Ελλάς, Γαλλία, συμμαχία;

Προχθές το βράδυ, στη Γαλλία, ξαναπαίχτηκε ένα σενάριο βιαιοπραγιών που το είχαμε ζήσει έντονα στην Ελλάδα μετά το 2008 και τα χρόνια της χρεοκοπίας. Μόλις τελείωσαν ειρηνικές κατά βάση διαδηλώσεις, βγήκαν συντονισμένοι στο Παρίσι και σε άλλες πόλεις κουκουλοφόροι με διάθεση να συγκρουστούν με την αστυνομία, να τα σπάσουν και, ίσως, να λεηλατήσουν, όπως και την προηγούμενη εβδομάδα. Εγιναν επεισόδια, υπήρξαν τραυματίες και συλλήψεις. Η νέα κανονικότητα της Γαλλίας έχει πολλή άρνηση της πολιτικής και της οικονομικής πραγματικότητας, πολλή εθελοτυφλία, πολύ φανατισμό και πολλή βία.

Το 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, που μόλις είχε έρθει από τη Γαλλία για να βάλει τις βάσεις της δημοκρατικής μεταπολίτευσης, λάνσαρε το σύνθημα «Ελλάς, Γαλλία, συμμαχία», που μεταξύ άλλων καθρέφτιζε μια επιθυμία η Ελλάδα να γίνει Ευρώπη και, μοιάζοντας στους Γάλλους, να θεμελιώσει μια ανθεκτική ελεύθερη οικονομία και εξίσου ανθεκτικούς δημοκρατικούς θεσμούς, σε περιβάλλον ευρωπαϊκό. Παρότι η πορεία της χώρας μας δεν ήταν ευθύγραμμη, μέσα από κρίσεις και υπαναχωρήσεις το όραμα του Καραμανλή παραμένει ζωντανό. Η ευρωπαϊκή Ελλάδα συνεχίζει να θέτει τους ίδιους στόχους: περισσότερη Ευρώπη, περισσότερη ελεύθερη οικονομία, περισσότερο ισχυρούς θεσμούς.

Τους στόχους αυτούς, η Ελλάδα τους έθεσε εκ νέου έπειτα από μακρά αξιακή και πολιτική κρίση, η οποία περιείχε μια χρεοκοπία, υποχώρηση του κοινωνικού κράτους, πολλή βία και ένα αποσταθεροποιητικό σχέδιο που παραλίγο να υπονομεύσει τον προσανατολισμό της. Από την επόμενη μέρα, η χώρα μοιάζει γοητευμένη από τη σταθερότητα, επιμένοντας σ’ αυτή παρά την αντισυστημική και αποσταθεροποιητική πίεση από αριστερά κι από δεξιά.

Αντίθετα, η Γαλλία, η χώρα πρότυπο των ονείρων του Κωνσταντίνου Καραμανλή κλυδωνίζεται από μια κοινωνική κρίση που ναι μεν είναι πιο σύνθετη αλλά, σε μεγάλο βαθμό, περιέχει τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κρίσης της χρεοκοπίας. Περιέχει δηλαδή γιγάντωση των άκρων και της αντιευρωπαϊκής και ουσιαστικά μηδενιστικής θεώρησης της πολιτικής, μια οικονομία με διαρθρωτικά προβλήματα που λειτουργούν αντιαναπτυξιακά, κοινωνική κρίση που σε ένα βαθμό καθρεφτίζει αυτά τα προβλήματα αλλά μεγεθύνεται από τις επιλογές στην ανάγνωση του κόσμου πολλών πολιτικών δυνάμεων και, ιδίως, από τον μηδενιστικό ιδεασμό μιας ριζοσπαστικής Αριστεράς που έχοντας χάσει την τελεολογική υπόσχεση εξαντλείται σε ανέφικτες υποσχέσεις και εντέλει στον συντονισμό δυνάμεων καταστροφής.

Είναι στρατηγικές ανάλογης ρεαλιστικής βάσης με τις στρατηγικές του αντιμνημονίου στην Ελλάδα. Επρεπε να φτάσουμε στο χείλος της καταστροφής για να συνειδητοποιήσουμε ότι η κρίση δεν πολεμιέται με θρήνους αλλά με ρεαλιστικές πολιτικές που έχουν στόχο τις επενδύσεις, την παραγωγή και τις εξαγωγές – και όχι υποσχέσεις αναδιανομής χρημάτων που δεν υπάρχουν. Η ήττα της αριστερής τελεολογίας, της ακροδεξιάς δαιμονολογίας και του πελατειακού τέρατος επέτρεψε στην ελληνική οικονομία, τα τελευταία χρόνια, να αναπτύσσεται ταχύτερα από πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Προφανώς, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο δεν εξαφανίζεται με πολιτικές διακηρύξεις. Η σύγκλιση απαιτεί χρόνια. Δυστυχώς για τους δημαγωγούς, η αριθμητική δεν συμμετέχει σε κομματικές συγκεντρώσεις. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα κινείται στον αντίποδα της συνταγής που οδήγησε τη χώρα στη χρεοκοπία.

Ποια ήταν αυτή η συνταγή; Ο δανεισμός, η δημοσιονομική εκτροπή και η αποβιομηχάνιση που ήταν τα κυρίαρχα δόγματα στην Ελλάδα μετά το 1981. Ετσι εκτινάχθηκε το δημόσιο χρέος, έτσι συρρικνώθηκε η παραγωγική βάση, έτσι κατακτήσαμε μια εφήμερη ευημερία με δανεικά. Ετσι, στο όνομα της αδυναμίας να κατανοήσουμε τις ευθύνες μας, παραλίγο να πέσουμε στα βράχια.

Τη σκαπουλάραμε; Οχι, όσο οι ιδεοληψίες των άκρων απειλούν τη λογική. Οχι όσο το φάντασμα της γαλλικής εκτροπής πλανιέται πάνω από την ελληνική κανονικότητα.

«Πιάστε τους όλους. Ολους». Κάπως έτσι φαντάζομαι τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, να συντονίζει από μακριά την επιχείρηση σύλληψης των ωφελημένων από τη φοροδιαφυγή περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ στην αλυσίδα αρτοποιείων, που συνελήφθησαν χθες. Τον φαντάζομαι να αγωνιά μην προλάβουν να φύγουν από τη χώρα πολλοί απ’ όσους έχουν προσωποποιηθεί στο κυνήγι του εγκλήματος που, για κάλυψη, μετατρέπεται σε επιχειρηματική δραστηριότητα. Είναι περίπου δύο χρόνια που στην αστυνομία λειτουργεί το τμήμα που ονομάζεται «ελληνικό FΒΙ». Εχω διαβάσει κοροϊδίες, ότι είναι υπερβολικό και φιλόδοξο παρωνύμιο μιας υπηρεσίας της ελληνικής αστυνομίας που τη θεωρούμε δυσκίνητη. Ωστόσο, η δραστηριότητα της ομάδας αυτής επιβεβαιώνει τον λόγο της ίδρυσής της: το οικονομικό έγκλημα έχει την τάση να προσαρμόζεται στις συνθήκες, ζητώντας κάλυψη στη νομιμότητα και άλλοθι στην κοινωνική επιφάνεια. Η εξάρθρωση αυτού του εγκλήματος είναι δύσκολη, επειδή τα άλλοθι αυτών των ανθρώπων είναι δύσκολα ανατρεπόμενα – γύρω τους έχει χτιστεί ένα τείχος από πρόσωπα που τους προσφέρει κάλυψη.

Γι’ αυτό είναι αξιοσημείωτη η συγκεκριμένη δραστηριότητα της αστυνομίας. Οι επιτυχίες της που, λίγα χρόνια πριν, δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι συμβαίνουν στην Ελλάδα.