«Είμαστε όλοι η Μαρικάρμεν»

«Κρατήστε γερά! Να είστε γενναίοι, να αγωνίζεστε, να υπερασπίζεστε ό,τι σας ανήκει και, σας παρακαλώ, να προσέχετε τον εαυτό σας», αναφέρει στο βιντεοσκοπημένο μήνυμα που έστειλε στους συγκεντρωμένους στην Πουέρτα ντελ Σολ η 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από νοσοκομείο της Μαδρίτης, όπου νοσηλεύεται μετά την έξωσή της την Τετάρτη από το διαμέρισμα στην ισπανική πρωτεύουσα στο οποίο ζούσε επί σχεδόν 70 χρόνια. Η έφοδος της αστυνομίας και η απομάκρυνσή της σε φορείο προκάλεσαν σοκ και κατακραυγή, μετατρέποντας την ίδια σε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης που πλήττει τη χώρα της, αλλά και όλη την Ευρώπη.

«Είμαστε όλοι η Μαρικάρμεν», «Ούτε άλλη μια Μαρικάρμεν» αναγράφονται σε πανό στον λεγόμενο «καταυλισμό διαμαρτυρίας» που έχουν στήσει εκατοντάδες διαδηλωτές στην ιστορική πλατεία στην καρδιά της ισπανικής πρωτεύουσας, διεκδικώντας για τρίτη ημέρα χθες την άμεση λήψη μέτρων για αυστηρότερη προστασία των ενοικιαστών, ελλείψει προσιτής στέγασης και εν μέσω εκτίναξης των τιμών από τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις κατοικιών και τη δράση κερδοσκοπικών funds στην εκμετάλλευση ακινήτων.

Διαδηλώσεις με κεντρικό σύνθημα «Εξω οι κερδοσκόποι από τα σπίτια μας!» οργανώνονταν παράλληλα σε διάφορα μέρη της Ισπανίας, ενόψει της σημερινής κρίσιμης συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, όπου η κεντροαριστερή κυβέρνηση Σάντσεθ θα εξετάσει το επονομαζόμενο «διάταγμα Μαρικάρμεν». Μεταξύ άλλων, προβλέπει αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων ενοικίασης και αυστηρότερους περιορισμούς στις εξώσεις. Ωστόσο η έγκρισή του παραμένει αβέβαιη, καθώς η ισπανική κυβέρνηση δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αντίστοιχο διάταγμα είχε απορριφθεί τον περασμένο Απρίλιο.

«Δεν μπορούμε άλλο. Είτε το σύστημα ενοικίασης θα καταρρεύσει, είτε θα πέσει η κυβέρνηση», έγραψε στο Χ η Ενωση Ισπανών Ενοικιαστών, καλώντας τους πολίτες σε μαζική συμμετοχή στον καταυλισμό στην Πουέρτα ντελ Σολ, επίκεντρο το 2011 της διαμαρτυρίας των «Αγανακτισμένων» κατά της λιτότητας και της διαφθοράς. Στέλνοντας μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις ενόψει και των βουλευτικών εκλογών που αναμένονται το 2027, οι διαδηλωτές έχουν στήσει τώρα τις σκηνές τους μπροστά από την υπό ανακαίνιση έδρα της κεντροδεξιάς περιφερειακής κυβέρνησης της Μαδρίτης, η οποία αγόρασε πρόσφατα πολυτελές ρετιρέ 485 τετραγωνικών μέτρων στην περιοχή, έναντι 6,3 εκατομμυρίων ευρώ, ως «προσωρινό γραφείο».

«Η Μαρικάρμεν ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» είπε ενώπιον των διαδηλωτών στην Πουέρτα ντελ Σολ ο ισπανός σκηνοθέτης Πέδρο Αλμοδόβαρ. «Η ισπανική κοινωνία δεν μπορεί να ανεχθεί αυτό το πρόβλημα για ούτε άλλη μία ημέρα. Οι πολιτικοί υπεύθυνοι πρέπει να το λύσουν επειδή αυτοί μας κυβερνούν».

Στην εμβληματική πλατεία της Μαδρίτης, γράφει η «El Pais», είναι επίσης «ακτιβιστές από την Ιρλανδία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, την Αγγλία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία και την Ελβετία». Οι κινητοποιήσεις, εξηγεί, συνέπεσαν χρονικά με συνέδριο που οργάνωσε στην ισπανική πρωτεύουσα ο  Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Δράσης για το Δικαίωμα στη Στέγαση και την Πόλη. Οι ακτιβιστές, επισημαίνει, «βλέπουν την υπόθεση της Μαρικάρμεν ως σημείο καμπής και ελπίζουν ότι το ισπανικό κίνημα θα εξαπλωθεί σε πόλεις σε όλο τον κόσμο». Αφορά τους πάντες, λέει ο 29χρονος Ναντζ Βόγκελ, μέλος της Ενωσης Ενοικιαστών Λονδίνου: «Τη γιαγιά μας, τα αδέλφια μας, εμάς τους ίδιους».

Η 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ ζούσε εδώ και επτά δεκαετίες σε ένα διαμέρισμα στην ακριβή συνοικία Ρετίρο της ισπανικής πρωτεύουσας, βάσει σύμβασης μίσθωσης με ανώτατο όριο ενοικίου, που είχε υπογράψει ο πατέρας της το 1956 και η οποία μεταβιβάστηκε διαδοχικά στη μητέρα της και στην ίδια.

Όταν το 2018 το κτίριο αγόρασε μια εταιρεία επενδύσεων σε ακίνητα, η Urbagestión, αύξησε το ενοίκιο από τα 500 στα 2.650 ευρώ, προσπάθησε να καταγγείλει τη σύμβαση και έπειτα μείωσε τις αξιώσεις της στα 1.650 ευρώ.

Η Μαρικάρμεν – η σύνταξη της οποίας είναι 1.350 ευρώ – προσέφυγε στα δικαστήρια, κέρδισε σε πρώτο βαθμό, όμως εφετείο ανέτρεψε την απόφαση και το Ανώτατο Δικαστήριο τάχθηκε τελικά υπέρ των ιδιοκτητών. Η εταιρεία, γράφει η «El Pais», απέρριψε ακόμη και την προσφορά ενός συγγραφέα – που διατήρησε την ανωνυμία του – να πληρώνει το νέο ενοίκιο της Μαρικάρμεν για το υπόλοιπο της ζωής της, ακόμη και του ισπανικού υπουργείου Στέγασης για αγορά του διαμερίσματος.