Ο βασιλιάς και η καρικατούρα

Δεν μου ήταν ανέκαθεν συμπαθής ο βασιλιάς Κάρολος. Η μοναδική φορά που τον συνάντησα ήταν πριν από τριάντα πέντε χρόνια, στην αρχή της υπόθεσης Ρούσντι, σε ένα γεύμα στην πρεσβεία του Ηνωμένου Βασιλείου στο Παρίσι. Ο καιρός πέρασε. Ο πρίγκιπας της Ουαλίας έγινε βασιλιάς της Αγγλίας. Και στις 28 Απριλίου 2026 μετέβη στην Ουάσιγκτον, όπου κλήθηκε – γεγονός σπανιότατο, έχει συμβεί μόλις δύο φορές από την ανεξαρτησία των ΗΠΑ – να μιλήσει στο Κογκρέσο.

Ολοι περιμένουν να παραμείνει στον θεσμικό του ρόλο και να τηρήσει την καθιερωμένη βασιλική ουδετερότητα: να μιλήσει χωρίς πραγματικά να μιλήσει, λειτουργώντας ως φωνή της κυβέρνησής του. Ομως, προς γενική έκπληξη, κάνει το αντίθετο. Μιλάει για δημοκρατία και δίκαιο. Υπενθυμίζει ότι ένα ελεύθερο καθεστώς στηρίζεται μόνο στα θεσμικά αντίβαρα και τους ελέγχους. Αναφέρεται στην κλιματική αλλαγή. Στις συμμαχίες που επιβάλλονται στις δημοκρατίες, απέναντι στις δυνάμεις που ανασυστήνουν αυτοκρατορικές λογικές.

Υπενθυμίζει επίσης ότι το ΝΑΤΟ, για το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει εμμονικά ότι δεν έχει λειτουργήσει ποτέ προς όφελος των ΗΠΑ, έσπευσε να τις στηρίξει μετά την 11η Σεπτεμβρίου – η μοναδική φορά στην ιστορία του που ενεργοποιήθηκε το άρθρο 5.

Κατόπιν, μπροστά σε εμβρόντητους Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς, περνάει στην Ουκρανία. Δεν περιορίζεται σε υπαινιγμούς. Παρεμβαίνει. Παίρνει θέση. Διατυπώνει μια θέση που όλο και λιγότεροι τολμούν πλέον να εκφράσουν τόσο καθαρά. Απευθύνει έκκληση όχι μόνο για «δίκαιη και διαρκή ειρήνη», αλλά και για «αταλάντευτη αποφασιστικότητα» όσον αφορά τη «στήριξη της Ουκρανίας» και του «γενναίου λαού της». Η αίθουσα σηκώνεται όρθια. Και υπό το σκυθρωπό βλέμμα του αντιπροέδρου Βανς, που μοιάζει να μην ξέρει πώς να αντιδράσει, τον αποθεώνει, με παρατεταμένο χειροκρότημα, γεγονός σπάνιο για το Καπιτώλιο.

Αμέσως όλα αλλάζουν στην Ουάσιγκτον. Η γοητεία είναι με το μέρος του. Η συμβολική ισχύς επίσης. Ο άνθρωπος που όλοι θέλουν να ακούσουν, να ξαναδούν, να ξανακούσουν, είναι εκείνος.

Η ίδια η πρώτη κυρία, η Μελάνια Τραμπ, δεν έχει μάτια παρά μόνο για τη βασίλισσα και για εκείνον, και μοιάζει να ανακαλύπτει, εμβρόντητη, ότι υπάρχει τρόπος να επιβάλλεσαι σε έναν χώρο χωρίς να υψώνεις τη φωνή, χωρίς να μονοπωλείς την αίθουσα, χωρίς να υπενθυμίζεις κάθε στιγμή ότι είσαι παρών, χωρίς να καταφεύγεις σε χοντροκομμένα αστεία ή σε εκρήξεις χυδαιότητας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, κάνει ό,τι μπορεί. Στριφογυρίζει, αστειεύεται, επιχειρεί να ξαναπάρει τον έλεγχο χτυπώντας φιλικά τον ώμο του βασιλιά, σπρώχνοντας τη βασίλισσα για να σφίξει το χέρι των δικών του υπουργών ή αποκαλύπτοντας – κατά παράβαση κάθε πρωτοκόλλου – την ιδιωτική συνομιλία που μόλις είχε με τον Κάρολο Γ΄ για το Ιράν.

Αλλά τίποτα δεν λειτουργεί. Η προσπάθεια είναι υπερβολικά εμφανής, η χειρονομία υπερβολικά επιτηδευμένη. Η απλή παρουσία αυτού του επιβλητικού βασιλιά τον φέρνει αντιμέτωπο με αυτό που είναι: μια καρικατούρα βασιλιά, με στέμμα από χρυσό χαρτόνι, εμμονικό με την αστραφτερή και γελοία αίθουσα χορού του, με τα όνειρα για μια αψίδα θριάμβου ψηλότερη από εκείνη των Ηλυσίων Πεδίων, με τις πομπώδεις αρχιτεκτονικές του, όπου η υπερβολή υποκαθιστά το στυλ, και με τα νέα του δολάρια που φέρουν το πορτρέτο του.

«No King», φωνάζουν οι αμερικανοί διαδηλωτές που απορρίπτουν τον τραμπικό αυταρχισμό, τις εμμονές του, τις εκρήξεις του, τις προσβολές προς τους δημοσιογράφους, τις γεωπολιτικές του παλινωδίες, τη συνεχή σκηνοθεσία του εαυτού του, τον νεποτισμό του.

Ε, λοιπόν, να. Το θέμα τελείωσε. Διότι εδώ υπάρχει ένας πραγματικός βασιλιάς, που δεν χρειάζεται να το διακηρύξει και που, με την ίδια του την παρουσία, μειώνει τον άλλον στο μηδέν ενός βασιλιά καρνάβαλου. Ο βασιλιάς είναι ο Κάρολος. Και εκείνος δεν θα είναι ποτέ παρά μια καρικατούρα αυταρχικού ηγεμόνα, που κυβερνάει έναν κόσμο καθ΄ οδόν προς την καταστροφή.