Στης ακρίβειας τον καιρό…

Χαράς ευαγγέλια από την ΕΡΤ. Στην εκπομπή «Ευθέως» ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, αποκάλυψε ότι έρχεται νέο εορταστικό πακέτο. «Εχει αναλάβει την υπόθεση αυτή η διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής (σ.σ.: Ελέγχου της Αγοράς). Της έχω ζητήσει να προχωρήσουμε σε μια εκτεταμένη συνεργασία με την αγορά, ώστε κοντά στις γιορτές να υπάρξει και ένα ακόμα μεγαλύτερο πακέτο με βασικά προϊόντα που όλοι χρησιμοποιούμε τις γιορτινές ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς» (12.10.2026).

Πριν όλοι αναφωνήσουμε «ζήτωωωω», πρέπει να αναρωτηθούμε κάποια πράγματα. Πρώτον: τι σόι Ανεξάρτητη Αρχή είναι αυτή, που ο υπουργός «ζητάει» και εκείνη πράττει; Αυτό, όμως, είναι ένα άλλο και πονεμένο κεφάλαιο της κυβέρνησης. Βρίζει και συκοφαντεί τις πραγματικές (εκ του Συντάγματος) Ανεξάρτητες Αρχές, επειδή κάνουν τη δουλειά τους, που είναι ο ανεξάρτητος έλεγχος των πεπραγμένων του κράτους, ενώ φτιάχνει υπηρεσίες των υπουργείων που βαφτίζει «Ανεξάρτητες Αρχές». Από αυτές μπορεί να «ζητάει» ελευθέρως διάφορα καλούδια.

Δεδομένων των παραπάνω, το δεύτερο ερώτημα είναι ρητορικό. Πώς μπορεί μια «Αρχή Εποπτείας της Αγοράς» να προχωρήσει «σε εκτεταμένη συνεργασία με την αγορά»; Οι ελέγχοντες, κατά κανόνα, είναι τσακωμένοι με τους ελεγχόμενους. Εκτός αν τα έχουν κάνει πλακάκια ή αν οι ελεγχόμενοι τα κάνουν όλα σωστά. Το δεύτερο μάλλον δεν ισχύει, αφού ο ελληνικός πληθωρισμός τρέχει με 5,1%, ενώ στην Ευρωζώνη πάει με 3,8%.

Το τρίτο ερώτημα, που απασχολεί όλους τους Ελληνες, είναι: «Με κωδικούς τα βάζουμε, με συμφωνίες τα βγάζουμε, τι έχουν τα έρμα κι ακριβαίνουν;». Πέντε χρόνια τώρα, από τη στιγμή δηλαδή που ο πληθωρισμός άρχισε να καλπάζει, η κυβέρνηση εξαπολύει φανταχτερές εκστρατείες για τη μείωση των τιμών της αγοράς.

Ξεκινήσαμε τον Νοέμβριο του 2022 με τα «καλάθια» του Νοικοκυριού, του Πάσχα, του Αϊ Βασίλη, του Νονού· μπορεί και του «θείου του καραμπουζουκλή». Περάσαμε στη συμφωνία περί «Μόνιμης Μείωσης Τιμής», που εξαπέλυσε τον Οκτώβριο του 2023 ο τέως υπουργός Ανάπτυξης Κώστας Σκρέκας. Αυτή προέβλεπε δέσμευση των προμηθευτών για μείωση τουλάχιστον 5% για τουλάχιστον 6 μήνες, με ειδική σήμανση στο ράφι. Ολοι μείναμε ενεοί, σαν τον Σάντσο Πάντσα, που έβλεπε τον Δον Κιχώτη να εκστρατεύει.

Τον Οκτώβριο του 2024, έπειτα από «πρόσκληση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Τάκη Θεοδωρικάκου (ξεκίνησε) η εφαρμογή της μείωσης τιμών σε βασικά καταναλωτικά προϊόντα στα ράφια των σουπερμάρκετ (…) Οι μειώσεις τιμών στους 120 αυτούς κωδικούς καταναλωτικών προϊόντων θα κυμαίνονται από 6%-15%» («ΤΑ ΝΕΑ» 20.10.2024).

Εναν χρόνο αργότερα διαβάζουμε: «Φθηνότερα από σήμερα πάνω από 2.000 είδη. Η πρωτοβουλία των σουπερμάρκετ και προμηθευτών υπερβαίνει τον αρχικό στόχο, σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης…» («ΤΑ ΝΕΑ» 15.10.2025).

Φέτος είχαμε το «έπος του καλοκαιριού», όταν ο υπουργός ανακοίνωσε ότι «υπάρχει η συναντίληψη με την επιχειρηματικότητα ότι (…) οι τιμές θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα τους δύο καλοκαιρινούς μήνες και θα υπάρξει “πάγωμα” τιμών σε όλα τα προϊόντα αυτό το διάστημα» (ΣΚΑΪ 30.6.2026). Ετσι φτάσαμε στην «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών», που «θα περιλαμβάνει από σήμερα 1.660 κωδικούς προϊόντων με τη μεσοσταθμική μείωση των τιμών να εκτιμάται στο 7%, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται περαιτέρω διεύρυνση της λίστας των προϊόντων που θα ενταχθούν» («ΤΑ ΝΕΑ» 31.8.2026).

Με τόσες πρωτοβουλίες που πήρε η κυβέρνηση, κανονικά θα έπρεπε να μας πληρώνουν για να ψωνίζουμε. Ομως, το μόνο οικονομικό αποτύπωμα που αφήνουν αυτές οι εκστρατείες κατά της ακρίβειας είναι ότι αυξάνουν τον τζίρο στα τυπογραφεία. Εκτυπώθηκαν εκατομμύρια καρτελάκια, που γράφουν «Καλάθι τάδε», «Μείωση τιμής», «Μόνιμη μείωση τιμής», «Εθνική μείωση τιμής» κ.λπ. και αναρτήθηκαν δίπλα στις τιμές των σουπερμάρκετ.

Η αναντιστοιχία της κυβερνητικής πολιτικής με την πραγματικότητα φάνηκε από μια άλλη αποστροφή του υπουργού Ανάπτυξης στην ΕΡΤ. «Την ώρα που θα δοκιμάζεται η κοινωνία», είπε ο κ. Θεοδωρικάκος, «θα πρέπει κάποιοι να αποφασίσουν ότι θα πρέπει να μειώσουν τα κέρδη τους (…) Δεν γίνεται εν μέσω τόσο μεγάλων πιέσεων να είναι και εκείνοι ευχαριστημένοι με τεράστια κέρδη και ένα τμήμα της κοινωνίας να έχει τεράστιες δοκιμασίες».

Δυστυχώς η ιστορία κρύβει κακά μαντάτα. Την ώρα των μέγιστων δοκιμασιών της κοινωνίας, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η αγορά (που τότε ήταν «μαύρη») λειτούργησε με τους δικούς της κανόνες. Τότε ήταν οι κατακτητές που ελαχιστοποίησαν την προσφορά.

Οι τιμές εκτοξεύτηκαν και πλούτισαν οι (μαυραγορίτες) πωλητές. Τώρα είναι η διάρθρωση της αγοράς που διογκώνει έτι περαιτέρω την εισαγόμενη ακρίβεια. Και ο ΦΠΑ. Το 2019 πληρώναμε κατά μέσο όρο για ένα κιλό φέτα 6,78 ευρώ στον πωλητή συν 0,88 ΦΠΑ. Σύνολο 7,66 ευρώ/κιλό. Σήμερα πληρώνουμε 14,16 στον πωλητή συν 1,84 στο κράτος, ήτοι 16 ευρώ. Αυξήθηκε η τιμή της, κι αναλογικώς αυξήθηκε – κατά σχεδόν 1 ευρώ – η συνεισφορά μας στα κρατικά ταμεία.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι σε όλη αυτή τη συζήτηση περί ακρίβειας απουσιάζει ο κατά το Σύνταγμα αρμόδιος, η Επιτροπή Ανταγωνισμού. Αυτή ελέγχει αν τηρούνται οι κανόνες της αγοράς και ο ανταγωνισμός στην αγορά φροντίζει να χαμηλώνουν οι τιμές, όπως γίνεται στις χώρες που θαυμάζουμε.

«Πληθωρισμός είναι να πληρώνεις δεκαπέντε δολάρια για το κούρεμα των δέκα, που παλιά το έκανες με πέντε, όταν είχες μαλλιά» Ο αμερικανός κωμικός εξηγεί την ακρίβεια στην οικονομία.