«Χρειάζονται οι κραυγές»

Μια παρέλαση πορτρέτων. Θραύσματα προσώπων που το βλέμμα της ζωγράφου Ηώς Αγγελή συνάντησε άλλοτε φευγαλέα κι άλλοτε στάθηκε πάνω τους ακόμη και για ολόκληρους μήνες. Κάποιες φορές δεν υπάκουσαν μόνο στο χέρι της δημιουργού τους, αλλά και στον τρόπο που το χρώμα απλωνόταν στη βαμβακερή επιφάνεια. Και τελικά μοιάζουν σαν να ξεπήδησαν από τα χωρίς φινάλε παραμύθια που της διηγούνταν ο πατέρας της όταν ήταν μικρή κι εκείνη επιχειρούσε να τα ολοκληρώσει όπως ήθελε.

Είναι οι πρωταγωνιστές της νέας έκθεσης της καταξιωμένης ζωγράφου, που μαζί με δύο ακόμη ενότητες – αφορούν τα εφήμερα σπίτια και τον καπνό στο νερό – συνθέτουν τη νέα της δουλειά, καρπό των τελευταίων τριών χρόνων. Και θα αποτελέσουν τον κύριο κορμό της έκθεσης που θα εγκαινιαστεί στις 19 Νοεμβρίου στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη και θα περιλαμβάνει περί τα 50 έργα.

Ποια είναι η ταυτότητα όλων εκείνων που θα απαρτίσουν αυτή την ιδιότυπη ζωφόρο, αποτυπωμένη σε χαρτιά διαστάσεων 20×25 εκ.; «Μόνο δύο πορτρέτα έχουν ονόματα, ο Καβάφης και ο Ρομπέν, όχι επειδή απεικονίζουν όντως αυτά τα ιστορικά πρόσωπα, αλλά επειδή αυτούς μου θύμισαν όταν τα ολοκλήρωσα. Στο μεγαλύτερο ποσοστό τους πρόκειται για ό,τι έχω συγκρατήσει από τη συναναστροφή μου με τους φοιτητές μου στο Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Αυτά τα παιδιά είναι η χαρά της ζωής. Με ενδιαφέρει το πώς αλλάζουν, πώς πειραματίζονται με την εμφάνισή τους. Είναι η πραγματική ζωή για μένα. Και σε αυτά τα έργα θα δείτε το αποτύπωμα του βιώματός μου. Δεν με ενδιαφέρει, άλλωστε, η πιστή αναπαράσταση. Η πραγματικότητα μου δίνει το έναυσμα, αλλά το έργο προκύπτει από την προσωπική εμπειρία. Αν δεν είναι κάτι βιωμένο, δεν μπορώ να το κάνω», εξηγεί στα «Πρόσωπα» η Ηώ Αγγελή. Τα πρόσωπα αυτά δεν είναι αποκομμένα από όσα απασχολούν τη ζωγράφο έξω από το εργαστήριο. Η επαφή της με τους νέους τής επιτρέπει να παρακολουθεί έναν κόσμο που μεταβάλλεται γρήγορα, αλλά και να αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες του. «Η ανάγκη τους να γίνουν ορατοί συνυπάρχει με την αβεβαιότητα για το μέλλον και τις δυνατότητες ανεξαρτητοποίησής τους. Από εκεί που το να έχεις ένα δωμάτιο δικό σου ήταν προαπαιτούμενο, έχει γίνει το ζητούμενο», σχολιάζει, αν και διευκρινίζει ότι δεν προσεγγίζει τα έργα της ως άμεσο πολιτικό σχόλιο. «Αν αυτό περνάει στη δουλειά, δεν θα το σκοτώσω», προσθέτει, καθώς «βρισκόμαστε σε μια πολύ κακή πολιτική συγκυρία. Οι πολιτικοί αρχηγοί είναι ο ένας χειρότερος από τον άλλο και δεν υπάρχει αντίλογος. Και με τον Τραμπ ως πλανητάρχη δεν ξέρεις πού να στρέψεις το βλέμμα σου και να μην τρομοκρατηθείς. Εχουν βγει οι μαθητές και οι φοιτητές στη Γαλλία να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον, και καλά κάνουν. Χρειάζονται οι κραυγές. Δεν γίνεται να μπαίνουν όλα κάτω από το χαλί».

Η ζωφόρος με τα πορτρέτα, ωστόσο, μπορεί, όπως αναφέραμε, να έχει κεντρική θέση στην έκθεση, αλλά είναι ένας από τους τρεις άξονες που τη διέπουν. Στον δεύτερο κυριαρχούν έργα μεγάλων διαστάσεων (140×160 εκ.): μία κόκκινη σκηνή και δύο σπίτια που φύτρωσαν, γεγονός που επιτείνει τη σχέση τους με τη φύση και το εφήμερο. «Με απασχολεί το εφήμερο, όμως με την έννοια της μεταμόρφωσης, όχι του τραγικού και της εξαφάνισης. Η σχέση με τη φύση έχει να κάνει με τον κύκλο αντοχής των υλικών, αλλά και με τον κύκλο της ζωής», λέει η Ηώ Αγγελή, στη δουλειά της οποίας η έννοια της κατοικίας αποτελεί έναν από τους σταθερούς άξονες εδώ και χρόνια. «Η μορφή της κατοικίας αλλάζει», επισημαίνει, «αφήνοντας πίσω ίχνη σαν επάλληλες διαφάνειες, σαν ένα συνειρμικό παλίμψηστο».

Από τα σπίτια και τη βλάστηση, το βλέμμα περνά στα έργα όπου κυριαρχούν το νερό και η αίσθηση της διάλυσης. Ο τίτλος «Καπνός στο νερό» (Smoke on the Water), δανεισμένος από το γνωστό τραγούδι των Deep Purple, συμπυκνώνει αυτή τη συνάντηση δύο στοιχείων που αντιστέκονται στη σταθερότητα. Ο καπνός θολώνει την εικόνα, το νερό μπορεί να τη διαλύσει, αλλά και να ανοίξει τον δρόμο για κάτι καινούργιο. «Μου αρέσει πολύ αυτός ο ενδιάμεσος χώρος», λέει η ζωγράφος αναφερόμενη στη μετάβαση από το ορατό στο αόρατο, από το καθαρό περίγραμμα στην αβεβαιότητα.

Αυτόν τον χώρο αφήνει ανοιχτό και στον θεατή. Οι εικόνες δεν προσφέρουν όλες τις απαντήσεις ούτε εξαντλούνται σε μία ερμηνεία. Η ζωγράφος, που αποτελεί μία από τις πιο ιδιαίτερες και αναγνωρίσιμες φωνές της σύγχρονης ελληνικής εικαστικής σκηνής, θέλει τον επισκέπτη να πλησιάσει το έργο, να αναγνωρίσει κάτι δικό του και να συμπληρώσει όσα παραμένουν ανοιχτά. «Ο θεατής θέλω να είναι συμμέτοχος», λέει. Και ελπίζει πως μέσα από τη νέα της αυτή έκθεση θα δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε ο καθένας μας να ανακαλύψει τη δική του ιστορία μέσα σε αυτόν τον κόσμο που διαρκώς μεταβάλλεται. «Με πόσους τελικά θα καταφέρει η δουλειά μου να συνομιλήσει, είναι ένα αίνιγμα, αλλά πάντα αγαπούσα τα αινίγματα», καταλήγει.