Budapest Express

Ο κίνδυνος τώρα είναι να παρασυρθούμε και να σκεφτούμε ότι άρχισε η αντεπίθεση, first we take Belgrade, then we take Paris. Δεν αποκλείεται, αλλά είναι πολύ δύσκολο. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει – αντίθετα με τον Λέοναρντ Κοέν – να εξηγήσουμε ποιοι είμαστε «εμείς»: οι δημοκράτες, οι φιλελεύθεροι, οι «καλοί»; Δεύτερον, πρέπει να αναζητήσουμε τα κοινά σημεία, αν υπάρχουν, στις  εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν τον τελευταίο καιρό και σ’ εκείνες που θα γίνουν.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να προετοιμαστούμε για μια πιθανή απότομη προσγείωση: ο Νετανιάχου μπορεί να εκμεταλλευτεί ένα αβέβαιο αποτέλεσμα των αυριανών εκλογών και να παραμείνει στην εξουσία, ο Τραμπ μπορεί να παρέμβει ανοιχτά την επόμενη εβδομάδα στην εκλογική διαδικασία, η Λε Πεν δεν δείχνει να έχει αυτή τη φορά έναν αντίπαλο που μπορεί να της στερήσει τη νίκη.

Ας περιορίσουμε όμως το εύρος της μελέτης και ας μείνουμε στη σύγκριση που έκανε ο ίδιος ο ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ την Κυριακή το βράδυ, την ώρα των πανηγυριών στο Βελιγράδι δηλαδή, όταν νοσταλγούσε το τσεβάπι (κεμπάπ) που έτρωγε παλιά σε ένα σερβικό εστιατόριο στη Βουδαπέστη και παρατηρούσε ότι το Budapest Express έφτασε πολιτικά στο Βελιγράδι πριν φτάσει και στις ράγες. Ωστε η ήττα του Ορμπαν ήταν προοίμιο της ήττας του Βούτσιτς; Και ποια είναι ακριβώς η συνταγή που οδηγεί στην ήττα του αυταρχισμού;

Μια πρώτη απάντηση είναι η δημιουργική ασάφεια: τόσο το κίνημα Tisza όσο και η Φοιτητική Λίστα δεν έχουν σαφές ιδεολογικό στίγμα πέραν της αντίθεσης στη διαφθορά και προεκλογικά έδωσαν πολύ γενικές υποσχέσεις, πολλές από τις οποίες δεν θα μπορέσουν να τηρήσουν. Το κίνημα των σέρβων φοιτητών, για παράδειγμα, υπόσχεται κατάσχεση παρανόμως αποκτηθέντων κεφαλαίων και δραστική μείωση της τιμής των φαρμάκων.

Στα ζητήματα διεθνούς πολιτικής, πάλι, αρκείται να πάει με το ρεύμα: αντιτίθεται στις κυρώσεις προς τη Ρωσία (όπως το 64% των Σέρβων), απορρίπτει την ανεξαρτησία του Κοσόβου (όπως το 83% του πληθυσμού), κρατά διφορούμενη στάση στο ζήτημα της ένταξης στην ΕΕ. Η αοριστία αυτή, από κοινού με την απουσία ηγέτη, προοιωνίζονται μια δύσκολη συνέχεια.

Tο όπλο της δημιουργικής ασάφειας χρησιμοποιείται βέβαια και από τα αυταρχικά κόμματα που διεκδικούν την εξουσία από τα φιλελεύθερα. Το AfD, για παράδειγμα, εμφανίζεται να μη θέλει την άμεση αποχώρηση της Γερμανίας από το ευρώ, αλλά την προώθηση μεταρρυθμίσεων που θα «αλλάξουν» την ΕΕ και, σε περίπτωση που αυτές οι μεταρρυθμίσεις δεν φέρουν αποτέλεσμα, την οργάνωση δημοψηφίσματος για την παραμονή στο ευρώ. Και με τους ευρωπαϊστές και με τους αντιευρωπαίους, τζάμπα είναι.

Μάλλον δεν υπάρχει συνταγή λοιπόν. Κάθε χώρα έχει τις ιδιαιτερότητές της. Κάθε λαός έχει τον ηγέτη που του αξίζει, είχε πει ο Ζοζέφ ντε Μεστρ, που κατά σύμπτωση ήταν και Γάλλος και αντεπαναστάτης.

Keywords