Μοιραίοι ριζοσπαστισμοί

Με κυβερνητικούς παράγοντες να δημιουργούν την εντύπωση ότι κατά βάθος εύχονται τα σημερινά διεκδικητικά συλλαλητήρια να εκφυλιστούν σε ταραχές ικανές να συσπειρώσουν τους νοικοκυραίους υπό τη σημαία του κυβερνώντος κόμματος, ήταν αναμενόμενο ότι δεν θα άφηναν να χαθεί η ευκαιρία που τους πρόσφερε η δήλωση «και στα δικά μας», με την οποία σχολίασε την εξάπλωση των επεισοδιακών κινητοποιήσεων στην Ευρώπη το νεαρό μέλος της ΕΛΑΣ Σταύρος Λαμπρινίδης-Σταχτός.

Εστω και τραβηγμένο από τα μαλλιά, θα μπορούσε πράγματι να εκληφθεί ως ένδειξη επιστροφής στις ρίζες του αριστερού ριζοσπαστισμού, ύστερα από ένα σύντομο όσο και ανολοκλήρωτο άνοιγμα στο πολιτικό Κέντρο. Μέχρι στιγμής και όχι τυχαία, το τελευταίο δεν φάνηκε να έχει αποδώσει τους αναμενόμενους δημοσκοπικούς καρπούς. Ούτε να δείχνει αυξημένες πιθανότητες να τους αποδώσει στο κοντινό μέλλον. Πολύ περισσότερο που αυτό προδιαγράφεται να ανατέλλει υπό την ηγεμονία ενός παντού ανερχόμενου ριζοσπαστισμού. Είτε δεξιάς, κατά πρώτο λόγο, είτε και αριστερόστροφης έμπνευσης. Ετσι συνέβη στην Αμερική, έτσι μοιάζει να συμβαίνει και στην Ευρώπη. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι γίνεται ευκολότερη για τον Τσίπρα η απάντηση που καλείται να δώσει στο στρατηγικότερο εκλογικό δίλημμά του.

Η παταγώδης αποτυχία του Μακρόν να δώσει μια νέα πνοή στις δυνάμεις του ευρωπαϊκού μεταρρυθμιστικού Κέντρου συνιστά ασφαλώς το σκοτεινό αντιπαράδειγμα που καθιστά απωθητική κάθε ιδέα να καταστεί η στρατηγική του μεσαίου χώρου οδηγός για την ανάσχεση της δυναμικής του νέου ριζοσπαστισμού. Ισως, μάλιστα, να ήταν αυτός ο λόγος για τον οποίο ο Τσίπρας απέφυγε να αποδοκιμάσει το εκ Βόλου ορμώμενο νεαρό στέλεχος της ΕΛΑΣ, που, ούτως ή άλλως, μάλλον κάτι άλλο από αυτό που του αποδόθηκε ήθελε να πει.

Αλλά η μεγάλη ιστορική πρόκληση για τις δυνάμεις της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης παραμένει: είναι να πετύχουν εκεί όπου απέτυχαν οι νεοφιλελεύθεροι ακρο-κεντρώοι. Να ανακόψουν, δηλαδή, την ανοδική δυναμική της Ακροδεξιάς, σχηματίζοντας ένα συμπαγές κοινωνικό μέτωπο το οποίο, μαζί με το δικαίωμα στη μέγιστη δυνατή ασφάλεια των πιο ευάλωτων, θα μάχεται και για τη μεγάλη ιδέα της Δημοκρατίας η οποία είναι η σφυρηλάτηση του κοινωνικού δεσμού που συνδέει το άτομο με το «μαζί» ενός αλληλέγγυου κοινωνικού συνόλου. Αυτόν τον δεσμό κατέλυσε ο Μακρόν, όταν έδειχνε στον άνεργο νέο να διασχίσει τον δρόμο για να βρει μόνος του δουλειά και κατηγορούσε τα «κίτρινα γιλέκα» για κηφήνες επειδή διαμαρτύρονταν για την αύξηση της τιμής των καυσίμων.

Σήμερα δρέπει τα επίχειρα των πολιτικών και των αποφάσεων, όπως ήταν αυτή της διάλυσης της Εθνοσυνέλευσης που απορρύθμισε ταυτόχρονα τις λειτουργίες της πιο σταθερής ευρωπαϊκής δημοκρατίας, όπως ήταν η Πέμπτη Γαλλική. Απορρύθμιση από την οποία δεν συνήλθε ποτέ η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ.

Σε άλλους, όμως, και πρώτα από όλους στη δική του πολιτική οικογένεια θα έρθει οσονούπω ο λογαριασμός. Για να μην απορούμε πώς σωρεύτηκαν όλοι αυτοί οι θυμοί που ξεχύθηκαν στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας πριν διαχυθούν στη συνέχεια στις πόλεις της Ευρώπης. Ούτε ν’ απορούμε γιατί οι νέοι οργίζονται επειδή νιώθουν ότι δεν έχουν πια μέλλον.

Ο πολίτης δεν είναι ένα άτομο που το μόνο που τον νοιάζει είναι οι επαγγελματικές του επιδόσεις. Ούτε ο καθένας είναι προπονητής του εαυτού του. Ούτε το έθνος είναι μια «startup» αποτελούμενη από άτομα τα οποία συμπεριφέρονται ωσάν να είναι ορθολογικοί δρώντες που ανήκουν σε μπλοκ ανταγωνιστικών συμφερόντων.

Είναι, όπως διδάσκει η καθηγήτρια πολιτικής φιλοσοφίας Myriame Revault d’ Allone, όντα που γνωρίζοντας τι τα συνδέει με τους άλλους, εργάζονται εντός δικαίων θεσμών για να πραγματώσουν τις επιλογές τους. Μήπως μ’ αυτή την έννοια θα έπρεπε να ευχηθούμε κι εμείς «και στα δικά μας»; Μήπως, με άλλα λόγια, θα αυξάνονταν έτσι περισσότερο οι πιθανότητες να εξορκιστεί το κακό που επωάζεται σα φίδι;