Πολύς κόπος, πενιχρά οφέλη

Οι πασόκοι παραληρούσαν μετά την εμφάνιση του Νίκου Ανδρουλάκη στη Θεσσαλονίκη – με πρώτο και καλύτερο τον Γιώργο Παπανδρέου. Εχοντας ακούσει προσεκτικά την ομιλία του προχθές, και μεγάλο μέρος της συνέντευξης Τύπου χθες, δεν έχω ακόμα καταλάβει το γιατί.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να μιλήσει με αισιοδοξία για το μέλλον του κόμματος, το οποίο στη δεδομένη συγκυρία παλεύει δημοσκοπικά για τη δεύτερη θέση, απέναντι στην ΕΛΑΣ, το νέο προσωπικό κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Κατάλαβα ότι έχει επιστρέψει η φαντασίωση της νίκης τουλάχιστον με μία ψήφο, ή και πολλά παραπάνω. Ως ονείρωξη, καταλαβαίνω την ικανοποίηση. Αλλά στην πράξη, είναι κάτι που δεν φαίνεται.

Φαίνεται όμως καθαρά τι σημαίνει η επιμονή για άρνηση συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τη ΝΔ, σε περίπτωση που δεν υπάρξει αυτοδυναμία. Ο Νίκος Ανδρουλάκης προβάλλει με το καλημέρα μια δομική αντίφαση: εμφανίζεται ως κόμμα με διαχειριστικό προφίλ, αλλά η βασική πολιτική επιλογή του είναι το χάος – επειδή δεν υπάρχει χειρότερο σενάριο απ’ την αδυναμία της Ελλάδας να σχηματίσει κυβέρνηση έπειτα από εκλογές. Στη διεθνή συγκυρία, αυτό από μόνο του μπορεί να στείλει πολλά μηνύματα για τη χώρα στη διεθνή κοινότητα – και πρωτίστως στους οίκους αξιολόγησης που παρακολουθούν την οικονομική πορεία της. Την επίπτωση αυτή, αν μπορούσε να την αντιληφθεί και να τη σταθμίσει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, θα ήταν πιο φειδωλός σε επιλογές από τις οποίες υπόσχεται ότι δεν θα κάνει πίσω και από την ακραία ρητορική που συνοδεύει αυτή την επιλογή. Ασε που μια τέτοια επιλογή είναι λόγος ανάκαμψης της ΝΔ, σε περίπτωση που δεν έχει πάρει αυτοδυναμία στις πρώτες εκλογές, επειδή θα εκμεταλλευτεί τα σήματα από τις παγκόσμιες αγορές και θα προειδοποιήσει τους ψηφοφόρους για το ρίσκο που υποκρύπτει η επιμονή στην ψήφο της πρώτης αναμέτρησης.

Υπήρχαν και θετικά σημεία στην ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη; Υπήρχαν. Οι προτάσεις για την ενέργεια, τη στέγη, την εργασία, τη δημόσια υγεία και την παιδεία, την αγροτική παραγωγή, τη βιομηχανία και τη λειτουργία των θεσμών δείχνουν μια προγραμματική αγωνία, αν κι έχουμε μάθει να κουμπωνόμαστε όταν ακούμε πολλά σχέδια επί χάρτου – συνήθως τα χαλάει η πραγματικότητα. Τα πράγματα θολώνουν χειρότερα με την πλειοδοσία παροχών. Δυστυχώς, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιλέγει, ανταγωνιζόμενος τον Τσίπρα, να θεωρεί τους πολίτες επαίτες με απλωμένο το χέρι – τάζοντας από πλεονάσματα που δεν υπάρχουν, σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικών περιορισμών.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει μια γραμμική αντίληψη για τα πράγματα, αδυνατεί να κατανοήσει και να φωτίσει τη συνθετότητά τους. Παραείναι, δηλαδή, αφελής. Νομίζει, έτσι, ότι λέει κάτι καλό, το οποίο απλώς είναι εξαπλουστευτικό. Κάποια στιγμή, αυτοεπαινούμενος, είπε ότι δεν έχει το χάρισμα να λέει ψέματα «με πλατύ χαμόγελο», επειδή έχει πάει σε δημόσιο σχολείο και σε δημόσιο πανεπιστήμιο. Αλλά το δημόσιο σχολείο δεν μοιράζει πιστοποιητικά ειλικρίνειας, όπως η ιδιωτική εκπαίδευση δεν αποτελεί τεκμήριο πολιτικής ανεντιμότητας. Από έναν πολιτικό που επικαλείται την αξιοκρατία και τους θεσμούς θα περίμενε κανείς επιχειρήματα, όχι κοινωνικά στερεότυπα.

Κοινωνικά στερεότυπα παρουσίασε και όταν χρειάστηκε να μιλήσει για τα ελληνοτουρκικά. Δανείστηκε μάλιστα από τον Αντώνη Σαμαρά το σχήμα ότι η πολιτική των «ήρεμων νερών» φέρνει «φουρτούνες». Οπως λέει και ένας φίλος, είναι σαν να λέμε ότι η προσπάθεια για την προστασία της υγείας φέρνει την αρρώστια.

Συμπέρασμα; Πολύς κόπος, πενιχρά κέρδη. Το πρόβλημα παραμένει: μια αντιπολιτευτική φωνή με όραμα και σχέδιο εξακολουθεί να αγνοείται.

Αυξάνει η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ, με διάφορες μετεγγραφές από την Αριστερά; Αυξάνει. Είναι αυτό καλό για το κόμμα; Από όσο έχει δείξει η παρουσία των ήδη μεταγεγραμμένων, δεν είναι σίγουρο.  Επειδή είναι προφανές ότι η μετατόπιση είναι στρατηγική επιλογή των προσώπων που, από τον ΣΥΡΙΖΑ και τα υπολείμματά του στη δίνη της διάλυσης, επιζητούν μια θέση στον ήλιο, ελπίζοντας ότι θα βρεθούν στο κύμα που θα τους ξαναφέρει στα έδρανα της Βουλής.

Ενδεικτική είναι η παρουσία στη Θεσσαλονίκη του βουλευτή Κερκύρας, Αλέξανδρου Αυλωνίτη. Εξελέγη με τον ΣΥΡΙΖΑ, ακολούθησε τον Κασσελάκη, στην πορεία τον εγκατέλειψε και, όπως μαρτυρούν τα δημοσιεύματα, άρχισε να συζητά με τη Μαρία Καρυστιανού. Ως τεκμήριο προσέγγισης πρέπει να χρησιμοποίησε τη θεωρία του για το δυστύχημα στα Τέμπη, αφού είχε ξεπεράσει τα ξυλόλια και άλλα εύφλεκτα υλικά, και χωρίς στοιχεία επέλεξε το εύφλεκτο υλικό να είναι indene, ινδένιο. Πιο εξωτικό.

Αλλά μια που η Καρυστιανού έχει πάρει την κάτω βόλτα, τελικά προσέγγισε το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη. Και έσπευσε στη Θεσσαλονίκη, γυρολόγος, να τον χειροκροτήσει και να δηλώσει πίστη στον σοσιαλισμό. Ποιος ξέρει, μπορεί και να τον βοηθήσει να ανακαλύψει το εύφλεκτο υλικό, που ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ακόμα το ψάχνει.