Διορατικότητα

Σε έναν μήνα από σήμερα, στις 7 Νοεμβρίου, κλείνει ένας χρόνος από την ιστορική ημέρα της υπογραφής της μακροχρόνιας σύμβασης ανάμεσα στην Atlantic SEE με την αμερικανική Venture Global για την προμήθεια 1 εκατ. τόνων LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030. Δύο μόλις μέρες πριν, είχε συσταθεί η Atlantic SEE για την εισαγωγή LNG και τη διάθεσή του στην Ευρώπη. Ηταν οι μέρες που κρίθηκε ότι η Ελλάδα θα ήταν ο πρωταγωνιστής της επόμενης ημέρας και δινόταν ένα δυνατό χαστούκι στην Τουρκία.

Λίγοι διέγνωσαν το πραγματικό αποτύπωμα. Η έλλειψη διορατικότητας που επέδειξε μεγάλο μέρος του πολιτικού συστήματος ήταν εντυπωσιακή. Αμήχανοι, αμίλητοι, τηρώντας στάση αναμονής μπροστά σε μία τεράστια εθνική επιτυχία, μετρούσαν πόσα λεφτά θα έβγαζε η ελληνική εταιρεία που υλοποιούσε το έργο και περίμεναν το εγχείρημα να σκοντάψει, ώστε να εργαλειοποιηθεί ως άλλο ένα όπλο στην αντιπολιτευτική φαρέτρα.

Ανατρέχοντας κανείς στα δημοσιεύματα των ημερών δεν βρίσκει ούτε φράση της αντιπολίτευσης για την εθνική επιτυχία που πέτυχε η Atlantic SEE, αντίθετα, κυριάρχησαν μονοδιάστατες τοποθετήσεις για «πλήρη εξάρτηση από τις ΗΠΑ».

Οι εξελίξεις και η προσήλωση, που εξέφρασε στις ενεργειακές συμφωνίες ο Μάρκο Ρούμπιο εντός της εβδομάδας, κατέδειξαν ότι τη διορατικότητα που δεν επέδειξαν τα κόμματα, είχε ο Αλέξανδρος Εξάρχου, ο οποίος διείδε στην αμερικανική πρόθεση την επιχειρηματική ευκαιρία και δήλωσε «παρών». Τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά τη συνάντηση με τον αμερικανό υπουργό Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Νταγκ Μπέργκαμ, ο οποίος είχε μιλήσει για τη διαμόρφωση ενός νέου ενεργειακού τοπίου μέσω στρατηγικών συμμαχιών, κινήθηκε προς τη ΔΕΠΑ, προτείνοντας τη δημιουργία κοινής εταιρείας για την προμήθεια αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας με εντυπωσιακή ταχύτητα το αμερικανικό ενδιαφέρον.

Ηταν από τις λίγες στιγμές στην Ιστορία που μία υπογραφή άλλαξε γεωπολιτικές ισορροπίες και μετέτρεψε μια ενεργειακή υποδομή στο ισχυρότερο εθνικό αμυντικό όπλο. Επρεπε να περάσει περίπου ένας χρόνος για να παραδεχτεί πλέον σχεδόν σύσσωμο το πολιτικό σύστημα ότι η ύπαρξη του Κάθετου Διαδρόμου θέτει εκτός πραγματικότητας σκέψεις επιβουλής του εθνικού μας χώρου, δεδομένου ότι η υπερδύναμη αντλεί συμφέροντα από αυτόν. Μέχρι και την τελευταία στιγμή όμως, μόλις την περασμένη εβδομάδα, η αντιπολίτευση επιχείρησε να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά το πολυσυζητημένο δημοσίευμα της «Wall Street Journal» για τους λομπίστες και την επιρροή τους στο έργο.

Σε κάθε περίπτωση, έστω και με μικρές ενστάσεις, αποτελεί πλέον κοινό τόπο ότι ο Κάθετος Διάδρομος και η συμφωνία της Atlantic SEE υπερβαίνουν το πλαίσιο μιας επιχειρηματικής επιτυχίας και αποτελούν εθνική υπόθεση που δυσχεραίνει τους ενεργειακούς σχεδιασμούς Αγκυρας και Μόσχας, σε βαθμό που πλέον τα κόμματα ερίζουν για την πατρότητα του εγχειρήματος, με τον προερχόμενο από το ΠΑΣΟΚ τότε υπουργό Ενέργειας να λέει πως το project «συνελήφθη ως ιδέα το 2014», ενώ στέλεχος της ΕΛΑΣ είπε σε ραδιοφωνική της συνέντευξη πως «το 2018 θυμάμαι ακούσαμε τον Αλέξη Τσίπρα να το λέει». «Γεωπολιτικό σεισμό» χαρακτήρισε προ ημερών ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος τον Κάθετο Διάδρομο, προσθέτοντας και τη διάσταση της σιδηροδρομικής διασύνδεσης, η οποία λειτουργεί απολύτως ανταγωνιστικά προς τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων: «Τώρα, ένα πλοίο, για να μεταφέρει προϊόντα από τη Μαύρη Θάλασσα, πρέπει να περάσει από τα Στενά, υπόκειται στην τουρκική δικαιοδοσία και χρειάζεται 3-5 μέρες. Πλέον θα περνάνε με ταχεία σιδηροδρομική διασύνδεση μέσα σε 1 μέρα: από την Οδησσό θα φτάνουν στην Αλεξανδρούπολη και από εκεί στον υπόλοιπο κόσμο. Αυτό είναι γεωπολιτικός σεισμός, δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει». Ισως τώρα που το συνειδητοποιούμε, να φανούμε στο μέλλον πιο διορατικοί.