι από το πνεύμα της οικονομικής εκμετάλλευσης. Πρέπει να φέρνουν έσοδα προκειμένου να χρηματοδοτείται η συντήρησή τους, αλλά και να καλύπτεται το τεράστιο μισθολογικό κόστος των αρμόδιων υπηρεσιών. Παρά τα παράπονα για ελλείψεις σε συγκεκριμένες ειδικότητες, η ελληνική αρχαιολογική υπηρεσία είναι πολυπληθής σε σχέση με το μέγεθος της χώρας.

Αυτή η συνθήκη έχει δημιουργήσει συνδικαλιστικά στεγανά και αναχρονισμούς που παραπέμπουν στα βαθιά ’80ς. Κάπως έτσι διαβάζουμε απίστευτες ανακοινώσεις για «ξεπούλημα των αρχαιολογικών χώρων» ή, ακόμα καλύτερα, για «εμπορευματοποίηση των μνημείων» και αποκλεισμού των Ελλήνων λόγω των ακριβών εισιτηρίων. Τα ακούς και από την αντιπολίτευση. Μένει μόνο ο Μακρυγιάννης και το «για αυτά πολεμήσαμε», ώστε να συμπληρωθεί η εικόνα της γραφικότητας. Και όταν αυτές οι ανακοινώσεις μεταβολίζονται σε δημοσιογραφικούς τίτλους, διαβάζεις κάτω από το μανταλάκι για παραχώρηση αρχαιολογικών χώρων σε ιδιώτες.

Εντάξει, όταν συνδικαλίζεσαι στον χώρο της Αρχαιολογίας είναι λογικό να διατηρείς απόψεις που πλέον έχουν μόνο μουσειακό ενδιαφέρον. Ωστόσο υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί. Η ανώνυμη εταιρεία είναι το σωστό εργαλείο, αλλά το εργαλείο από μόνο του δεν αρκεί. Χρειάζεται και ο σωστός χειριστής. Στην Ελλάδα έχουμε μακρά παράδοση στη δημιουργία οργανισμών που γεννιούνται με φιλόδοξες προθέσεις και καταλήγουν να γίνονται καταφύγια διορισμών και πολιτικής εξυπηρέτησης. Η επιτυχία του εγχειρήματος δεν κρίνεται από την ίδρυση αλλά από τη διακυβέρνηση. Από το αν η διοίκηση θα επιλεγεί με κριτήρια αξιοκρατίας ή κομματικής ανταπόδοσης. Η εμπορευματοποίηση των μνημείων δεν είναι το πρόβλημα. Είναι η λύση. Πρόβλημα θα ήταν να εμπορευματοποιηθεί και ο νέος οργανισμός.

«Ο Γιάννης ο φονιάς» είναι ένα τραγούδι σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και μουσική Μάνου Χατζιδάκι. Εδώ και μισό αιώνα ερμηνεύεται από τον Μανώλη Μητσιά. Αλλωστε ο Χατζιδάκις συνέθεσε το τραγούδι πάνω στη φωνή του. Την Κυριακή, στο Δίον της Πιερίας, ο Μητσιάς έδωσε συναυλία με τραγούδια σε στίχους Γκάτσου. Ομως δεν τραγούδησε για τον Γιάννη. Μόνο απήγγειλε τους στίχους του Γκάτσου. Ο Γιώργος Χατζιδάκις, γιος του συνθέτη και κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων, απαγόρευσε την εκτέλεση των τραγουδιών που έπλεξαν οι δύο σπουδαίοι δημιουργοί. Ο λόγος; Το 2026 είναι, για το υπουργείο Πολιτισμού, έτος Χατζιδάκι. Συνεπώς θα γίνουν άλλες εκδηλώσεις. Θυμίζω ότι ο Γιώργος Χατζιδάκις απαγόρευσε τη χρήση των τραγουδιών στην παγκόσμια περιοδεία που θα έκαναν η Νατάσσα Μποφίλιου και ο Γιάννης Χαρούλης. Ναι βέβαια, έχει κάθε νόμιμο δικαίωμα να το κάνει. Ομως όταν απαγορεύεις στον Μητσιά να τραγουδήσει Χατζιδάκι δεν προστατεύεις την κληρονομιά που σου δόθηκε. Την καταχράσαι. Σου ανήκουν τα δικαιώματα. Αλλά δεν σου ανήκει ο Χατζιδάκις.

«Νέο κοινωνικό συμβόλαιο, από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία». Ο Αλέξης Τσίπρας έγινε 52 ετών χθες. Και όμως επιμένει στα κλισέ της πρώτης νιότης του. Πόσες φορές, οι δύσμοιροι, έχουμε συνάψει κοινωνικά συμβόλαια; Ούτε που θυμάμαι. Ισως όσες φορές βρεθήκαμε μπροστά στη «Νέα Μεταπολίτευση» ή πήγαμε στο «ραντεβού με την Ιστορία». Ο Αλέξης το είπε παρουσιάζοντας το σχέδιό του για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Με περισσότερους δήμους, φυσικά. Ισχυρίστηκε ότι αυτή είναι η τάση στην Ευρώπη. Λάθος. Δεν είναι. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουμε συγχωνεύσεις δήμων στους οποίους αναγνωρίζονται πιο αποκεντρωμένες αρμοδιότητες για κοινωνικές υπηρεσίες, πολεοδομία, εκπαίδευση, τοπική ανάπτυξη. Αυτό που παρουσίασε ο Τσίπρας είναι πισωγύρισμα. Μπορούσε να ζητήσει περισσότερες αρμοδιότητες για τους δήμους όχι περισσότερους δήμους. Πρότεινε την ανασύσταση 100 δήμων. Μόνο τα φεστιβάλ τους να μετρήσετε, καταλαβαίνετε γιατί κάποιοι κάνουν πάρτι με την ιδέα.

Στην παγκόσμια ιστορία υπάρχουν μόνο δύο αθλητές του μήκους που έκαναν, σε έναν αγώνα, τρεις προσπάθειες πάνω από τα 8,60 μέτρα. Ο Καρλ Λιούις και ο Μίλτος Τεντόγλου. Και τον βλέπεις να εμφανίζεται τόσο cool και ψύχραιμος που σκέφτεσαι δύο πράγματα: είτε δεν καταλαβαίνει τι έχει πετύχει, είτε το κάνει επίτηδες για να πιέσει τον εαυτό του να προσπαθήσει περισσότερο. Απολαύστε τον.