Η παγίδα της βίας χαμηλής έντασης

Στην Ελλάδα του 2026 μοιάζει δυστοπικό μια γυναίκα να δολοφονείται στο σπίτι της λόγω επίθεσης με γκαζάκια. Στην Ελλάδα που έχει ακόμη ανοιχτές της πληγές του εγκλήματος της Μαρφίν, του γεγονότος της πολιτικής βίας των αρχών του 21ου αιώνα. Στη Μαρφίν πέταξαν μολότοφ «εναντίον του κεφαλαίου και των τραπεζών» με τους εργαζόμενους μέσα, γνωρίζοντάς το. Στη Θεσσαλονίκη, έβαλαν γκαζάκια για να κάψουν το αυτοκίνητο έξω από το σπίτι στελέχους της ΝΔ και είχαμε τη χειρότερη δυνατή κατάληξη. Αν υπάρξει κάποια προκήρυξη πιθανότατα θα έχει αναφορές «στη δικαιοσύνη που χειραγωγείται, στο παρακράτος του Μητσοτάκη, στην εγκληματική οργάνωση του ΟΠΕΚΕΠΕ κ.ά.».

Δεν μπορούμε άλλο να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η Ελλάδα έχει διαχρονικό ζήτημα πολιτικού βίαιου εξτρεμισμού, κυρίως από το αριστερό και το αναρχικό άκρο, από τις πρώτες ημέρες της Μεταπολίτευσης. Δεν αρκεί όμως αυτή η παραδοχή. Πρέπει να καταλάβουμε πως έχουμε ως κοινωνία και πολιτεία εγκλωβιστεί στην παγίδα «της χαμηλής έντασης βίας». Αυτή που πολιτικοί και κόμματα έχουν κατά περιόδους χαρακτηρίσει «πολιτικό ακτιβισμό», «δικαίωμα στη διαμαρτυρία», «αγωνιζόμενη νεολαία», «ανοησίες ημι-πιτσιρικάδων».

Ναι, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα τρικάκια και στο περίστροφο και ανάμεσα στα γκαζάκια και στη ρουκέτα. Ολα όμως, εκτός από τα τρικάκια, μπορούν να σκοτώσουν. Αλλά και τα τρικάκια, πολλές φορές έχουν στοχοποιήσει και ανοίξει τον δρόμο στη βία υψηλής έντασης.

Ακόμη και αν υπάρχει και σωστά ποινικός διαχωρισμός μεταξύ χαμηλής και υψηλής έντασης βίας, στη δημοκρατική αντίδραση δεν μπορούμε να τον κάνουμε, γιατί η βία και η ριζοσπαστικοποίηση είναι ένα μονοπάτι. Όταν στεκόμαστε αμήχανοι έναντι στις καταστροφές, στους βανδαλισμούς και στους τραμπουκισμούς, το συνειδητοποιούμε ή όχι, στρώνουμε τον δρόμο στα γκαζάκια, στις μολότοφ και στους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Η αντιμετώπιση της βίας πρέπει να είναι ολιστική και αναλογική, αλλά να καλύπτει όλο τον κύκλο του βίαιου εξτρεμισμού, μέχρι την τρομοκρατία.

Υπάρχει και μια δεύτερη παγίδα από την οποία πρέπει επιτέλους να βγούμε. Την αποτυπώνει με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο η περίφημη φράση «έχει σημασία από ποια πλευρά είσαι όταν πέφτουν οι μολότοφ». Τη μολότοφ την πετάς ή σου την πετούν, δεν υπάρχει άλλη πλευρά και δεν μπορούμε να συνεχίζουμε τον κύκλο της καλής και της κακής βίας. Πρέπει να μπει ένα τέλος σε όλο αυτό και η ευθύνη των πολιτικών κομμάτων είναι μεγάλη.

Το τελευταίο διάστημα η ριζοσπαστικοποίηση και η κινητοποίηση του βίαιου ακροαριστερού και αναρχικού χώρου έχει ενταθεί. Ο αντισημιτισμός και το νέο κύμα αντι-αμερικανισμού με αφορμή τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν λειτουργούν ως καταλύτες. Σε μια πολλαπλασιαστική συνθήκη στο αντισυστημικό υπόβαθρο που υπάρχει στη χώρα μας. Η πόλωση και ο τοξικός δημόσιος διάλογος που πολλές φορές θυμίζει ακραία αντιπαράθεση εντείνουν τη μισαλλοδοξία και διεγείρουν τη βία. Πρέπει όλες οι δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις να κάνουν ένα βήμα πίσω και να υποχωρήσει η ακραία πόλωση.

Τέλος, η απειλή της διεθνούς τρομοκρατίας είναι σημαντική και πρέπει οι Αρχές ασφαλείας να επαγρυπνούν και το κάνουν. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η κύρια απειλή από τον βίαιο εξτρεμισμό και την τρομοκρατία για την Ελλάδα είναι εγχώρια και κυρίως από τον ακροαριστερό και αναρχικό βίαιο χώρο.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ