Εξετάσεις

Η στρατηγική της αριστερής αντιπολίτευσης είναι σχεδόν νεαντερτάλεια στην απλότητά της, σαν ρόπαλο: Να φύγει ο Μητσοτάκης! Αυτό και τελείωσε, παρακάτω δεν έχει. Απαλλαγή! Να φύγει η δυστοπία (sic), να ξεκουμπιστεί το καθεστώς, να πάρει δρόμο η συμμορία κ.λπ. Και μετά; Μετά βλέπουμε· προέχει να φύγει ο Μητσοτάκης. Εξού η δαιμονοποίηση της κυβέρνησης από τους αντιπάλους της, με υπερβολές πέρα από τα όρια της γελοιότητας, καθώς και οι κατά καιρούς θεωρίες συνωμοσίας, πίσω από τις οποίες σέρνεται σύσσωμη η αντιπολίτευση.

Αναμενόμενο είναι αυτό, δεδομένου ότι βάσει της λογικής που διέπει τη συγκεκριμένη στρατηγική, άλλη δυνατότητα δεν υπάρχει πέραν της ακραίας οξύτητας. Γιατί, όταν η στρατηγική σου είναι «να φύγει αυτός και βλέπουμε», είσαι υποχρεωμένος να διεκτραγωδήσεις τόσο υπερβολικά την κατάσταση, ώστε ο ψηφοφόρος να αδιαφορεί για το μετά (ποιος θα κυβερνήσει δηλαδή) και να ενδιαφέρεται μόνο για το τώρα (να φύγει αυτός που έχουμε τώρα). Με άλλα λόγια, η στρατηγική της απαλλαγής, χωρίς την παραμικρή έγνοια για τη συνέχεια, υπαγορεύει την τακτική της υστερίας.

Παρότι οι σκεπτόμενοι γελάνε με τις θεωρίες συνωμοσίας, μη νομίζετε ότι δεν πιάνει τόπο ο σπόρος που σπέρνουν οι τερατολογίες. Αντικειμενικά, οι ανόητοι αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα. Αφού, λοιπόν, εκεί βρίσκονται οι περισσότερες ψήφοι, είναι φυσικό να στοχεύουν εκεί οι συνωμοσιολόγοι, αδιαφορώντας για το επίπεδο όσων θα τους πιστέψουν. Πρόκειται για έναν αγώνα που θα κριθεί από την ποσότητα και όχι από την ποιότητα: όποιος έχει μία ψήφο περισσότερη από τις μισές κερδίζει, έτσι είναι η δημοκρατία. Οπως τα χρήματα δεν έχουν οσμή, που έλεγε ο αυτοκράτορας Βεσπασιανός για τα έσοδα από τη χρήση των δημοσίων ουρητηρίων της Ρώμης, ομοίως και οι ψήφοι στις σύγχρονες δημοκρατίες. Παρακάτω, ένα παράδειγμα της διεισδυτικότητας των θεωριών συνωμοσίας, «βγαλμένο από τη ζωή», κατά το προσφιλές στερεότυπο.

Τέλη Ιουλίου, η Αθήνα έχει αδειάσει· στους δρόμους δεν βλέπεις ψυχή κι εγώ επιστρέφω από τον κτηνίατρο με ένα ταξί. (Διευκρινίζω ότι δεν είχα πάει εκεί για τον εαυτό μου, αλλά για τον σκύλο μου, τον οποίο είχα μέσα στο ειδικό σκεύος για τη μεταφορά…) Ξαφνικά βλέπουμε έναν τουρίστα πάνω σε ηλεκτρικό πατίνι να κινείται αντίθετα στο ρεύμα κυκλοφορίας με το μέγιστο της ταχύτητας. Μένουμε κατάπληκτοι, ο οδηγός και εγώ (ο σκύλος μου ευτυχώς δεν έβλεπε…) και λέμε μεταξύ μας τα αναμενόμενα, λ.χ. πώς είναι δυνατόν να επιτρέπεται η ασυδοσία των ηλεκτρικών πατινιών, πόσο επικίνδυνα είναι όταν πάνω τους βρίσκεται ένα ζωντόβολο χωρίς επίγνωση κ.λπ. «Ναι», λέει τότε ο ταξιτζής, «ξέρετε όμως πόσα βγάζει από τα πατίνια ο Μητσοτάκης;». Αρχικά, μένω άφωνος. Οταν συνέρχομαι, ρωτάω: «Πόσα βγάζει δηλαδή;». Μου εξηγεί εκείνος ότι, αν βγάζει 100 ευρώ τον μήνα από το καθένα και υπάρχουν, ας πούμε, 2.000 πατίνια στην Αθήνα, ο Μητσοτάκης καθαρίζει 200 χιλιάρικα τον μήνα καθαρά. Ευτυχώς, στο σημείο εκείνο είχαμε φτάσει στον προορισμό μας και κατέβηκα. Ο σκύλος μου, ζαβλακωμένος από το εμβόλιο, δεν είχε καταλάβει τίποτα.

Υπάρχει, θέλω να πω, άπλετος χώρος για τέρατα στη φαντασία των ψηφοφόρων. Το ξυλόλιο μπορεί να μας τελείωσε, όμως η όρεξη για να χάψουμε το επόμενο παραμύθι μένει η ίδια – τουλάχιστον σε ένα μέρος του εκλογικού σώματος. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που διαφεύγει από την αντιπολίτευση, σχετικά με τη στρατηγική της απαλλαγής. Ολοι αυτοί που παρουσιάζουν την Ελλάδα ως δυστοπία, παραλείπουν εντελώς από το αφήγημά τους τη χρεοκοπία του 2009. Ολη εκείνη τη φρικτή δεκαετία αυτοί την έχουν αφήσει πίσω, σαν να μη συνέβη ποτέ, σαν να είναι ένα κενό στη συλλογική μνήμη. Η στρατηγική της απαλλαγής δηλαδή, παίρνει ως δεδομένο ότι οι ψηφοφόροι δεν έμαθαν τίποτα από την εμπειρία της κρίσης και εξακολουθούν να πιστεύουν λ.χ. ότι τα κράτη μπορούν να δανείζονται αφειδώς κατά τις ανάγκες τους και ότι τα χρέη αυτά δεν επιστρέφονται, διότι θεωρούνται «επονείδιστα και επώδυνα».

Είναι έτσι όμως ή μήπως είναι εσφαλμένος ο υπολογισμός εκείνων που επενδύουν στο κενό μνήμης; Την απάντηση θα μας τη δώσει το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών. Οι εκλογές που έχουμε μπροστά μας είναι εξετάσεις που θα δώσουμε όλοι στο μάθημα της κρίσης (2009-2018). Να δούμε τι μάθαμε από την περιπέτεια αυτής της δεκαετίας…