Οι δύο Γερμανίες

Ηρθε το πλήρωμα του χρόνου – πάντα έρχεται, ποτέ δεν γλιτώνουμε από αυτό. Ετσι, από την περασμένη Κυριακή, η Ακροδεξιά στη Γερμανία απενοχοποιήθηκε. Το ακροδεξιό κόμμα AfD (Εναλλακτική για τη Γερμανία) κέρδισε καθαρά τις εκλογές στο κρατίδιο της Σαξονίας – Ανχαλτ, με ποσοστό 44%, και ετοιμάζεται να κυβερνήσει, αν και δεν έχει τη δυνατότητα σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης. Αυτό όμως δεν τους πτοεί, γιατί, όπως φαίνεται, θα συνδράμει η Αριστερά, προκειμένου να μη μείνει ακυβέρνητη η Σαξονία.

Συγκεκριμένα, ως επικρατέστερος κυβερνητικός εταίρος του AfD προβάλλει το αριστερό κόμμα BSW (για τη Λογική και τη Δικαιοσύνη), του οποίου ηγείται η Σάρα Βάγκενκνεχτ, πρώην αντιπρόεδρος της Αριστεράς (Die Linke) και νυν σύντροφος του αριστερού πολιτικού Οσκαρ Λαφοντέν. Στη Σαξονία, δηλαδή, ετοιμάζονται να έχουν την εμπειρία ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, αλλά αντιστρόφως, με την Ακροδεξιά στο τιμόνι και την Αριστερά σε θέση συνοδηγού.

Τι κοινό μπορεί να έχουν ένα κόμμα με νεοναζιστικές ρίζες και ένα κόμμα με ρίζες στην κομμουνιστική παράδοση της Ανατολικής Γερμανίας; Πολλά, αλλά ας μείνουμε στα δύο κυριότερα: το αίσθημα κατωτερότητας των Ανατολικών έναντι των Δυτικών είναι το ένα – η διάκριση μεταξύ των «Wessi» και των «Ossi». Το μεταναστευτικό είναι το άλλο. Θυμίζω ότι η Βάγκενκνεχτ έφυγε από το κόμμα της Αριστεράς για να φτιάξει το δικό της, επειδή κρίνει ότι και η μετανάστευση και η ενσωμάτωση ξένων στη Γερμανία έχουν φτάσει στα όριά τους.

Εχει σημασία, ωστόσο, ότι οι θέσεις των δύο κομμάτων στο μεταναστευτικό συγκλίνουν, αλλά δεν ταυτίζονται. Προφανώς, η Βάγκενκνεχτ δεν συμμερίζεται τις θέσεις του AfD στο ζήτημα, που επιδιώκει τη βίαιη απέλαση ακόμη και μεταναστών ενσωματωμένων στη γερμανική κοινωνία. Διάβασα και παρακολούθησα συνεντεύξεις στελεχών στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας και ομολογώ ότι τρόμαξα, γιατί αυτό που ακούς ή διαβάζεις είναι ότι η Γερμανία χρειάζεται «κάτι σαν το ICE»!

Με άλλα λόγια, στις φρικαλέες σκηνές που παρακολουθούσαμε από τις Ηνωμένες Πολιτείες τα στελέχη και οι ψηφοφόροι του AfD στη Σαξονία βλέπουν τη λύση του προβλήματός τους. Είναι ανατριχιαστικό, δεν υπάρχει αμφιβολία. Από την άλλη πλευρά, όμως, η ακρότητα της συγκεκριμένης θέσης αποκαλύπτει και την οξύτητα του προβλήματος, διότι, όπως οι μετανάστες δεν είναι όλοι καθάρματα, το ίδιο ισχύει προφανώς και για τους κατοίκους της Σαξονίας – Ανχαλτ. Συνεπώς, το πρόβλημα πρέπει να έχει διαστάσεις που εμείς δεν φανταζόμαστε.

Επειτα η διαφορά νοοτροπίας μεταξύ Δύσης και Ανατολής στη Γερμανία είναι πολύ παλαιότερη από τον διαχωρισμό σε καπιταλιστική και κομμουνιστική, που ακολούθησε το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η διάσπαση του γερμανικού κράτους από τους νικητές απλώς ενέτεινε διαφορές που πάντα υπήρχαν, προσθέτοντας και άλλες. Θυμάμαι πάντα έναν ευγενέστατο άνθρωπο, που είχε υπηρετήσει ευδοκίμως ως πρεσβευτής της Γερμανίας σε δύσκολες εποχές για εμάς, ο οποίος μου έλεγε, αυτολεξεί, ότι νιώθει πιο κοντά στους Βέλγους, τους Ολλανδούς, ακόμη και στους Γάλλους (τι φρίκη, Θεέ μου!) παρά στους Πρώσους, τους Σάξονες και τους Πομερανούς. Δεν ήταν εκκεντρικότητα εκ μέρους του αυτό. Ηταν η έκφραση μιας πολιτισμικής διαφοράς που υφίσταται από την εποχή των «βαρβάρων» και οφείλεται κυρίως στην επίδραση των Ρωμαίων και αργότερα του Καρλομάγνου.

Η διαφορά των δύο Γερμανιών ήταν πάντα αισθητή, ακόμη και στην ενοποίηση της Γερμανίας το 1871, μετά τον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο του 1870. Αν η ενοποίηση θεωρείται επίτευγμα και ο Μπίσμαρκ μέγας, είναι επειδή αυτός τους επέβαλε την ενοποίηση. Ο βασιλιάς της Πρωσίας, παρότι με την ενοποίηση προβιβάστηκε σε αυτοκράτορα (κάιζερ), ήταν εναντίον μέχρι και την τελευταία στιγμή. Θέλω να πω, δηλαδή, ότι οι διαφορές των Δυτικών από τους Ανατολικούς δεν είναι κάτι που το ανακαλύψαμε χθες. Είναι μια σταθερά στο γερμανικό έθνος.

Το καίριο ερώτημα στην υπόθεση αυτή είναι αν και κατά πόσο το ακροδεξιό AfD επιδέχεται «εξημέρωση». Είναι κάτι που το έχουμε δει να συμβαίνει αλλού. Στην Ιταλία, λ.χ., όταν η Τζόρτζια Μελόνι έγινε πρωθυπουργός, η Ευρώπη έφριξε. Τέσσερα χρόνια αργότερα, όμως, έχει αναδειχθεί ως η μακροβιότερη πρωθυπουργός της Ιταλίας, επειδή πολιτεύεται συστημικά. Θα μπορούσε άραγε να γίνει το ίδιο με το AfD; Δεν ξέρουμε, ωστόσο θα έχει μεγάλη πλάκα αν η Αριστερά αναλάβει ρόλο θηριοδαμαστή της Ακροδεξιάς…