Ο συνάδελφος ΤΝ

Θα διαβάζατε ένα μυθιστόρημα γραμμένο από μια (πολύ) έξυπνη μηχανή; Θα εμπιστευόσασταν ένα μέσο ενημέρωσης που τα κείμενά του δεν συντάσσονται από δημοσιογράφους αλλά από μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης; Θα αγαπούσατε ένα τραγούδι που έχει συνθέσει μια ανώνυμη εφαρμογή; Θα ψηφίζατε έναν πολιτικό που εκφωνεί ομιλίες που δεν «όζουν λύχνου», όπως κορόιδευε ο Πυθέας τον Δημοσθένη, αλλά κάνει μπαμ ότι είναι γραμμένες από το ChatGPT; Θα εμπιστευόσασταν έναν ηγέτη που το πρόγραμμά του το έχει συντάξει ο Claude;

Ενα δημοσίευμα του «Economist» την περασμένη Παρασκευή άναψε φωτιές. Η έρευνα του περιοδικού βρήκε ότι μία στις δέκα λέξεις που ακούστηκαν στο βρετανικό κοινοβούλιο και μία στις επτά που ακούστηκαν στην αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων ήταν πιθανότατα προϊόντα ΑΙ.

Χρησιμοποιώντας μια εφαρμογή που ανιχνεύει παρέμβαση τεχνητής νοημοσύνης σε κείμενα, ο «Economist» διαπίστωσε μια απότομη αύξηση της παρουσίας τεχνητής νοημοσύνης στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις, από 4% το 2025 σε 10% εφέτος.

Στην Ολλανδία, ο πρωθυπουργός υπέστη μια μικρή ξεφτίλα όταν μια εφημερίδα ανακάλυψε ότι πολλές αναρτήσεις του, ανάμεσά τους μια συλλυπητήρια στην επέτειο ενός αεροπορικού δυστυχήματος και μια απολογία για το αποικιακό παρελθόν της χώρας είχαν συνταχθεί από chatbot. Στη Νορβηγία το ένα τρίτο των νομοσχεδίων, που έρχονται προς ψήφιση στη Βουλή, έχει ως συντάκτη κάποια εφαρμογή ΑΙ.

Η εφαρμογή που ανιχνεύει ΑΙ σε κείμενα, βέβαια, είναι κι αυτή προϊόν ΑΙ – και μπορεί να κάνει λάθος. Ενας φίλος τη δοκίμασε (είναι η Pangram, αν θέλετε να παίξετε κι εσείς) σε διάφορα δημοσιευμένα κείμενα και ξαφνιάστηκε όταν του έβγαλε ως πιθανό προϊόν τεχνητής νοημοσύνης ένα κείμενο του…2009!

Κι έπειτα, δεν γίνεται να καταστούμε οι γραφιάδες λουδίτες. Ολοι χρησιμοποιούμε, όλο και περισσότερο – και πολύ καλά κάνουμε – τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης στην έρευνα, τη διασταύρωση, τη μετάφραση και την επαλήθευση. Ασε που μερικά κείμενα θα ήταν πολύ καλύτερα αν αφήναμε τη σύνταξή τους στην ΑΙ. Οι ακατανόητες οδηγίες χρήσης κάποιων συσκευών θα ήταν σίγουρα πιο καλογραμμένες από το δικό της χέρι.

Κάπου, όμως, πρέπει να μπει ένα όριο. Αλλά πού; Ο «Economist» ομολογεί ότι δεν έχει απάντηση. Διατυπώνει, απλώς, μια θέση: Πως η πράξη της γραφής είναι επώδυνη γιατί περιέχει τη βάσανο της σκέψης, της αποκρυστάλλωσης των σκέψεων σε κείμενο. «Οι φοιτητές που αναθέτουν στον Claude να γράφει τις εργασίες τους θα χάσουν την ικανότητα να συλλογίζονται και οι πολιτικοί που αναθέτουν στην ΤΝ να δομεί τα επιχειρήματά τους θα είναι λιγότερο ικανοί να αντιλαμβάνονται τις συνέπειές τους».

Δεν είναι παρά μια όψη της μεγάλης συζήτησης που διεξάγεται στον κόσμο σήμερα. Ο Τραμπ και ο Σι, ο Αλτμαν, ο Αμοντέι και ο Μασκ, ακόμη και ο Πάπας στη Ρώμη με αυτό ασχολούνται. Με το πώς η θαυμαστή πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης θα μείνει κάτω από τον ανθρώπινο έλεγχο. Αλλά είναι μια συζήτηση που ίσως πρέπει να αρχίσουμε να οργανώνουμε κι εμείς, στη δική μας μικρή, κακόφημη γειτονιά των δημοσιογράφων.

Πέρασε μάλλον απαρατήρητο ένα εύρημα της πρόσφατης έκδοσης της ετήσιας έρευνας του πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του Ινστιτούτου Ρόιτερς για τα μίντια: πως η Ελλάδα είναι μία από τις τρεις πρώτες χώρες στον κόσμο στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως βασικού μέσου ενημέρωσης!

Οι συμπολίτες που ρωτούν μια εφαρμογή ΑΙ να τους πει τα νέα (12% ήδη), είναι – στην Ελλάδα – περισσότεροι από εκείνους που συντηρούν τη γοητευτική συνήθεια να διαβάζουν εφημερίδα. Αυτή είναι μία ακόμη από τις πολλές ιδιαιτερότητες του ελληνικού μιντιακού τοπίου. Εχουμε το παγκόσμιο ρεκόρ στη χρήση των social media ως βασικής ή αποκλειστικής πηγής ενημέρωσης.

Eίμαστε εκείνοι που εμπιστευόμαστε τη χειραγώγηση της πληροφόρησής μας από έναν άγνωστο και σκοτεινό αλγόριθμο, για να μην την εκχωρήσουμε σε κάποιον που ξέρουμε και μπορούμε να επαληθεύσουμε. Eίμαστε, έτσι κι αλλιώς, οι πρώτοι στη δυσπιστία προς τα μέσα που χρησιμοποιούμε. Τώρα προκύπτει ότι είμαστε και πρωτοπόροι στη χρήση της ΤΝ ως μέσου ενημέρωσης.

Εδώ, όμως, προκύπτει ένα πρόβλημα πολύ πρακτικό, οικονομικής φύσης – πέρα από τα μεγάλα φιλοσοφικά και οντολογικά που συζητούνται.

Το είχε θέσει πρώτος, σε μια ομιλία που είχε κάνει πάταγο, ο εκδότης των «Τάιμς της Νέας Υόρκης»: Αν οι πολίτες εμπιστεύονται μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης για την ενημέρωσή τους και οι μεγάλες εταιρείες των τρισεκατομμυριούχων που ελέγχουν την πρόοδο της ΤΝ εξακολουθούν να λεηλατούν τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης για να αντλούν περιεχόμενο, χωρίς να πληρώνουν δεκάρα, ποιος θα παράγει νέο δημοσιογραφικό περιεχόμενο και ποιος θα χρηματοδοτεί την παραγωγή του; Από πού θα αντλεί ο συνάδελφος ΤΝ περιεχόμενο για να βρίσκει, με ταχύτητα αστραπής, απαντήσεις στις ερωτήσεις σας;