Φρίντριχ Μερτς

Οταν κυνηγούσε τις ψήφους που θα τον οδηγούσαν στην καγκελαρία, αυτοσυστηνόταν ως δυναμικός, συνεπής, εργατικός κι ευθύς – οι επικριτές του, πάλι, τον περιέγραφαν σαν κάποιον χοντρόπετσο, αλαζόνα κι ευέξαπτο. Τη Δευτέρα, παραδέχθηκε πως φταίει κι εκείνος που η Ακροδεξιά πήρε 43,8% στη Σαξονία-Ανχαλτ. «Πρέπει να προσπαθήσουμε – κι εγώ προσωπικά – να συνδεθούμε βαθύτερα με τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου ολόκληρου του φάσματος των συναισθημάτων τους», είπε. Βέβαια, εμφανίζεται διατεθειμένος να συζητήσει μόνο «λεπτομέρειες» της αντιδημοφιλούς μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος που προωθεί. Παρότι στις διαφάνειες των γκάλοπ φαίνεται καθαρά πως αυτή δεν αρέσει καθόλου στο εκλογικό σώμα. Ο Φρίντριχ Μερτς κέρδισε τον τίτλο του μεγάλου χαμένου, αλλά δεν πρόκειται να τελειοποιηθεί από την ήττα του. Γιατί δεν την είδε ως μάθημα.

Το 2018, στην πρώτη καμπάνια που έκανε για να ηγηθεί του CDU (χρειάστηκε τρεις για να τα καταφέρει), υποσχόταν ότι θα μειώσει τα ποσοστά του AfD στο μισό. Τελικά, έπειτα από 16 μήνες καγκελάριος, το δικό του κόμμα έχει απολέσει τη μισή του δύναμη εξαιτίας της Εναλλακτικής για τη Γερμανία. Τα νούμερα της αποδοχής του είναι τα χειρότερα που έχει γράψει ποτέ κάτοχος του αξιώματός του.

Θεωρητικά, ήταν η ιδανική επιλογή για τους Χριστιανοδημοκράτες. Ηταν το πρόσωπο που θα τους έφερνε «πίσω στις ρίζες» τους. Σύζυγος-πρότυπο για πάνω από 40 χρόνια, πατέρας και παππούς, καθολικός, που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του κοντά στη δυτικογερμανική πόλη στην οποία γεννήθηκε. Εγινε γνωστός ζητώντας η λίστα των φόρων να μικρύνει τόσο ώστε να χωράει σε ένα σουβέρ μπίρας. Εξού κι αρκετοί νόμιζαν πως αποτελεί την τέλεια ενσάρκωση των συντηρητικών και φιλο-επιχειρηματικών παραδόσεων της Χριστιανικής Ενωσης, CDU και CSU.

Σύμμαχοί του αναφέρουν πως δεν διστάζει να ρισκάρει. Η ρητορική του απέναντι στη Μόσχα, π.χ., απέχει από την παραδοσιακή «ήπια» γερμανική προσέγγιση της Ρωσίας. Αν και δεδηλωμένος ατλαντιστής, έχει καλέσει το ΝΑΤΟ να γίνει πιο ευρωπαϊκό. Ή, έχει τσακωθεί – όσο γίνεται να τσακωθεί ένας στερεοτυπικός, ψυχρός, Γερμανός – με τον Τραμπ. Παρά την κατρακύλα της δημοτικότητάς του, επιμένει να δηλώνει σφοδρός πολέμιος του λαϊκισμού κι αφοσιωμένος υπερασπιστής του οικονομικού προτεσταντισμού, «προς όφελος των παιδιών και των εγγονιών μας».

Σήμερα, όμως, δεν τον αντιμετωπίζει ως «τον λάθος άνθρωπο για τη θέση σε αυτούς τους καιρούς» μόνο το «Spiegel». Ακόμη και στο CDU πιστεύουν πως είναι «κουτσή πάπια» πλέον. Ο μοναδικός λόγος που επιβίωσε πολιτικά του σοκαριστικού εκλογικού αποτελέσματος στο κρατίδιο της Ανατολικής Γερμανίας είναι επειδή – όπως παρατηρεί η εφημερίδα «Zeit» – η κατάσταση του κόμματος και της κυβέρνησής του είναι τόσο άσχημη, που κανείς δεν θέλει να αναλάβει το πόστο του.

Εχει κατορθώσει να δυσαρεστήσει το 85% των Γερμανών. Μόλις 8% απαντάει ότι είναι ικανός να βρει τον σωστό τόνο για να μιλήσει στον λαό. Η τελευταία μομφή δεν είναι καινούργια. Το ύφος του στελέχους της BlackRock (στην οποία έχει δουλέψει τέσσερα χρόνια) ενοχλούσε από παλιά. Το ίδιο κι η τάση του να επιπλήττει τους πάντες, από τους ομοεθνείς του, που κατά τα λεγόμενά του οφείλουν να εργαστούν περισσότερο, μέχρι τους «μικρούς πασάδες» (όπως έχει αποκαλέσει τα παιδιά μεταναστών), τους πολιτικούς αντιπάλους και τα μίντια.

Πρόκειται για πολιτικό που δεν αντιλαμβάνεται καν πόσο μπορεί να εξοργίσει την κοινή γνώμη. Το 2022, ενώ η οικονομία της άλλοτε οικονομικής υπερδύναμης της Ευρώπης πλησίαζε το χείλος της ύφεσης, πήγε στον χλιδάτο γάμο του τότε υπουργού Οικονομικών πιλοτάροντας το ιδιωτικό του αεροπλάνο. Και τι απάντησε στην κατηγορία πως επιδεικνύει τον πλούτο του κι αδιαφορεί για το περιβάλλον; Οτι το δικινητήριο Diamond DΑ62 καταναλώνει λιγότερα καύσιμα από οποιοδήποτε κρατικό αυτοκίνητο.

Από το βήμα της Μπούντεσταγκ, την Τετάρτη, επιτέθηκε στο AfD. Χαρακτήρισε τις απελάσεις μεταναστών που εισηγούνται οι εξτρεμιστές «εθνοκάθαρση». Κι όχι μόνο, ομολόγησε πως τα εκατομμύρια των εργαζόμενων μεταναστών είναι καίριας σημασίας για τη γερμανική κοινωνία. Ωστόσο, όσοι τον αποδοκιμάζουν είναι πεπεισμένοι πως άργησε να απαρνηθεί την ατζέντα που επέβαλε η Ακροδεξιά στον δημόσιο διάλογο. Για την ακρίβεια, του χρεώνουν ότι την υιοθέτησε.

Ο Μερτς δεν χρειάζεται απλά μια αλλαγή επικοινωνιακής στρατηγικής, ή ένα πιο φιλικό για τον μέσο ψηφοφόρο λεξιλόγιο, προκειμένου να «συνδεθεί» με τον κόσμο και να σταματήσει την πτώση του – που πολλοί εκτιμούν πως είναι αναπόφευκτη, πάντως. Είναι ένας άνιωθος, ο οποίος την περασμένη Κυριακή πιέστηκε να αρχίσει να νιώθει τους πολίτες. Πρέπει να γίνει κάποιος άλλος, δηλαδή.