Στροφή στομάχου: Κάθε λεπτό μετράει

Μπορεί να ξεκινήσει μέσα σε λίγες ώρες. Ο σκύλος ξαφνικά δεν βρίσκει θέση, σηκώνεται και ξαπλώνει, λαχανιάζει, έχει έντονη σιελόρροια και προσπαθεί επανειλημμένα να κάνει εμετό χωρίς να βγάζει τίποτα. Η κοιλιά μπορεί να αρχίσει να διογκώνεται. Από εκείνη τη στιγμή, ο χρόνος δεν μετρά απλώς. Μπορεί να καθορίσει την επιβίωσή του.

Η γαστρική διάταση-συστροφή, γνωστή περισσότερο ως «στροφή στομάχου», αποτελεί μία από τις σοβαρότερες κτηνιατρικές επείγουσες καταστάσεις. Οι κτηνίατροι του Κτηνιατρικού Κέντρου Πειραιά Αντιγόνη Γιαννακάκου και Αντώνης Τσέγκος εξηγούν στα «ΝΕΑ» τι ακριβώς συμβαίνει, ποια σημάδια πρέπει να κινητοποιήσουν αμέσως τον κηδεμόνα και πόσο σημαντική είναι η πρόληψη.

Τι ακριβώς είναι η στροφή στομάχου;

«Πρόκειται για μία οξεία και δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση. Το στομάχι διατείνεται από αέρια και υγρά και, σε πολλές περιπτώσεις, περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του. Ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως και θεωρείται πολυπαραγοντικός».

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στο στομάχι. Η μεγάλη διάταση και η περιστροφή μπορούν να εμποδίσουν την ομαλή επιστροφή αίματος προς την καρδιά, να επηρεάσουν την αιμάτωση του στομάχου και του σπλήνα και να οδηγήσουν πολύ γρήγορα σε σοβαρή καταπληξία. «Μπορεί να υπάρξει συμφόρηση ή και στροφή του σπλήνα, σοβαρή πτώση της καρδιακής παροχής και διαταραχή της λειτουργίας πολλών οργάνων. Χωρίς άμεση κτηνιατρική παρέμβαση, το ζώο μπορεί να καταλήξει».

Ποιοι σκύλοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Η στροφή στομάχου εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλόσωμους και γιγαντόσωμους σκύλους, ιδιαίτερα σε εκείνους με βαθύ και στενό θώρακα. Μεγάλος Δανός, Γερμανικός Ποιμενικός, Weimaraner, Doberman και Saint Bernard περιλαμβάνονται στις φυλές που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο.

«Η ηλικία παίζει επίσης ρόλο, όπως και η κληρονομικότητα. Εάν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού που έχει εμφανίσει στροφή στομάχου, ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος. Έχουν επίσης συσχετιστεί η γρήγορη κατανάλωση τροφής, τα πολύ μεγάλα γεύματα και το έντονο στρες».

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι μικρόσωμοι σκύλοι αποκλείονται. Η κατάσταση μπορεί να εμφανιστεί και σε ζώα που δεν ανήκουν στις κλασικές ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να σημάνουν συναγερμό;

Οι δύο κτηνίατροι ξεχωρίζουν έναν χαρακτηριστικό συνδυασμό: «Ξαφνική έντονη ανησυχία, επανειλημμένες άκαρπες προσπάθειες για εμετό και διάταση της κοιλιάς είναι εξαιρετικά ανησυχητικά συμπτώματα».

Ο σκύλος μπορεί να περιφέρεται συνεχώς σαν να μην μπορεί να βρει θέση, να έχει έντονη σιελόρροια, να λαχανιάζει και σταδιακά να εμφανίζει αδυναμία, ωχρά ούλα, ακόμη και κατάρρευση.

Τι πρέπει να κάνει ο κηδεμόνας;

Η απάντηση είναι κατηγορηματική: να μην περιμένει.

«Επικοινωνούμε αμέσως με κτηνίατρο και μεταφέρουμε το ζώο χωρίς καθυστέρηση. Δεν προσπαθούμε να προκαλέσουμε εμετό, δεν δίνουμε φάρμακα και δεν επιχειρούμε κάποια “θεραπεία” στο σπίτι».

Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εικόνα και επιβεβαιώνεται συνήθως με ακτινογραφίες. Ακολουθεί άμεση σταθεροποίηση με ενδοφλέβια υγρά, αποσυμπίεση του στομάχου και, όταν υπάρχει συστροφή, χειρουργική αντιμετώπιση.

«Στο χειρουργείο το στομάχι επανέρχεται στη φυσιολογική του θέση και ελέγχεται εάν υπάρχουν περιοχές νέκρωσης στο τοίχωμά του ή βλάβες στον σπλήνα. Παράλληλα γίνεται γαστροπηξία, δηλαδή καθήλωση του στομάχου στο κοιλιακό τοίχωμα, ώστε να μειωθεί δραστικά ο κίνδυνος νέας συστροφής».

Και μετά το χειρουργείο;

Οι πρώτες 48 έως 72 ώρες παραμένουν κρίσιμες, καθώς μπορεί να εμφανιστούν καρδιακές αρρυθμίες και άλλες επιπλοκές. Η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα έφτασε το ζώο στον κτηνίατρο και από το εάν έχει ήδη προκληθεί νέκρωση στομάχου ή σπλήνα.

«Στη συγκεκριμένη κατάσταση δεν υπάρχει λόγος να περιμένει κανείς για να δει αν θα περάσει. Όσο περισσότερο παραμένει το στομάχι σε συστροφή και διαταράσσεται η αιμάτωσή του, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών».

Μπορεί να προληφθεί;

Ο κίνδυνος δεν μπορεί να μηδενιστεί, μπορεί όμως να περιοριστεί. Μικρότερα και περισσότερα γεύματα, αποφυγή πολύ γρήγορης κατάποσης της τροφής, ήρεμο περιβάλλον την ώρα του φαγητού και αποφυγή έντονης άσκησης γύρω από τα γεύματα αποτελούν βασικά μέτρα.

Για σκύλους υψηλού κινδύνου υπάρχει και η δυνατότητα προληπτικής γαστροπηξίας. «Η γαστροπηξία δεν εμποδίζει το στομάχι να διαταθεί, αλλά έχει στόχο να αποτρέψει την περιστροφή του – εκείνο δηλαδή το στάδιο που μπορεί να αποβεί μοιραίο».

Και στη στροφή στομάχου, αυτή ακριβώς είναι η πληροφορία που αξίζει να μείνει: δεν περιμένουμε. Το πρώτο ύποπτο σύμπτωμα μπορεί να είναι η αρχή μιας πραγματικής μάχης με τον χρόνο.

Η Πεντάμορφη, σε ηλικία 13 ετών, προσκομίστηκε σε κατάσταση σοκ, με συμπτώματα διάτασης του στομάχου, υπερθερμία, ταχύπνοια και έντονα συμφορημένους βλεννογόνους. Εγιναν άμεσα οι απαραίτητες αιματολογικές και απεικονιστικές εξετάσεις, από τις οποίες διαπιστώθηκε διάταση και στροφή στομάχου. Μετά την απαραίτητη σταθεροποίησή της, οδηγήθηκε στο χειρουργείο. Κατά την επέμβαση διαπιστώθηκαν ήπιες αλλοιώσεις στο τοίχωμα του στομάχου και ελάχιστη συμφόρηση του σπλήνα. Η Πεντάμορφη ξύπνησε από την αναισθησία και παρέμεινε υπό στενή καρδιολογική παρακολούθηση. Υστερα από μακρά νοσηλεία, ειδική διατροφή, φαρμακευτική αγωγή και καρδιολογική υποστήριξη, κατάφερε να ξεπεράσει τον κίνδυνο.