Η διάκριση είναι πραγματική

«Η αξία του ανθρώπου είναι η ίδια ανεξαρτήτως φύλου» υποστηρίζει η δικηγόρος Μαρία Γρατσία (ο εγκέφαλος της Μαρίας Καρυστιανού) και έχει δίκιο. Για τον λόγο αυτόν, είναι επιφυλακτική, αν όχι αρνητική, στην εισαγωγή του συγκεκριμένου όρου, επειδή «εισάγει μια διάκριση». Και σε αυτό έχει δίκιο· πράγματι, η νομοθετική θέσπιση της γυναικοκτονίας ως εγκλήματος διαφορετικού από την ανθρωποκτονία θα εισήγαγε μια διάκριση.

Ομως η διάκριση αυτή είναι πραγματική. Είναι, κατ’ αρχάς, βιολογική, δεδομένου ότι οι άνδρες είναι περισσότερο μεγαλόσωμοι και δυνατοί από τις γυναίκες. Είναι επίσης πολιτισμική: «Η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα» γράφει ο Απόστολος Παύλος (ο Λένιν του χριστιανισμού) στην προς Εφεσίους επιστολή του, ο οποίος γενικώς δεν συμπαθούσε ιδιαιτέρως τις γυναίκες, όπως καταλαβαίνουμε από τις επιστολές του, και προτιμούσε τη συντροφιά του Τιμόθεου και του Τίτου. Αυτή η διάκριση, λοιπόν, που είναι πραγματική πώς αντιμετωπίζεται;

Για την κυρία Γρατσία και όσους συμφωνούν μαζί της, το πρόβλημα μάλλον δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αντιμετώπιση. Εμμένουν στη φιλοσοφική διάστασή του και παραβλέπουν την πραγματική. Για την ακρίβεια, θυσιάζουν την πραγματική διάσταση για χάρη της φιλοσοφικής. Ομως το πρόβλημα υπάρχει και κάθε τόσο εκδηλώνεται για να μας θυμίσει ότι έχει διακριτά χαρακτηριστικά, λόγω των οποίων το αναγνωρίζεις αμέσως: Κατά κανόνα, το διαπράττουν άνδρες που μεταχειρίζονται τις γυναίκες τους σαν ιδιοκτησία, βασιζόμενοι στον συστηματικό εκφοβισμό, την ψυχολογική ταπείνωση και τη βία.

Κατά κανόνα οι δράστες είναι «άντρακλες» παλαιάς κοπής, όπως έλεγε ένας υφυπουργός των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, ο οποίος σήμερα ασχολείται επαγγελματικά με την αστρολογία. Δεν είναι θέμα «ερωτικού πάθους», όπως το έλεγαν παλιά. Είναι και αυτό οπωσδήποτε, αλλά εν μέρει. Πρωτίστως και κυρίως είναι θέμα αντίληψης, εκ μέρους των δραστών, για τον κοινωνικό ρόλο τους. Αυτό κάνει τις γυναικοκτονίες να διαφέρουν από τις κοινές ανθρωποκτονίες. Αυτό, λοιπόν, για να αλλάξει χρειάζεται ειδική μεταχείριση από τον νόμο ώστε το κτήνος να έχει επίγνωση των συνεπειών. (Υπό την προϋπόθεση, ασφαλώς, ότι ένα κτήνος μπορεί να έχει επίγνωση…)

Καταλαβαίνω, όμως, τις πρακτικές δυσκολίες που συνεπάγεται η αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως διακριτού αδικήματος. Πρώτον, επειδή δεν είναι καθόλου απλό να οριστεί νομικά το συγκεκριμένο αδίκημα. Δεύτερον, επειδή το έγκλημα θα πρέπει να αποδειχθεί στο δικαστήριο, και ούτε αυτό είναι απλό. Ο κάθε συνήγορος κατηγορουμένου για γυναικοκτονία θα αγωνίζεται να αποδείξει ο πελάτης του (σ.σ.: το «εντολέας» είναι του ποπού, μετά συγχωρήσεως, λες και οι δικηγόροι δουλεύουν για την ψυχή της μαμάς τους) διέπραξε ανθρωποκτονία και όχι γυναικοκτονία. Αν, δε, ο ορισμός της γυναικοκτονίας είναι ελαττωματικός, ελλιπής ή ό,τι άλλο, τότε ουαί και αλίμονο. Πάντως, η δυσκολία του εγχειρήματος δεν είναι λόγος για να αγνοούμε το πρόβλημα. Πρέπει να το αντιμετωπίσουμε ως κοινωνία, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι στην προσπάθεια αυτή θα γίνουν λάθη.

Υστερόγραφο. Με την ευκαιρία που δίνει το συγκεκριμένο θέμα, να επισημάνω κάτι το οποίο συνήθως παραβλέπουμε, επειδή ο «Επιτάφιος» του Περικλέους είναι μέρος της εθνικής ιδεολογίας μας. Στην προτελευταία παράγραφο του «Επιταφίου» ο Περικλής απευθύνεται στους συγγενείς των νεκρών και καταλήγει με μια παραίνεση στις γυναίκες: «Αν πρέπει να μιλήσω και για την αρετή των γυναικών που χήρεψαν, με λίγα λόγια προτροπής θα πω ό,τι χρειάζεται. Μη φανήτε κατώτερες από τη γυναικεία φύση σας. Αυτό είναι η μεγάλη σας δόξα καθώς και το να μην ακούγεται το όνομά σας, μεταξύ των ανδρών, ούτε για καλό ούτε για κακό», (μετάφραση Αγγελου Βλάχου). Με δυο λέξεις, μην υπάρχετε.

Να τονίσω ότι αυτό δεν μειώνει στο ελάχιστο την πανανθρώπινη αξία του «Επιταφίου». Ηταν άλλες εποχές τότε, η δουλεία, λ.χ., εθεωρείτο φυσική κατάσταση. Επίσης μην ξεχνάμε ότι στην αρχαία Ελλάδα η θέση των γυναικών ήταν περιορισμένη στην αναπαραγωγή και τα οικιακά, όλα τα άλλα τα έκαναν μεταξύ τους οι άνδρες. Ως γνωστόν, ο έρωτας ήταν ανακάλυψη των αρχαίων Ελλήνων, αλλά οι Ρωμαίοι τον επεξέτειναν και μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ηταν πιο συμπεριληπτικοί…