Δύο εικαστικοί κόσμοι σε διάλογο

Ο Ηλίας Καφούρος και ο Παναγιώτης Κεφαλάς, των οποίων τα εγκαίνια έκθεσης των έργων τους πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα σε αντιδιαμετρικά αντίθετες περιοχές της πόλης, είναι δύο καλλιτέχνες που γνωρίζουν την τέχνη της αφήγησης με ζωγραφικά μέσα. Οι εικόνες τους αφορούν στιγμιότυπα, συμβάντα σε χώρους τεχνητούς ή πραγματικούς, σκηνοθετημένες σκηνές έντασης ή στοχαστικής ακινησίας βασισμένες σε φανταστικά σενάρια ή σε στιγμές επικαιρότητας.

Στον χώρο τέχνης Δύο Χωριά στην περιοχή Μακρυγιάννη, σε εγγύτητα με το Μουσείο Ακρόπολης, εκεί όπου οι στενοί παράδρομοι υπόκεινται στη στενή πολιορκία των σωμάτων των τουριστών που μοιάζουν να υπνοβατούν αν δεν αυτοφωτογραφίζονται, ο Ηλίας Καφούρος αντεπιτίθεται με τον πυκνό ρυθμό των έργων του.

Ο καλλιτέχνης δίνει την εντύπωση εικονογράφου, μακρινού απογόνου των ζωγράφων από τα βάθη των αιώνων μεσαιωνικών ειληταρίων. Εκείνων που η ακρίβεια της τέχνης τους στη μικρογραφία έδινε λύσεις και κρυφές εξηγήσεις σε κείμενα φιλολογικά ή ιερά, αποκαλύπτοντας τα σημεία στους φιλέρευνους στοχαστές και σε όσους έψαχναν λίγο βαθύτερα για την αλήθεια στα πολύτιμα, όμορφα χειρόγραφα.

«1999» του Παναγιώτη Κεφαλά από την έκθεση «Daisy Bells»

Ο Καφούρος λέει ότι «για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής το μυαλό μας λειτουργεί σαν κινηματογραφικό στούντιο. Είναι αφηγητής και έπειτα προτζέκτορας. Και λειτουργεί μέσα από αντιθέσεις. Στις αδιάκοπες αφηγήσεις του εαυτού που κρίνει, δικαιολογεί, αντιδρά και αντιστέκεται, άλλοτε είμαστε ο ήρωας και άλλοτε ο κακός. Πολύ σπάνια, όμως, δεν πρωταγωνιστούμε».

Και στη σειρά των έργων του με τίτλο «Βαθιά δραματική τέχνη» οργανώνει τις σκέψεις του για να τις οπτικοποιήσει και να σχολιάσει το χάος και την αταξία του παρόντος. Καλώδια υπολογιστών, γρανάζια μηχανικών «αρχαίων» κατασκευών, λατρεμένα gadgets του παρελθόντος, μία τράπουλα, ένας μισοκοιμισμένος ήλιος, μία χαδιάρα γάτα και ένας δαίμονας με αποκριάτικη μάσκα μάγισσας που φοράει λεοπάρ πουκάμισο παρελαύνουν από τα μάτια μας και μας προκαλούν να λύσουμε τον γρίφο γύρω από τη φήμη που ο καλλιτέχνης ζωγράφισε και μέσα του έριξε τον τίτλο «The Rumor».

Σκηνοθέτης και σεναριογράφος των ιδιόμορφων αυτών εικόνων, ανασύρει την παράδοση της ζωγραφισμένης κινηματογραφικής αφίσας, ελαφρώς κακέκτυπης και μουντζουρωμένης, για να προσδιορίσει στις βινιέτες ΦΑΝΤΑΣΥ, ΠΑΝΘΕΟΝ, LUMIERE τους υποτιθέμενους χώρους προβολής όπου εκτυλίσσεται το δράμα της ζωής μας.

Σε αυτή την έκθεση δεν είναι ο θεατής που θα διαλέξει ποιο έργο θα επεξεργαστεί να δει. Οι ιστορίες του, που σε κάθε πίνακα αθροιστικά συνθέτουν ένα μεγαλύτερο αφήγημα, διαλέγουν τον θεατή τους. Αν και είναι δύσκολο κάποιος να μείνει αδιάφορος στη θέα του καθιστού μεσήλικου άνδρα που μοιάζει με τον Big Lebowski, στη μέση ενός χάους που είναι το καθιστικό του, ο Ηλίας Καφούρος τού πρόσθεσε εκατέρωθεν τις φωτεινές επιγραφές ΑΝΘΗ – ΦΥΤΑ: με ένα ποτήρι κοκτέιλ στο χέρι, ριγέ πιζάμα παντελόνι και τιγρέ χνουδωτά παντοφλάκια, ο μακρυμάλλης ήρωας μας βλέπει με εκείνο το ψύχραιμο συμπονετικό βλέμμα κάποιου που ξέρει πόσο μάταιο είναι να προσπαθείς να αλλάξεις τον κόσμο.

Λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, προς την Κυψέλη, η γκαλερί Cypher, με διατηρημένη τη μοντερνιστική όψη ισόγειου εργασιακού χώρου με τζαμαρία, φιλοξενεί την ενότητα έργων «Daisy Bells» του Παναγιώτη Κεφαλά, σε επιμέλεια Ιωάννας Γερακίδη. Μια σειρά από σχέδια με μολύβι σε κομμένα χαρτιά από παλιά βιβλία και εγκυκλοπαίδειες, βαλμένα σε έναν μεταλλικό μαύρο μακρόστενο πάγκο, λειτουργούν σαν τις σημειώσεις του, όπως μας εξηγεί. Είναι ένα story board, μία αλληλουχία από σκηνές που έχουν ρίζες στη χρηματιστηριακή πραγματικότητα της περιόδου 1999.

Τότε που οι δείκτες ξέφρενα ανέβηκαν και η πτώση τους χρόνια αργότερα άλλαξε τις ζωές μας. Αυτή τη βαριά ατμόσφαιρα καταγράφει ο ζωγράφος διαλέγοντας δραματικές ψυχρές αποχρώσεις στα λάδια του, ανατρέχοντας σε μιντιακά πλάνα αρχείου, όπου οι οθόνες στις αίθουσες συναλλαγών γέμιζαν με δείκτες που καταλάμβαναν ορθογώνιες (σαν επιτύμβιες) στήλες.

Ο Κεφαλάς με αποφασιστικές γραμμές γεμίζει το περίγραμμα των υποκειμένων των οποίων τα σώματα πασχίζουν από την πολύωρη ένταση της εργασίας τους να μείνουν στητά και ετοιμοπόλεμα. Ή πάλι σχεδιάζει την ανάπαυση του σύγχρονου πολεμιστή στα χαρακώματα παραγωγής χρήματος με ένα στιγμιότυπο αλιευμένο από τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ που έδειχνε χρηματιστές στο Τόκιο ξαπλωμένους σε ράντζα αναδιπλούμενα κάτω από τα έπιπλα – γραφεία τους.

«Μέσα από την αποσπασματική αναβίωση πραγματικών και φανταστικών εικόνων προερχόμενων από εμβληματικές περιόδους ανάπτυξης, τραπεζικές κρίσεις, μεγάλες χρηματιστηριακές ανόδους ή πτώσεις και τις επακόλουθες ή επαναλαμβανόμενες συνέπειές τους, η έκθεση “Daisy Bells” επιχειρεί να μας υπενθυμίσει εκείνα που βρίσκονται πίσω από όσα καταγράφονται, μετριούνται, ταξινομούνται ή εκείνα που παραμένοντας απρόβλεπτα κατορθώνουν να ανακτήσουν την αυτονομία τους», σημειώνει στο κείμενό της η επιμελήτρια της έκθεσης Ιωάννα Γερακίδη.

Οι πίνακες του Παναγιώτη Κεφαλά σε τραβάνε μέσα τους. Η δύναμη του περιεχομένου τους, η διαπραγμάτευση της μελαγχολίας, της συναισθηματικής ταλαιπωρίας, της μετάβασης σε διαφορετικούς ρυθμούς τεχνολογικής καθημερινότητας δεν καθιστούν τα έργα εύπεπτες προτάσεις διακόσμησης ιδιωτικών κατοικιών. Ούτε τα δύο έργα που μοιάζουν με ηλιοβασίλεμα είναι αυτό που θα ταίριαζε στην είσοδο νεότευκτου παραλιακού ξενοδοχείου. Ο Παναγιώτης Κεφαλάς μάς λέει ότι είναι ο HAL. Ο υπολογιστής που, ανίκανος να διαχειριστεί αντικρουόμενες εντολές, σταδιακά σβήνει καθώς τραγουδά το «Daisy Bells» στην ταινία «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος».

Η εικαστική γλώσσα του Κεφαλά, υπογραμμίζει το επιμελητικό σημείωμα, διερευνά τα αντιφατικά σχήματα που ορίζουν την καθημερινότητά μας και τα άτυπα κοινωνικά συμβόλαια που επιτελούμε ή επιβιώνουμε μέσα σε αυτά.