Η γέννηση του Ολυμπιακού

Κάποτε στον Πειραιά μετρούσαμε πλοία. Μετά αρχίσαμε να μετράμε τίτλους. Μετά χάσαμε το μέτρημα και στα δύο.

Υπάρχουν βιβλία που γράφονται για να θυμηθούμε την ιστορία. Και υπάρχουν βιβλία που μας θυμίζουν γιατί η ιστορία έχει σημασία. Το βιβλίο «Η γέννηση ενός Θρύλου» του Νίκου Γαβαλά (Ελληνοεκδοτική, 2026) ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Γιατί ο Νίκος δεν μας μιλά απλώς για την ίδρυση ενός συλλόγου. Μας γυρίζει στον Πειραιά μιας άλλης εποχής.

Μας θυμίζει πρόσωπα αξέχαστα. Που μικρός γνώρισα. Τους θείους μου και τον πατέρα μου. Τον Μέρμηγκα, τον Κλειδουχάκη, τον Βούρβουλη, τον Καλούδη, τον Αχ. Γραμματικόπουλο, τον Λεκκό, τον Αλεκάκη, τον Αρη Χρυσαφόπουλο, τον Κουράντη. Τόσους άλλους.

Κι από αντιπάλους, τον Λουκά Πανουργιά, τον Απόστολο Νικολαΐδη, τον Κλεάνθη Βικελιδη του Αρη, που είχαμε φιλοξενήσει στο σπίτι, και που μου το θύμισε ο αξέχαστος Αλκέτας Παναγούλιας – του το είχε πει ο ίδιος πίνοντας μαζί καφέ πριν από χρόνια στην Ουάσιγκτον. Στον Πειραιά του λιμανιού, των γειτονιών, των προσφύγων, της εργατιάς, της φιλοδοξίας. Εναν Πειραιά όπου οι άνθρωποι μπορεί να μην είχαν πολλά, είχαν όμως κάτι που συχνά αποδεικνύεται πολύ ισχυρότερο. Είχαν την ανάγκη να ανήκουν κάπου και να δημιουργήσουν κάτι δικό τους.

Και κάπου εκεί εμφανίζεται μια μπάλα. Μια παρέα. Μια ιδέα. Και τελικά ένα όνομα: Ολυμπιακός. Σήμερα λέμε Ολυμπιακός και αμέσως ακολουθεί η λέξη Θρύλος. Αλλά τότε δεν υπήρχε κανένας Θρύλος. Υπήρχαν άνθρωποι που έπρεπε να πείσουν, να οργανώσουν, να αγωνιστούν, να κερδίσουν, να χάσουν και να ξαναπροσπαθήσουν.

Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα του βιβλίου: Κανένας θρύλος δεν ξεκινά ως θρύλος. Ξεκινά ως ιδέα. Και γίνεται θρύλος όταν μια ολόκληρη κοινότητα αποφασίζει να την κάνει δική της. Ο Ολυμπιακός έγινε κάτι περισσότερο από ποδοσφαιρική ομάδα γιατί έγινε μέρος της ταυτότητας του Πειραιά. Και ο Πειραιάς, βέβαια, δεν θα μπορούσε να αφήσει τα πράγματα τόσο απλά! Γιατί εδώ μιλάμε για το λιμάνι. Και στο λιμάνι υπάρχει πάντα ανταγωνισμός. Πλοία που έρχονται, πλοία που φεύγουν, φορτία που φορτώνονται, φορτία που ξεφορτώνονται… Και κάποιος πρέπει πάντα να είναι πρώτος! Ισως γι’ αυτό ο Ολυμπιακός ταίριαξε τόσο καλά με τον Πειραιά.

Γιατί ο Πειραιάς δεν είναι απλώς μια πόλη που βλέπει τη θάλασσα. Είναι μια πόλη που κοιτάζει πάντα προς τα έξω.

Και ο Ολυμπιακός, από την πρώτη του ημέρα, κουβαλούσε αυτή την εξωστρέφεια, αυτή τη φιλοδοξία, αυτή την πεποίθηση ότι μπορεί να σταθεί απέναντι σε οποιονδήποτε.

Το βιβλίο του Νίκου Γαβαλά μας θυμίζει λοιπόν κάτι που εύκολα ξεχνάμε. Οτι πίσω από κάθε μεγάλο σύμβολο υπάρχουν άνθρωποι. Πίσω από κάθε μεγάλη επιτυχία υπάρχει μια αρχή. Και πίσω από κάθε θρύλο υπάρχει κάποιος που κάποτε είπε: «Γιατί όχι; Ας το προσπαθήσουμε». Και ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο μάθημα της ιστορίας του Ολυμπιακού.

Δεν γεννήθηκε μέσα στη δόξα. Γεννήθηκε μέσα στην προσπάθεια. Και γεννήθηκε εδώ. Στον Πειραιά. Στο λιμάνι.

Εκεί όπου, όπως ξέρουμε, ακόμη και τα όνειρα ταξιδεύουν.

Μόνο που αυτό το όνειρο δεν έφυγε ποτέ. Εμεινε στον Πειραιά – και έγινε Θρύλος. Στους δρόμους, στις εξέδρες, στα καφενεία, στις παρέες. Και φυσικά, στις ερυθρόλευκες Κυριακές. Γιατί μπορεί να αλλάξουν οι παίκτες, τα γήπεδα και οι εποχές. Αλλά στον Πειραιά υπάρχει μια σταθερά: πάντα θα βρεθεί κάποιος να σου πει «θυμάσαι τότε που…» – και ξαφνικά είσαι πάλι είκοσι χρόνων.

Στον Πειραιά έμαθα δύο πράγματα: ότι όλα τα ταξίδια κάποτε τελειώνουν και ότι για τον Ολυμπιακό πάντα υπάρχει άλλη μια Κυριακή. Ευχαριστούμε τον Νίκο Γαβαλά για το ταξίδι πίσω σε εκείνη την εποχή. Και κυρίως, τον ευχαριστούμε γιατί μας θυμίζει κάτι που οι Πειραιώτες ξέρουν καλά: οι μεγάλες ιστορίες μπορεί να αρχίζουν με μια μικρή παρέα· αλλά όταν έχουν μέσα τους πάθος, κάποτε κατακτούν ολόκληρη πόλη, ίσως και χώρα!