Ο Εμφύλιος ως καταφύγιο

Τις τελευταίες μέρες η ΝΔ, διά του υπουργού Υγείας, της Ομάδας Αλήθειας και εκλεκτών αρθρογράφων της, επανέφερε τον Εμφύλιο. Η κίνηση δεν είναι τυχαία ούτε μεμονωμένη. Καταρχάς έχει ξεκάθαρο καταμερισμό εργασίας. Το ψηφιακό κύκλωμα παράγει το «σκληρό» υλικό, η κυβέρνηση το ντύνει θεσμικά και οι αρθρογράφοι με «ανεξάρτητη άποψη», βάζοντας ξανά στο κέντρο της επικαιρότητας ένα αφήγημα νικητών – ηττημένων, την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση διαχειρίζεται φθορά και ανταγωνισμό με την Ακροδεξιά.

Θα πείτε ότι το ίδιο έκανε κι ένα μέρος του ΣΥΡΙΖΑ κάποτε. Σωστό· όμως το πλήρωσε. Τότε υπήρχε πιο συμπαγής ενιαία αντιπολίτευση, ΜΜΕ που δεν δίσταζαν να ασκήσουν πίεση και μια κοινωνία σε επιβιωτική κρίση. Σήμερα η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και η άνοδος της Ακροδεξιάς έχει κανονικοποιηθεί, οπότε η ίδια ρητορική περνάει σήμερα χωρίς το ίδιο κόστος. Αυτό δεν είναι απόδειξη γενικής αδυναμίας απέναντι στην εξουσία· είναι όμως απόδειξη ότι η εξουσία έμαθε να την ασκεί χωρίς να πληρώνει τίμημα.

Επίσης κρύβει μια ειρωνεία που η Δεξιά αποφεύγει να δει.

Παραπονιέται μόνιμα ότι έχασε τη μάχη στην τέχνη, στα πανεπιστήμια, στη διανόηση. Κι όμως εκεί που μετράει σήμερα πολιτικά – στη ροή, στα social media, στην ταχύτητα αναπαραγωγής μιας ανάρτησης – κυριαρχεί σχεδόν ανενόχλητη. Οπότε το παράπονο για πολιτισμική ήττα λειτουργεί ως άλλοθι μιας κυριαρχίας που ασκείται κανονικά στο πεδίο που μετράει, αυτό του πολλαπλασιασμού των επικοινωνιακών μηνυμάτων της. Εξάλλου μια κυβέρνηση δεν χρειάζεται να «τιμήσει» τη νικήτρια πλευρά ενός εμφυλίου, αφού η πλευρά είναι ήδη η θεσμική συνέχεια του κράτους. Αυτή είναι το κράτος και η θεσμική εθνική αφήγηση, οπότε δεν μιλάμε για «διόρθωση ισορροπίας» έναντι των ηττημένων, αλλά για μια επανάκτηση εδάφους από θέση ισχύος.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μετέχει προσωπικά σε αυτόν το διάλογο. Αλλά είναι ο μόνος με την εξουσία να δώσει τέλος στην αναβίωση του μετεμφυλιακού λόγου. Η σιωπή του, λοιπόν, δεν είναι ουδετερότητα· είναι η γνωστή τακτική της ανάθεσης. Αφήνει άλλους να μιλήσουν τη γλώσσα αυτή, με σκοπό να οριοθετήσει το ποιος ανήκει στο «εμείς» της χώρας και ποιος όχι. Ο αδελφοκτόνος πόλεμος στα χέρια του γίνεται ένα εργαλείο διακυβέρνησης και η εξουσία δεν είναι ποτέ αθώα όταν διαλέγει – έστω σιωπηλά – να τον χρησιμοποιεί.​​​​​​​​​​​​​​​​

Keywords