Αθλητές

Παρακολουθώντας το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Κλειστού Στίβου, παρατήρησα το εξής: πολλοί από τους αθλητές που διακρίνονται έχουν πίσω τους μια ιστορία μετανάστευσης. Συνήθως αφορά τους γονείς τους. Ενας άνδρας από την Ανγκόλα συναντά στην Πράγα μια γυναίκα από τη Ρωσία. Και η κόρη τους πανηγυρίζει το μετάλλιό της με δάκρυα χαράς, τυλιγμένη με τη σημαία της Τσεχίας. Μια ιταλίδα σπρίντερ που ανέβηκε στο υψηλότερο σημείο του βάθρου είναι κόρη μεταναστών από την Αφρική.

Αλλά μην πάμε μακριά. Ας δούμε το δικό μας παιδί, τον Καραλή, που έχει μητέρα από την Ουγκάντα. Και αν βγούμε από τους στίβους, θα πέσουμε πάνω στο θεόρατο μπόι των Αντετοκούνμπο. Με δυτικές σημαίες αγωνίζονται παιδιά μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη. Ο Μίλαν Τραΐκοβιτς, ο δρομέας από την Κύπρο, γεννήθηκε στη Σερβία, αλλά μεγάλωσε στο νησί. Ακόμα και ο μέγας Ντουμπλάντις κουβαλάει μεταναστευτικό αφήγημα μέσω της σουηδέζας μητέρας του. Το παλικάρι είναι από τη Λουιζιάνα, αλλά επέλεξε τη σημαία της Σουηδίας για τη συμμετοχή του στους στίβους. Και αν ανοίξουμε το πλάνο μας θα δούμε τις εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου στις οποίες αποτυπώνεται η επιρροή των μεταναστών. Σχεδόν ολόκληρη η εθνική ομάδα της Γαλλίας αποτελείται από αθλητές με αφρικανική προέλευση.

Ως φαινόμενο, όλο αυτό, διαβάζεται με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι αυστηρά αθλητικός. Ο πρωταθλητισμός επιβραβεύει συγκεκριμένα σωματικά χαρακτηριστικά και, σε παγκόσμιο επίπεδο, η δεξαμενή ταλέντου έχει διευρυνθεί μέσα από τις μεταναστευτικές ροές. Αθλητές που ξεκινούν από μειονεκτικές συνθήκες βρίσκουν στον στίβο έναν δρόμο διάκρισης και κοινωνικής ανόδου. Η ανάγκη για διέξοδο λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο και μετατρέπει την προσπάθεια σε επένδυση ζωής. Ο δεύτερος τρόπος για να προσεγγίσεις την εικόνα έχει κοινωνιολογικό ενδιαφέρον. Η αθλητική ελίτ, που εκπροσωπεί τη Δύση στα γήπεδα του κόσμου, αποτελείται, σε πολύ μεγάλο βαθμό, από παιδιά μεταναστών. Αυτό φτιάχνει μία ωραία ιστορία ενσωμάτωσης και δείχνει στις δυτικές κοινωνίες ένα ωφέλημα της μετανάστευσης. Ομως μας θυμίζει και κάτι ακόμα: αν αυτά τα παιδιά δεν διέπρεπαν στα σπορ, αυτοί που σήμερα τα χειροκροτούν, πιθανότατα θα τα αντιμετώπιζαν ως πρόβλημα. Στη Δύση αγαπάμε μόνο τους νικητές.

Αν συνθέσουμε δηλώσεις και γεγονότα των τελευταίων ημερών, βρισκόμαστε μπροστά σε αυτή την υπέροχη κατάσταση: ο Τραμπ πιέζει τους Ευρωπαίους να σπεύσουν στα Στενά του Ορμούζ. Και ποια λέτε να είναι η χώρα με μεγάλα εφοπλιστικά συμφέροντα στην περιοχή; Σωστά μαντέψατε. Συνεχίζουμε. Ο Νετανιάχου καλεί τους Ευρωπαίους σε ισοπέδωση του Ιράν καθώς, όπως λέει, οι βαλλιστικοί του πύραυλοι έχουν ακτίνα 4.000 χιλιομέτρων και κάνουν το Τεχεράνη – Παρίσι πιο γρήγορα από Airbus. Το Ιράν απειλεί τους ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ. Και ποια από αυτές τις χώρες βρίσκεται πιο κοντά; Και πάλι μαντέψατε σωστά. Τώρα βάλτε όλα τα κομμάτια μαζί. Τι βλέπετε; Εδώ είναι το πρόβλημα. Μπορείτε να δείτε ό,τι θέλετε, αλλά είναι ισχυρό το ενδεχόμενο να μη βρείτε και πολλούς τουρίστες μέσα στην εικόνα.

Η δίκη για τα Τέμπη αρχίζει σε ένα χρονικό σημείο κατά το οποίο η οργή της κοινωνίας αραιώνει. Η κόπωση έχει επέλθει, και αυτό σε έναν βαθμό είναι θετικό: δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια πιο νηφάλια αποτίμηση. Ομως η διαδικασία έχει ήδη υπονομευθεί πριν καν ξεκινήσει. Θα το δούμε και στην πράξη, μέσα από εντάσεις, υπερβολές και συμπεριφορές που αντιμετωπίζουν το δικαστήριο περισσότερο ως σκηνή παρά ως χώρο απονομής δικαιοσύνης. Και, κυρίως, το αποτέλεσμα έχει σε έναν βαθμό προεξοφληθεί. Ενα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας θεωρεί ήδη τη δίκη «στημένη». Η πεποίθηση αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Τροφοδοτήθηκε από τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και από την αίσθηση ότι η πολιτική ευθύνη δύσκολα θα δοκιμαστεί με τους ίδιους όρους. Ετσι, η νομική αλήθεια θα βρεθεί αντιμέτωπη με το αίσθημα της κοινής γνώμης. Και είναι πολύ πιθανό η δίκη να αποδώσει δικαιοσύνη, αλλά να μη φέρει κάθαρση.

Είναι, αλήθεια, δημοσιογραφική επιτυχία του Reuters η αποκάλυψη για την ταυτότητα του Banksy; Πρόκειται, κατά το ρεπορτάζ, για έναν λευκό μεσήλικο από την αγγλική περιφέρεια. Μάλιστα. Και τι προσφέρει αυτή η αποκάλυψη στην τέχνη και στα συναισθήματα που γεννούν οι παρεμβάσεις του καλλιτέχνη; Απολύτως τίποτα. Ξενέρωμα. Εντάξει, δεν υπάρχει Αγιος Βασίλης.